Historische BoekenCast

Rémon van Gemeren, biograaf van Gerrit Rietveld, vertelt over diens moeizame erkenning, vernieuwende meubels en samenwerking met Truus Schröder. Annelott Hoek, historicus en recensent, bespreekt de historische verbeelding achter Israël en de Palestijnse tegenstem. Bas Kromhout, historicus en hoofdredacteur, behandelt de politisering van geschiedenis en portretteert Akbar de Grote.

Remco Breuker, hoogleraar Koreastudies, en Aziëkenner Casper Wits bespreken hoe Zuid-Korea, Japan en Taiwan omgaan met autoritaire grootmachten, en waarom Europa zijn blik op Azië moet richten. Historica Anne-Lot Hoek bespreekt Andrea Wulfs biografie van George Forster, de vooruitstrevende reiziger die koloniale en racistische denkbeelden bekritiseerde.

Eind jaren veertig, begin jaren vijftig vertrokken duizenden Nederlanders naar Zuid-Afrika op zoek naar een beter bestaan. Retour Pretoria vertelt het verhaal van een christelijk echtpaar dat de Zuid-Afrikaanse droom najoeg en de apartheid in het land als vanzelfsprekend ging zien, maar er langzaam steeds meer afstand van nam. Auteur Marusja Aangeenbrug schuift aan om te vertellen over het boek en haar onderzoek.Ze strijdt al een leven lang voor vrouwenrechten en tegen racisme en milieuvervuiling. Ze zal daarom vast vinden dat we in donkere tijden leven. Maar de Amerikaanse historica Rebecca Solnit ageert in haar nieuwste boek Het begin volgt op het einde juist tegen alarmisme en doemdenken. Want als je de wereld van nu vergelijkt met die uit haar geboortejaar 1951, moet je wel concluderen dat die onmiskenbaar ten goede is veranderd. ‘Een meeslepend en heerlijk stellig boek’, aldus recensent Pieter van Os.Cancelcultuur bestond ook al in de Middeleeuwen, maar heette toen excommunicatie. Dat blijkt uit een verhaal in het nieuwe nummer van Historisch Nieuwsblad, vertelt hoofdredacteur Bas Kromhout. Wie deze banvloek van paus en kerk over zich heen kreeg, was uitgesloten van de heilige sacramenten en werd sociaal vaak als paria gezien. Toch was excommunicatie een verbeteringsstraf: wie tot inkeer kwam, kreeg een herkansing.

Wanneer en waarmee begon ons vaderland? Het antwoord op die vraag is inmiddels even klassiek als de gebeurtenissen zelf: Nederland ontstond in de stoere Tachtigjarige oorlog tegen de dwingeland Philips II, en werd vervolmaakt in de Gouden Eeuw. Niet dus, schrijft Daniel Paarlberg in De Grondleggers. Het begon allemaal veel eerder en heel anders, vertelt hij. We danken het moderne Nederland niet aan regenten en gewiekste zakenlui, maar aan boeren en de pioniers van de West-Nederlandse Laagvlakte.In Onwillige volksgenoten bestrijdt historicus Peter Longerich het idee dat het hele Duitse volk achter de nazi’s stond en dat zij dem Führer entgegen arbeiten. Recensent Wim Berkelaar las het boek en concludeert: ‘Longerich maakt het te mooi. Je kunt namelijk heel goed mopperen op de nazi’s en tegelijkertijd naar de Führer toewerken.’

‘Afgemaakt als een dolle hond,’ zo schrijft de Nederlandse vrouw van een hoge medewerker van de Indonesische Mohammad Hatta. Ze is zojuist bevallen van hun vierde kind, en heeft net gehoord dat haar man geëxecuteerd is door de Hollanders tijdens de zogeheten Operatie Kraai. Geen ongeluk, geen toeval, maar vooropgezette eliminatie, concludeert Frank Vermeulen in Masdoelhak en Adriana, of de toegedekte moorden van de Indonesiëoorlog. ‘De Nederlandse regering wilde met name medewerkers van Soekarno en de zijnen uitschakelen,’ vertelt hij.Amsterdam werd in de jaren tachtig en negentig een stad voor en van iedereen. In Amsterdam voor sjiek en sjofel vertellen architectuur- en stadskenners Petra Brouwer en Tim verlaan hoe de stad in de jaren zeventig werd behoed voor cityvorming met kantoren en auto’s, en in plaats daarvan een mensenstad werd. Rotterdammer Manon van der Heijden bespreekt het boek.

Claartje Wesselink, historica en biograaf van Paul Sanders, blikt terug op de Joodse journalist die al vroeg voor het nationaalsocialisme waarschuwde. Ze vertelt over archiefvondsten, Sanders’ culturele engagement en zijn strijd tegen fascisme. Verhalen over Berlijn, onderduik, Het Parool en zijn VN-jaren geven het leven van Sanders kleur.

Marcel Hulspas, wetenschapsjournalist en schrijver van Wij, Europanen, duikt in de middeleeuwse wortels van Europa. Hij bespreekt Frankische en Carolingische ordening, Cluny en kruistochten. Ook komt scholastiek, stedelijke opkomst en de spanning tussen verdeeldheid en eenheid aan bod.

Schrijver Philip Dröge reisde voor zijn nieuwe boek De tijdreiziger de wereld over om de mysteries van de tijd te ontrafelen. Hij verbaasde zich over monniken op Athos die de tijd vergaten, en meer nog over Manilla, waar de stipte westerse tijd de slordige ‘katholieke tijdsbeleving’ verdreef. ‘Wie de tijd beheerst, beheerst alles en iedereen, zo leert de geschiedenis’, aldus Dröge. Dokter Magnus Hirschfeld was met zijn Institut für Sexualwissenschaft een beroemdheid, die door de nazi’s werd uitgeschakeld en in ballingschap stierf in Parijs. Hij was de eerste die operaties uitvoerde om mensen fysiek te veranderen. Historicus Alex Bakker beschreef het verhaal van Dora Richter en Gerd Katter, die dokter Hirschfeld in de jaren twintig behandelde. Recensent Manon van der Heijden bespreekt het boek.Furious Minds. The Making of the MAGA New Right. Zo heet het boek van Laura K. Field over de denkclubjes achter Trump. De invloedrijke mannen die het oor hebben van de Amerikaanse president geloven dat de grondwet alleen voor witte Amerikanen geldt, en niet voor burgers van kleur, aldus historicus Bas Kromhout.

Leendert van der Valk, journalist en publicist over het Nederlandse koloniale en slavernijverleden. Hij stelt dat Nederlandse betrokkenheid veel groter was dan gebruikelijk gedacht. Kort en indringend over aantallen, vroege voorbeelden en vergeten plekken. Ook aandacht voor politieke consequenties en historische onzichtbaarheid.

Hoe moeten we de Romeinen in de Lage Landen zien? Als brengers van beschaving van een barbaars volkje, of als kolonialen die in onze contreien vooral een wingewest zagen? Robert Nouwen geeft het antwoord in Rome en de Lage Landen. Een geschiedenis van Caesar tot Clovis. ‘Wat je steeds tegenkomt bij de Romeinen, is wat we nu "de koloniale mindset” zouden noemen.’ Anton Mussert was een aanraakbare nationaal-socialist die het bruine denken heel gewoon maakte, zo blijkt uit de biografie Mussert. Reis naar het kwaad van Auke Kok. Het boek brengt Mussert heel dichtbij en laat zien hoe zijn enorme geldingsdrang hem steeds verder deed afdrijven naar het meest foute gedachtegoed, zo oordeelt recensent Anne-Lot Hoek.