Άκου την επιστήμη

Ποιο είναι το ψυχολογικό προφίλ της Gen Z; Ποιες είναι οι βασικές ανάγκες και οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει; Ποιοι είναι οι κυριότεροι στρεσογόνοι παράγοντες που την επηρεάζουν σήμερα; Υπάρχουν διαφορές στον τρόπο που αντιλαμβάνονται και αποδέχονται την ψυχοθεραπεία η Gen Z και οι προηγούμενες γενεές; Και πώς διαχειρίζονται την ψυχική τους υγεία τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα της Gen Z;Η Gen Z έχει μεγαλώσει σε ένα περιβάλλον αβεβαιότητας, υπερσύνδεσης και διαρκούς αναζήτησης της αυθεντικότητας και συχνά χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη ευαισθησία, ενώ επιβαρύνεται από ψυχολογικές πιέσεις. Ο ψυχολόγος και ψυχοθεραπευτής Βασίλης Κιοσσές μας βοηθά να κατανοήσουμε τον πολύπλοκο κόσμο της ψυχικής υγείας αυτής της ιδιαίτερης γενιάς.Ο Βασίλης Κιοσσές έχει εργαστεί σε δομές κοινωνικής φροντίδας ως ψυχολόγος και υπήρξε στέλεχος του Κέντρου Συμβουλευτικής Γυναικών του δήμου Καστοριάς, δουλεύοντας με γυναίκες-θύματα κακοποίησης. Το 2013, στο πλαίσιο των διδακτορικών του σπουδών, δημιούργησε το «Έλα στη θέση μου, Γιατρέ!», ένα πρότυπο βιωματικό πρόγραμμα εκπαίδευσης φοιτητών Ιατρικής και επαγγελματιών υγείας στην ενσυναίσθηση, που απέσπασε 3 βραβεία.

Η Ελισάβετ Κάλμπαρη είναι νευροψυχολόγος με κλινική εμπειρία στην αλληλεπίδραση εγκεφάλου και συμπεριφοράς. Συζητά πώς η νευροψυχολογία βοηθά στην κατανόηση της μάθησης και της διαχείρισης άγχους. Εξηγεί τη συμβολή που έχουν οι παιδικές μνήμες στις αποφάσεις μας και τη σημασία της ψυχικής ανθεκτικότητας. Αναλύει τη διαφορά ανάμεσα σε στρες και άγχος, καθώς και πώς η ελληνική οικογένεια επηρεάζει την αυτονομία. Δίνει πρακτικές συμβουλές για την αντιμετώπιση του άγχους στην καθημερινότητα.

Μπορούν οι κρατικές πολιτικές να μειώσουν φαινόμενα όπως η βία ή οι διακρίσεις μεταξύ εθνοτικών ομάδων; Υπάρχουν πετυχημένα παραδείγματα; Και πώς συνδέεται η ταυτότητα με αποφάσεις που θεωρούμε «προσωπικές», όπως η επιλογή συντρόφου ή τόπου διαμονής; Για όλα αυτά, αλλά και για τον ρόλο της πολιτικής, τη δύναμη των κοινωνικών δικτύων, το αν και πώς μπορούμε να ξεπεράσουμε προκαταλήψεις, όπως και για την πορεία της από την Ελλάδα στο Στάνφορντ, μιλήσαμε με τη Βίκυ Φούκα, μία από τις διακεκριμένες ερευνήτριες στον τομέα της πολιτικής συμπεριφοράς, της ταυτότητας και των κοινωνικών συγκρούσεων. Η δουλειά της μας βοηθά να κατανοήσουμε σε βάθος τον τρόπο που σχηματίζονται οι έννοιες «εμείς» και «οι άλλοι», που οι ταυτότητες επηρεάζουν ακόμα και τις πιο «προσωπικές» επιλογές μας, και τι μπορεί να σημαίνει πραγματικά ελεύθερη επιλογή σε έναν πολιτικά και κοινωνικά φορτισμένο κόσμο. Αφορμή γι’ αυτήν τη συνέντευξη στάθηκε η πρόσφατη βράβευσή της με το Επιστημονικό Βραβείο του Ιδρύματος Μποδοσάκη 2025 για τις Κοινωνικές Επιστήμες στον κλάδο της Πολιτικής Επιστήμης, μια διάκριση που αναδεικνύει κάθε δύο χρόνια το έργο νέων Ελλήνων και Ελληνίδων επιστημόνων έως 40 ετών, οι οποίοι με την αριστεία και τη συνεισφορά τους ξεχωρίζουν διεθνώς.

