De Nieuwe Wereld

De populariteit van figuren als Jordan Peterson fascineert: Wat heeft de  moderne mens eigenlijk te zoeken in oude mythes, Bijbelverhalen en  traditionele geslachtsopvattingen? Dit lijkt hopeloos achterhaald. Ook  filosoof Gabriël van den Brink zoekt in zijn nieuwe boek naar  antwoorden. Volgens Van den Brink wordt onze tijd gedomineerd door te  smalle mensbeelden -  zoals de homo economicus en de mens als  postmodernist - waarin geen adequaat antwoord wordt gegeven op wat de  mens daadwerkelijk tot mens maakt. Hoewel uiteenlopend van aard hebben  deze twee beelden beiden de neiging de voor-moderne geschiedenis van de  mens te verloochenen, terwijl volgens Van den Brink in ons alledaagse leven allerlei elementen uit de gehele menselijke geschiedenis mee-resoneren, en we dat niet zomaar kunnen negeren. Zo zegt hij over de ideeën van postmodernisten: “Het reduceren van  verschillen tussen man en vrouw tot sociale constructies kan je alleen  maar zeggen als je op de universiteit werk, geen kinderen hebt gehad en  denkt dat alles om het ‘hoofd’ draait”. Volgens Van den Brink roept zo’n  eenzijdige blik weerstand op en is het logisch dat de Jordan Petersons  van deze wereld daar weer iets heel anders tegenover zetten. Van den  Brink wil een stap voorbij deze impasse zetten door een nieuw mensbeeld  te ontwikkelen, die ook recht doet aan bevindingen van de wetenschap.  Door de menselijke (culturele) evolutie serieus te nemen kunnen we  volgens Van den Brink waarden en beginselen ontwaren die overal ter  wereld voorkomen. “Ik denk dat er een sfeer is van hogere en eeuwige  waarden - een alledaagse transcendentie - die ver uitstijgen boven ons  feitelijke leven. Die waarden worden ook continu door de geschiedenis  gearticuleerd.” In dit gesprek voelt Ad Verbrugge hem hierover aan de  tand.

Sinds het begin van dit millennium is de vraag naar ondernemerschap  drastisch veranderd. Het zijn van zzp’er is in, scholen zetten meer in  op vaardigheden die het nemen van initiatief moeten stimuleren en  beleidsmakers willen Nederland competitiever maken door ondernemerschap  te stimuleren. Ook nieuw: nog meer dan vroeger wordt ondernemerschap  gezien als sleutel tot grote maatschappelijke vraagstukken, zoals de  energietransitie. In deze talkshow van Voor de Ommekeer leidt Paul van Liempt daarom een  discussie over ondernemerschap in Nederland met een breed gezelschap  over prangende thema's. Bijvoorbeeld op het gebied van onderwijs. Want:  hoe stimuleer je een ondernemende mentaliteit, en wat is dat eigenlijk?  Moeten we ondernemerschap als vak aanbieden op school? Ook gaat het over  financiering. Veel banken zijn sinds de kredietcrisis hun  dienstverlening gaan standaardiseren terwijl ondernemers juist maatwerk  en aandacht. Waar moet de ondernemer terecht? En als je eenmaal  ondernemer bent hoe neem je dan goed personeel aan? Welke rol speelt  migratie en het overheidsbelang daarbij? Ook wordt gesproken over het  belang van ondernemerschap in grote maatschappelijke veranderingen. Hoe  geven we ondernemingen de ruimte om zich te storten op deze  veranderingen? En welke banen komen mogelijk op de tocht te staan?

In dit gesprek met Paul van Liempt vertelt De Winter dat journalistiek  en overheid naar zijn mening nog te vaak vervlochten zijn met elkaar. Zo  zegt hij: “De promofilmpjes van de politie zijn vermakelijk en goed,  maar niet journalistiek.” Problemen ontstaan als journalisten de  berichtgeving van de politie of het OM zomaar overnemen. “We maken te  vaak mee dat het verhaal van de politie of andere overheidsbron niet  klopt. Moet het verhaal dan wel gebracht worden?” Ook is hij kritisch op  recente berichtgeving over Chinese spionage en Huawei door de  Volkskrant. “Er stonden geen bronnen bij het recente verhaal over  Huawei. Wordt hier niet iemand onbewust voor het karretje van de  inlichtingendienst gespannen?”, zo vraagt De Winter zich af. Daarnaast  vindt hij de door de minister gebezigde term cyberoorlog niet terecht.  “Cyberwar is een moderne term die wordt gebruikt om zo ongrijpbaar  mogelijk te maken wat er gebeurd. De boodschap tegen de burger is dan:  wees maar gewoon bang. ” In een nieuw boek van zijn hand probeert hij  hier opheldering over te geven. Ondertussen voelt Paul van Liempt hem  aan de tand over de digitalisering en de stand van zaken binnen  journalistiek.

