Het geheugen van Brabant

“Bep, lieveling, vergeef me wat ik je hiermee aandoe.” De jonge piloot Dick Winterdijk is ter dood veroordeeld voor spionage en vluchten naar Engeland. Vanuit zijn cel in Kamp Haaren schrijft hij aan zijn verloofde, Bep Meier in Vught. Zij zet ondertussen alles op alles om het vonnis ongedaan te maken. Door de vondst van hun liefdevolle, maar hartverscheurende brieven weten wij nu wat er precies is gebeurd. In deel 2 van deze podcast onthullen we hoe dit oorlogsverhaal afloopt. Reageren? podcast@bhic.nl Brieven, foto's en sites in deze podcast: www.bhic.nl/podcast/specialafscheidsbrieven Met speciale dank aan: Els ten Brink Marcel Winterdijk Maxime van Loenhout Daniel van den Brink Noah Olderink Muziek: Relent / Parisian / Violin At Rest: Kevin MacLeod Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

“Als alles anders gelopen was, zouden we nu al getrouwd zijn geweest.” Openhartig en oprecht, liefdevol en hartverscheurend. Dat zijn de brieven die de jonge piloot Dick Winterdijk en zijn verloofde Beppie Meier naar elkaar schrijven. Hij vanuit de gevangenis in Haaren, zij aan haar houten bureautje thuis in Vught. Want het is oorlog, en dat verandert alles. In deel 1 van deze podcast ontrafelen we het verhaal van een gewetenloos verraad, die een liefde onmogelijk maakt. Reageren? podcast@bhic.nl Brieven, foto's en sites in deze podcast: www.bhic.nl/podcast/specialafscheidsbrieven Met speciale dank aan: Els ten Brink Marcel Winterdijk Maxime van Loenhout Daniel van den Brink Muziek: Promising Relationship / Trio for Piano Cello and Clarinet / Relent: Kevin MacLeod Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ We'll Meet Again: singer Vera Lynn with music and lyrics composed and written by Ross Parker and Hughie Charles The White Cliffs of Dover: singer Vera Lynn, composed in 1941 by Walter Kent, lyrics were originally written by Nat Burton (The state51 Conspiracy (on behalf of Hindsight Records UK/EUR); SOLAR Music Rights Management, Wise Music Group, CMRRA, Abramus Digital, LatinAutorPerf, and 9 Music Rights Societies)

Natuurlijk weet jij heel wat van de Nederlandse geschiedenis. Maar is dat wel het héle verhaal? Wordt onze geschiedenis niet te vaak vanuit een Hollands perspectief verteld? Of komen bepaalde mensen en groepen er niet te vaak bekaaid vanaf in onze geschiedenisboeken? Kortom: welke verhalen worden nog niet verteld? Wil jij dat onderzoeken en ben je niet langer dan drie jaar geleden afgestudeerd? Dan is een fellowship van het BHIC iets voor jou. Als fellow krijg je een beurs om vijf maanden ongestoord in onze archieven te duiken. En onbekende verhalen te vinden en te vertellen. In deze podcast praat Marilou verder met Felix Bosch. Als eerste fellow van het BHIC spitte Felix maanden lang in archieven, op zoek naar een bijna vergeten voorvechter van Brabant. En ze praat met haar collega’s Thijs en Christian. Over wat dat precies inhoudt, dat fellowship, hoe je fellow wordt maar vooral hoe ongelooflijk tof het is om dat te zijn! Reageren? podcast@bhic.nl Archieven, foto's en sites in deze aflevering: www.bhic.nl/podcast/specialfellows Meer weten over onze fellowships? www.bhic.nl/fellowships Alles over onze podcast: www.bhic.nl/podcast Muziek onder voice over: "Sneaky Snitch" Kevin MacLeod (incompetech.com) Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

Felix Bosch, een politiek historicus en promovendus aan de Universiteit Leiden, duikt in het leven van Alexander van Sasse van IJsselt, een invloedrijke voorvechter voor Brabant. Ze bespreken zijn vele rollen, van rechter tot voorzitter van de Hoge Raad van Adel, en zijn toewijding aan de regio. Van Sasse pleitte voor lokale infrastructurele verbeteringen en cultuur, zoals een museum. Bosch reflecteert ook op hoe deze historicus vergeten raakt en welke parallellen er zijn met de huidige lokale politiek. Een boeiende terugblik op een vergeten held!