Ένα ντοκιμαντέρ στο Netflix εδώ και καιρό έχει πυροδοτήσει συζητήσεις. Πρόκειται για το «Don’t Die: The Man Who Wants to Live Forever» («Μην Πεθάνεις: Ο Άνθρωπος που Θέλει να Ζήσει για Πάντα»), με πρωταγωνιστή τον μεγιστάνα Μπράιαν Τζόνσον ο οποίος ξοδεύει εκατομμύρια για να αντιστρέψει τη βιολογική του ηλικία. Βιοαισθητήρες, δίαιτες ακριβείας, παρεμβάσεις στο DNA και «ηλεκτροσόκ» για μεγαλύτερες στύσεις συνθέτουν ένα προσωπικό πείραμα με στόχο την αθανασία ή, τουλάχιστον, την αναβολή του αναπόφευκτου. Τι λέει, όμως, η επιστήμη, για όλα αυτά; Μπορεί να γίνει πραγματικότητα η αιώνια νιότη και να κερδίσουμε τον χρόνο; Ο Καθηγητής Βιολογίας και Γενετικής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ, Αριστείδης Ηλιόπουλος μιλά, επίσης, για το πώς μπορεί η γενετική να συμβάλει στη διάγνωση και θεραπεία ασθενειών όπως ο καρκίνος. Και απαντά στα παρακάτω ερωτήματα: Μπορούμε να φτάσουμε κάποια στιγμή στο σημείο όπου η θεραπεία για πολλούς τύπους καρκίνου θα είναι εφικτή; Γιατί πολλοί συσχετίζουν τον καρκίνο με το άγχος; Τα συναισθήματά μας είναι απόρροια γενετικών προδιαθέσεων ή του περιβάλλοντος στο οποίο μεγαλώνουμε; Η ερωτική έλξη προς τα άλλα άτομα σχετίζεται με κάποια γενετική προδιάθεση; Και τι θα άλλαζε αν γνωρίζαμε την ημέρα που θα πεθάνουμε;

Ο καθηγητής Λατινικής Φιλολογίας και μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Θεόδωρος Παπαγγελής, φωτίζει ξανά έναν από τους πιο συναρπαστικούς ποιητές της αρχαιότητας, στη νέα του μετάφραση των «Μεταμορφώσεων» του Οβιδίου (εκδόσεις Gutenberg). Με αφορμή αυτό το σπουδαίο εκδοτικό γεγονός, μιλά για τη θέση της ποίησης σήμερα, τους νέους και τα social media, τη ρευστότητα του φύλου με αναφορές από τον διεμφυλικό Τειρεσία μέχρι τη μεταμόρφωση της Καινής σε Καινέα, τον ρόλο του φιλολόγου στη δημόσια σφαίρα και τη διαχρονική ανάγκη του ανθρώπου να βρίσκει νόημα μέσα από τη λογοτεχνία. Επιπρόσθετα, θέτει κρίσιμα ερωτήματα για τον ρόλο του πανεπιστημίου στην εποχή μας.​