Bij digitalisering van de rechtspraak denken sommigen al snel aan geautomatiseerde vonnissen opgesteld door robotrechters, maar voor Erik Boerma, rechter en voorzitter van allerhande digitaliseringsprojecten binnen de rechtspraak, komt het in de praktijk toch echt op iets anders neer. De meerwaarde van digitalisering zit hem er vooral in het anders denken en inrichten van het rechtsproces. De burger is nu bijvoorbeeld nog te vaak verdwaald in een jungle van instanties en draagt te veel zijn eigen verantwoordelijkheid als het aankomt op het aangaan van de juiste rechtsprocedure. Dit moet én kan anders, betoogt Boerma. Rechtspraak moet zich meer als dienst presenteren en de burger actief begeleiden door het bureaucratische proces heen. Zo moet de meerwaarde van recht meer naar voren komen. Toch is het niet zo eenvoudig. Een recente poging tot digitalisering van de rechtspraak is finaal onderuitgegaan. Daarnaast staan rechters niet per se bekend om hun innovatiegerichtheid. Wat is er voor nodig om de rechtspraak uit het papieren tijdperk te brengen? Paul van Liempt voelt Boerma hierover aan de tand.

Bert-Arjan Millenaar is oprichter van NLC, een investeringsvehikel voor medische innovaties. Het idee achter zijn bedrijf is dat te veel innovaties nog blijven liggen op de plank van medische corporates, waardoor mogelijk waardevolle ideeën niet tot volle wasdom kunnen komen. Hij beschrijft NLC niet als durfkapitalist omdat zij eigenlijk in de voorafgaande fase al overgaan tot investeringen. Daarmee is zijn financieringsmodel ook een stuk risicovoller dan die van durfkapitalisten en zullen er ook innovaties zijn die de eindstreep niet gaan halen. Hoe gaat Millenaar om met deze spagaat? In dit gesprek met Paul van Liempt vertelt hij er over.

De recente Europese parlementsverkiezingen hebben de regering in Italië een stevige boost gegeven in hun strijd tegen Brussel. Salvini meent op basis van deze uitslag een een stevig democratisch mandaat te hebben en lanceerde mede daarom de Mini-BOT. Deze ‘parallelle munt’ is een manier om financiële autonomie weer terug te veroveren en is Brussel een doorn in het oog. Volgens Engelen is deze Italiaanse actie een logische reactie op structurele weeffouten in het ontwerp van de EU. “De EU is in feite een ordoliberaal systeem” dat met name “multinationals bevoordeeld” en “verzorgingsstaten steeds meer uitgemergeld achterlaat”, zo zegt hij in dit gesprek met Ad Verbrugge. Toch hebben deze weeffouten niet alleen consequenties voor het Zuiden van Europa. Ook Nederland heeft behoorlijk wat laten liggen in nasleep van de financiële crisis en dat kan ons duur komen te staan. In dit gesprek analyseert Engelen de huidige financiële situatie en draagt hij de broodnodige oplossingen aan.

In dit gesprek met Paul van Liempt geeft Paul Moers zijn visie op het retaillandschap in Nederland. Met name binnen het landschap van de warenhuizen is er de afgelopen jaren een enorme verschuiving geweest. V&D is weg, Hudson’s Bay kwam daar voor in de plaats. Maar waarom lukt die partij ondanks grote marketingcampagnes niet om klanten naar de winkels te krijgen? Ook bespreken ze waarom de Bijenkorf juist wel een succes en wat Hudson’s Bay van dat succes zou kunnen leren. Daarnaast vertelt Moers over de veranderende functie van winkelpersoneel, met name als met een paar jaren de robots het bevoorraden overnemen. Over dat laatste doet Moers een bijzondere uitspraak: Ahold is volgens hem in 2 jaar al zo ver om de winkels door robots te laten bijvullen.  

Joline Jolink vertelt in dit gesprek over haar het verhaal achter haar bedrijf, waarmee ze probeert iets anders te doen dan de gevestigde namen in de modewereld. Jolink produceert haar kleding bijvoorbeeld duurzaam, doet niet aan kortingen en houdt haar collectie relatief consistent en beperkt. Ze doet het niet per se voor het geld, zegt ze, maar vooral voor de vrijheid die dit haar oplevert als ondernemer en ontwerper. Tegelijkertijd heeft ze te maken met een aantal uitdagingen. Zo moet ze haar stoffen op momenten inkopen die afwijken van die van de meeste bedrijven en moet ze klanten op een andere manier prikkelen. Hoe ze dat doet en meer vertelt ze in dit gesprek met Paul van Liempt.

In dit gesprek bespreekt Marlies met Ben van Berkel ontwikkelingen in de architectuur en dan met name hoe discussies over feminisme en gender neerslaan in zijn vakgebied. Bestaat er zoiets als mannelijke of vrouwelijk bebouwing? En wat betekent dit voor de bewoners? Ook gaan ze in op het vakgebied van de architect zelf. Deze stond vroeger vaak verheven boven de bevolking, maar dat is tegenwoordig al lang niet meer zo. De architect heeft niet meer een elitair-visionaire rol maar moet ook meer samenwerken met andere stakeholders. Hoe dat eruit ziet vertelt Van Berkel in dit gesprek.

Janka Stoker en Harry Garretsen, hoogleraar international business and economics, schreven samen het boek Goede leiders zweven niet, waarin ze onder andere onderzoeken wat de fundamenten zijn van effectief leiderschap. Met Paul van Liempt geeft Garretsen in dit gesprek zijn visie op de stand van de wereldeconomie en welk leiderschap er nodig is om dat in goede banen te leiden. Wat gaat er bijvoorbeeld gebeuren als Merkel straks haar plaats opgeeft? Wat voor een soort leider moet dat gat gaan vullen? En hoe hoe houd hij of zij zich staande in een wereld waarin grote ego’s domineren en machtspolitiek in steeds grotere mate de regels van het spel lijken te dicteren?