Welke Brabantse plekken komen vaak in beeld op televisie? Hoe belangrijk is de Efteling daarbij? En in hoeverre vormt Frank Lammers het gezicht van onze provincie in de media? In deze podcast leidt gids Bjorn Bouwens, bekend van de podcast Daar bleef je voor thuis, ons door Brabant als tv-decor. Want klopt het beeld van Brabant op tv eigenlijk wel? Mediadeskundige en podcastmaker Bjorn Bouwens zapt langs verschillende kanalen, en zijn rondleiding begint in de westhoek van Brabant, waar schrijver A.M. de Jong Merijntje Gijzens jeugd schreef. In de jaren tachtig is de Efteling een geliefd decor voor televisiemakers, ook al heeft dat weinig of niets met het pretpark zelf te maken. Zo worden daar enige seizoenen opgenomen van Te land, ter zee en in de lucht, het langstlopende amusementsprogramma van de Nederlandse televisie, net zoals Way of Life; een show met Ron Brandsteder. Wolfseinde is een regiosoap van Omroep Brabant die sinds december 2008 wekelijks werd uitgezonden. Een gezicht dat geregeld en op verschillende momenten opduikt op je beeldbuis is dat van acteur Frank Lammers. En wie Frank Lammers zegt, zegt Brabant. Geboren in Mierlo en nooit te beroerd om zijn zachte g op vol volume te laten horen. Reageren? podcast@bhic.nl Alles over deze bonusaflevering: www.bhic.nl/podcast/16bonus Dit is een bonus bij aflevering 16: Dé Brabantse uitvinding die in iedere huiskamer is terug te vinden: www.bhic.nl/podcast/16 Alles over onze podcast: www.bhic.nl/podcast

Wist jij dat als je televisie kijkt, je eigenlijk naar een Brabantse uitvinding zit te kijken? En dat ook de eerste officiële tv-kijker in onze provincie woonde? Knappe koppen bij Philips bouwen in 1948 het eerste toestel. De vroegste uitzendingen zijn ook alleen in en om Eindhoven te ontvangen. In deze podcast onderzoeken we daarom hoe de navelstreng van de televisie verbonden is met Brabant. En niet alleen de geboorte van de tv, maar hoe ook de verdere levensloop van de beeldbuis vele sporen in onze provincie heeft nagelaten. Onze gids in de Brabantse televisiegeschiedenis is Bjorn Bouwens van de podcast ‘Daar bleef je voor thuis’. Verder in deze aflevering: hoe meneer Manders bovenop de kerktoren van Sint-Anthonis met een zelfgebouwde antenne de allereerste tv-signalen ontvangt. Hoe mevrouw Oomen uit Vught de 500.000ste aansluiting krijgt… en zich erover verbaast dat haar woonkamer op tv is. En hoe voelbaar de angst is, dat televisie alle gezelligheid uit het café zou halen. Met nooit eerder uitgezonden geluidsfragmenten en interviews uit de krochten van onze archieven. En natuurlijk het vervolg in de moordzaak rond Marietje Kessels: Christian en Marilou krijgen post uit het Vaticaan Archief. Wat onthult hun brief over pastoor Van Zinnicq Bergmann? Reageren? podcast@bhic.nl Archieven, foto's en sites in deze aflevering: www.bhic.nl/podcast/16 Alles over onze podcast: www.bhic.nl/podcast Muziek bij Stem uit het Verleden: "Comfortable Mystery 3" Kevin MacLeod (incompetech.com) Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Muziek onder voice over: "Sneaky Snitch" Kevin MacLeod (incompetech.com) Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

Wat is de aantrekkingskracht van een boek dat 500 jaar geleden werd geschreven? En hoe raakt een Brabants dorp vijf eeuwen later hiervan in de ban? In deel 2 van deze driedelige podcast special van ‘Het geheugen van Brabant’ wandel je met taalkundige Wim Daniëls en reisleider Marilou Nillesen door het centrum van Florence. Samen met een bonte stoet Brabanders stap je het piepkleine antiquariaat van Roberto Cosi binnen. Want dáár zou toch het speciale boek van Arlenius moeten liggen… En je gaat op onderzoek uit, want hoe dicht bij Arlenius kun je komen? Dat hoor je in De geur van Arlenius. Reageren? podcast@bhic.nl Luister ook naar deel 3 van Tijdreizen met Wim Daniëls: Een mystieke aantrekkingskracht: www.bhic.nl/podcast/specialarlenius Alles over onze podcast: www.bhic.nl/podcast Lied: Henk van Beek Muziek: Philharmonisch orkest Rossini Volksmuziekgroep Binderin Achtergrond: Kevin MacLeod (incompetech.com) Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