Ο Αδριανός Γολέμης έχει συνοδεύσει τα τελευταία χρόνια αστροναύτες σε εκτοξεύσεις ως μέλος της ιατρικής ομάδας του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος και αναμένεται να γίνει ο πρώτος Έλληνας αστροναύτης. Στο συγκεκριμένο επεισόδιο μας εξηγεί ποιες είναι οι κύριες προκλήσεις στην υγεία των αστροναυτών κατά τις αποστολές; Περιγράφει ιδιαίτερες εμπειρίες όπως τη διαμονή του για έναν χρόνο στην Ανταρκτική και μεταξύ άλλων απαντά αν η ανθρωπότητα θα μπορέσει να μετοικήσει σε άλλους πλανήτες  Ο Αδριανός Γολέμης συμμετέχει στο 10ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, που φέτος συμπληρώνει 10 χρόνια επιτυχημένης παρουσίας και διεξάγεται από τις 9 έως τις 12 Απριλίου 2025.

Η Μένη Μαλλιώρη είναι ομότιμη καθηγήτρια Ψυχιατρικής με εμπειρία στις εξαρτήσεις και τις ανθρώπινες σχέσεις. Συζητά την αποδόμηση της οικογένειας και τις αυξανόμενες επιπτώσεις της COVID-19 στην ψυχική υγεία. Αναλύει τις κοινωνικές σχέσεις στην εποχή των social media και την επιρροή τους στην επιθετικότητα. Εξερευνά τα κίνητρα πίσω από την εξάρτηση και πώς οι ατομικοί παράγοντες επηρεάζουν τη χρήση ουσιών. Τέλος, τονίζει τη σημασία της σχέσης με τον εαυτό και την ενσυναίσθηση.

Είναι η Ελλάδα σήμερα ένα κράτος δικαίου; Γιατί οι θεσμοί κατακρημνίζονται στη συνείδηση των πολιτών; Ποιοι είναι οι λόγοι που υπάρχει έλλειμμα εμπιστοσύνης προς τη Δικαιοσύνη; Και γιατί η αλήθεια μοιάζει να έχει γίνει δευτερεύον ζήτημα; Ο καθηγητής του αστικού δικαίου στη Νομική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Αντώνης Καραμπατζός, μιλά στον Γιάννη Πανταζόπουλο.Ποιες είναι οι βασικές παθογένειες του ελληνικού συστήματος απονομής της Δικαιοσύνης; Τι μπορεί να αλλάξει στην επόμενη Συνταγματική Αναθεώρηση; Τι ισχύει για τη συζήτηση που αφορά στα μη κρατικά ΑΕΙ; Και τι σηματοδοτεί η τεράστια ισχύ που έχουν αποκτήσει τα τελευταία χρόνια οι τεχνολογικοί κολοσσοί και κυρίως αυτοί που κατέχουν τα μεγάλα μέσα κοινωνικής δικτύωσης; Ο καθηγητής του αστικού δικαίου στη Νομική Σχολή του Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Αντώνης Καραμπατζός απαντά.

Ποιες ήταν οι ρίζες του κακού της Δικτατορίας; Γιατί η περίοδος 1935-1945 αποτελεί σημείο καμπής; Και ποιος ήταν ο πολιτικός ρόλος του στρατού και της βασιλείας μέχρι τη Μεταπολίτευση; Ο ιστορικός Τάσος Σακελλαρόπουλος με αφορμή το τελευταίο του βιβλίο «Ειρήνη, πόλεμος, πολιτική, συνωμοσίες: Οι Έλληνες αξιωματικοί, 1935-1945», απαντά.  

Τι μας μαθαίνουν οι πρώτες μη ευρέως γνωστές ανασκαφές στην Ακαδημία Πλάτωνος; Γιατί οι αρχαιολόγοι βρίσκονται συχνά στο στόχαστρο; Και ποιες θα είναι οι συνέπειες από τη διείσδυση των νέων τεχνολογιών στη σύγχρονη Δημοκρατία; Ο Πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών και ομότιμος καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Α.Π.Θ., Μιχάλης Τιβέριος, απαντά.