Ondertussen in de kosmos

De raket staat al klaar op het lanceerplatform: vier astronauten staan op het punt verder de ruimte in te gaan dan mensen ooit eerder zijn gekomen. Ze maken een rondje om de maan, als voorbereiding voor een missie waarbij de mens voor het eerst in meer dan een halve eeuw voet op de maan moet gaan zetten. Maar waarom willen landen zoals de VS en China eigenlijk zo snel mogelijk weer astronauten op de maan laten lopen? We bespreken de nieuwe hoogoplopende ruimterace met ruimtevaart-expert George van Hal. Verder in onze populaire rubriek 'Altijd al willen weten' antwoord op de vraag: kunnen dieren die voor ons identieke kopieën lijken, elkaar wél als individu herkennen? Presentatie: Tonie MuddeMontage: Julia van AlemEindredactie: Lotte GrimbergenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Heleen van Lier, journalist en Beter Leven-verslaggever bij de Volkskrant, en Anna van den Bremer, journalist en specialist in toepasbare wetenschappelijke lifehacks, bespreken creativiteit als vaardigheid. Ze praten over hoe gekke prikkels en VR creativiteit kunnen stimuleren. Ze leggen uit waarom concentratie, flow en stil schrijven effectiever zijn dan chaotische brainstorms. Ook: praktische tips om creatief vol te houden.

Dagelijks razen er ontelbare neutrino's door je lijf: raadselachtige, bijna massaloze deeltjes uit het heelal die overal recht doorheen gaan, zelfs door de aarde zelf. Maar in de Middellandse Zee bouwden wetenschappers een enorme detector om die spookdeeltjes tóch te kunnen zien. En Nederlandse onderzoekers werken nu aan een nieuwe manier om neutrino's daar onder het water ook te kunnen horen, en zo een nieuw venster op het heelal te openen. Bijkomend voordeel: je kunt er ook babbelende potvissen mee bestuderen. Met: George van Hal. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Julia van AlemEindredactie: Jasper VeenstraSee omnystudio.com/listener for privacy information.

De filmklassieker One Flew Over the Cuckoo’s Nest gaven elektroshocks een slechte reputatie. Het zou neerkomen op marteling. Maar bij moderne elektroshoktherapie gaat het er héél anders aan toe. En het blijkt verrassend goed te werken bij zware depressies. Kaya Bouma, redacteur psychologie en brein, sprak patiënten, behandelaars en wetenschappers over de voor- en nadelen van deze therapie. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Julia van AlemEindredactie: Lotte GrimbergenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Op papier zijn zoetstoffen de ideale suikervervangers. Weinig calorieën, wél zoet. Toch passeren ze de spijsvertering niet ongemerkt, blijkt uit een groeiende stapel wetenschappelijk onderzoek. Wetenschapsjournalist Ronald Veldhuizen ging op zoek naar de nieuwste inzichten over wat zoetstoffen met ons lichaam doen. Helpen light producten met afvallen? Zijn natuurlijke zoetstoffen beter dan chemische varianten? En: waarom bestaat er wel Cola Light, maar geen Chocola Light met nul calorieën?   Presentatie: Tonie MuddeMontage: Julia van AlemEindredactie: Corinne van DuinSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Hanneke de Klerck is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant en deelt haar inzichten over gedragsverandering en gewoontes. Ze bespreekt verrassende resultaten van lezers over hoe ze van slechte gewoontes afkwamen. Belangrijk zijn frisse starten en het koppelen van nieuw gedrag aan bestaande routines. Interne beloningen blijken effectiever dan externe cadeaus. Hanneke en de presenteerder benadrukken het belang van kleine, haalbare stappen en het omgaan met terugval om blijvende veranderingen te realiseren.

Het is het meest spectaculaire vuurwerk: ontploffende sterren en exploderende deeltjes. Sterrenkundigen worden er steeds beter in om dit kosmische vuurwerk te zien en krijgen daardoor een nieuwe blik op hoe het heelal werkt. Presentator Tonie Mudde bespreekt het met redacteur sterrenkunde George van Hal.Presentatie: Tonie MuddeMontage: Julia van AlemEindredactie: Corinne van DuinSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Maarten Keulemans, wetenschapsjournalist en samensteller van een lijst met de meest geciteerde Nederlandse onderzoeken van 2025, deelt interessante inzichten. Hij bespreekt hoe wenkbrauwen functioneren als gesprekshulpen en onderzoekt de impact van AI op organisaties. Keulemans licht ook studies toe over de WNT-pathway en de rol van Nederlandse auteurs in wereldwijde obesitascijfers. Verder komt het mechanisme achter longcovid aan bod en hoe kunst kan bijdragen aan morele vorming volgens stoïcijnen.

Wetenschappers doen steeds weer nieuwe ontdekkingen over onze voorouders: de apen waar wij van afstammen. Nu is er een tijdgenoot ontdekt van onze meest bekende mensachtige voorouder Lucy. Host Tonie Mudde bespreekt de nieuwe ontdekkingen uit de oertijd met wetenschapsredacteuren Maarten Keulemans en Duuk Roodbol.Presentatie: Tonie MuddeMontage: Julia van AlemEindredactie: Corinne van DuinSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering is Ellen de Visser te gast, medisch redacteur bij de Volkskrant en expert in medische literatuur. Ze bespreekt waarom zo veel mensen rugpijn ervaren, ondanks dure matrassen en pijnstillers die vaak niet helpen. Ellen legt uit dat de menselijke rug niet slecht ontworpen is en verduidelijkt de misleidende rol van scans. Bewegen blijkt cruciaal voor herstel, terwijl gangbare houdingsadviezen en veel verkochte oplossingen niet effectief zijn. Ze benadrukt dat wetenschappelijk onderzoek nog volop in ontwikkeling is.