Wat is de aantrekkingskracht van een boek dat 500 jaar geleden werd geschreven? En hoe raakt een Brabants dorp vijf eeuwen later hiervan in de ban? In deel 1 van deze driedelige podcast special van ‘Het geheugen van Brabant’ laat taalkundige Wim Daniëls je kennismaken met zijn bijzondere voorganger: Arnout van Eyndhouts, alias Arlenius. Een gewone Brabantse jongen die in de 16e eeuw furore maakt als één van de belangrijkste boekenkenners in Italië. "Arlenius is de taal achterna gegaan, dat ben ik ook. Ik voel veel verwantschap met hem." Je stapt samen met reisleider Marilou Nillesen in de bus naar Florence. Op zoek naar dat ene speciale boek. Reageren? podcast@bhic.nl Luister ook naar deel 2 van Tijdreizen met Wim Daniëls: De geur van Arlenius: www.bhic.nl/podcast/specialarlenius Alles over onze podcast: www.bhic.nl/podcast Lied: Henk van Beek Muziek: Kevin MacLeod (incompetech.com) Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

Als ook in Brabant in april/mei 1943 het werk massaal wordt neergelegd, weet de Duitse bezetter aanvankelijk niet hoe te reageren. Maar dan besluit hoogste SS-baas Rauter keihard terug te slaan. “Er moet heel veel bloed vloeien, ik wil heel veel doden”, is zijn gedachtegang. Hoe werd daar in Brabant op gereageerd? Wat was de rol van de boeren tijdens de staking? En hoe liet de Kerk blijken deze staking goed te keuren? De April-meistaking van 1943 is de grootste openlijke staking uit bezet Europa. Historicus Loe de Jong omschrijft het als ‘de heldhaftigste dagen in de geschiedenis van ons volk’ maar die dappere houding wordt door de Duitsers keihard neergesabeld, met veel doden tot gevolg. Ook in Brabant. Hans Morssinkhof schreef, samen met Erik Dijkstra, het boek Staken op leven en dood en hij vertelt in deze bonus meer over waarom deze staking zo belangrijk is geweest. En waarom het zo lang heeft geduurd voordat dat wordt ingezien. De stakers waren zich niet bewust van het enorme risico dat ze namen, meent Morssinkhof. Want deelname kon je onmiddellijk je leven kosten. Reageren? podcast@bhic.nl Dit is een bonus bij aflevering 15: "Toen hoorde ik het salvo" – de vergeten April-meistakingen van 1943: www.bhic.nl/podcast/15 Alles over onze podcast: www.bhic.nl/podcast

In deze podcast gaan we tachtig jaar terug in de tijd, naar april/mei 1943. Naar de grootste openlijke staking uit bezet Europa. Ook in Brabant wordt massaal het werk neergelegd. Historicus Loe de Jong omschrijft het als ‘de heldhaftigste dagen in de geschiedenis van ons volk’ en toch wordt daarover zelden gesproken. En dat terwijl de April-meistakingen van 1943 het keerpunt markeren van de Duitse bezetting. Waarom weten we daar zo weinig van? In 1943 stapelen de problemen zich op voor de Duitse bezetter, met onder meer een schrijnend tekort aan arbeidskrachten in het Duitse Rijk. Om dit probleem op te lossen, moeten Nederlandse militairen opnieuw in krijgsgevangenschap om in Duitsland aan de slag te gaan. In grote delen van het land komt men op allerlei manieren in actie: vooral door te staken. Maar de bezetter slaat dit verzet keihard neer en voert veel standrechterlijke executies uit. Margot bespreekt in Vondst van de Maand een brief van burgemeester Smit van Sprang-Capelle waarin hij beschrijft hoe de Duitsers zijn 16-jarige zoon onder schot houden vanwege de stakingen in het dorp. Voor BrabantinBeelden luisteren we naar het emotionele verhaal van een werknemer van Philips die vertelt hoe de staking daar verliep en hoe hij de schoten hoorde van de mensen die werden geëxecuteerd. Het komt uit de documentaire Alleen de herinnering is gebleven uit 1994. De Stem uit het Verleden leest voor uit een dagboek van Alberta van Lelyveld-Vastenouw, een jonge vrouw uit Eindhoven die de sfeer in de stad tijdens deze stakingen beschrijft. Historicus Hans Morssinkhof staat Op het podium omdat hij zich al vele jaren bezighoudt met deze onbekende gebeurtenis tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hans was ook betrokken bij de documentaire Staken op leven en dood, en hij schreef samen met Erik Dijkstra het gelijknamige boek. In Old Case Cold Case stuiten Christian en Marilou op een bijzondere brief, geschreven door een hoofdredacteur van de krant, met tips voor de advocaat van de hoofdverdachte; wie hij ook beslist zou moeten spreken om ‘belangrijke vreemde zaken’ te weten te komen. In Blik uit het BHIC gaat Anton na wat zijn opa’s van de stakingen hebben meegekregen. Reageren? podcast@bhic.nl Archieven, foto's en sites in deze aflevering: www.bhic.nl/podcast/15 Alles over onze podcast: www.bhic.nl/podcast Muziek bij Stem uit het Verleden: "Comfortable Mystery 3" Kevin MacLeod (incompetech.com) Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/