De Verwondering Podcast

Voormalig ambtenaar Co Engberts achtte zich totaal ongeschikt voor de politiek. En nòg. Terwijl hij inmiddels ruime ervaring heeft als gemeenteraadslid voor de PvdA in Rotterdam. Te ongeduldig, zegt hij zelf. Maar de behoefte om mensen te helpen hun problemen op te lossen heeft de overhand. Ondanks persoonlijke doodsbedreigingen. “Het is mijn verantwoordelijkheid om niet mijn mond te houden,” zegt hij. Hij weet wat het is om er niet bij te horen. In anderen herkent hij het fundamentele gevoel van afgewezen te worden en probeert dat op te heffen. Die pijn en eenzaamheid ervoer hij in zijn jonge jaren toen hij nog niet wist wie hij wilde zijn. In die kwetsbare periode overleed plotseling zijn vader. Dat sloeg een diepe wond. In de jaren die volgden wist hij zich door anderen te laten leiden en voelde hij zich gedragen door het geloof.

‘Wat als je in gevaar bent, en niemand doet wat?’ Die gedachte komt plotseling op bij Aaltje van Zweden, in haar nieuwe huis in Amsterdam. Aaltje wil weten waarom deze gedachte zich zo scherp aandient, en gaat op onderzoek. Wat blijkt: tijdens de oorlog is een gezin uit het huis weggevoerd. Aaltje gaat nog een stap verder. Ze zet zich al jaren in voor kinderen met een beperking, met name autisme. Vanuit die achtergrond zoekt Aaltje uit wat er in de oorlog met kwetsbare kinderen is gebeurd. De waarheid blijkt gruwelijk, zo beschrijft ze in haar laatste boek ‘Waar ben je thuis’. Aaltjes betrokkenheid bij kwetsbare kinderen komt voort uit eigen ervaring. Samen met haar man, dirigent Jaap van Zweden, is Aaltje de ouder van Benjamin. Benjamin is autistisch en hij heeft een verstandelijke beperking. Benjamin is een leermeester voor zijn moeder, Aaltje noemt hem liefdevol, ‘mijn andere dirigent’. Benjamin kan niet goed communiceren. Zo dwingt hij Aaltje om haar maskers te laten vallen en in het hier en nu te leven. Wees met me, maak contact met me, dat is wat Benjamin haar vraagt. De lessen van Benjamin hebben Aaltje ook geholpen bij het verwerken van haar eigen onveilige jeugd, die werd beheerst door haar alcoholistische vader. Het is Aaltjes wens dat mensen met een beperking veel meer zichtbaar worden in het leven van alledag. Dat maakt ons zachter, en daardoor ook sterker.

Wat betekent het om een beperking te hebben, en wat zegt dat over ons menszijn? Met die vragen houdt schrijfster en onderzoeker Jacqueline Kool zich bezig. Dat doet ze vanuit haar eigen ervaring: Kool heeft sinds haar jeugd een progressieve spierziekte, ze zit in een elektrische rolstoel. De buitenwereld heeft vaak vooroordelen over mensen met een beperking: ze zouden een zwaar leven hebben, er kan heel veel niet. Tegen die vooroordelen komt Kool in het geweer. Ze kiest ervoor om ja te zeggen tegen het leven, met alles wat daarbij hoort. Natuurlijk is het soms moeilijk, maar geldt dat niet voor iedereen? En wat weten we nu werkelijk van de ander? Kool is een hartstochtelijk dansliefhebber, ze ziet haar lichaam dan ook als haar danspartner. Soms wil het lichaam in de dans een kant op die niet gewenst is, maar altijd blijven ze in een liefdevolle verstrengeling verbonden.

Ex-psychiater Bram Bakker stond jarenlang bekend om zijn spraakmakende opinies. Hij bekritiseerde de vele protocollen en richtlijnen in de psychiatrie, die wat hem betreft niet bijdroegen aan de kwaliteit van de zorg. Hierdoor voelde hij zich vaak een eenling in zijn vak. Nu hij psychiater af is kan hij helemaal zichzelf zijn- maar dat ging niet zonder slag of stoot. Eenzaamheid ligt in Bram Bakkers leven altijd op de loer. Toen hij in korte tijd vijf goede vrienden verloor, besloot hij in zijn eentje naar hun uitvaarten te gaan. Steeds weer ging hij kapot van verdriet, zonder dit te tonen aan zijn toenmalige partner. De relatie eindigde in een scheiding, waarna hij negen maanden thuis zat door een onverklaarbare afwijking aan zijn cerebellum. Hij gebruikte de tijd om te reflecteren op zijn jeugd én op zijn toekomst.  Het gaat nu beter dan ooit met Bram Bakker. Hij heeft omarmt dat -hoe cliché dat volgens hem ook is- kwetsbaarheid kracht is. Om dit inzicht in de praktijk te brengen zingt hij een stuk van zijn inspiratietekst: ‘De Wedstrijd’ van Bram Vermeulen, dat hij liefdevol zijn lijflied noemt.

Ja....wie?

Niemand zingt zo gemakkelijk als deze troubadour, maar toch kon ze een jaar lang geen noot of woord uitbrengen. Die stilte bracht haar grootste schat. De Verwondering met Lenny Kuhr.

‘Als vorige week de wereld vergaan is, plant ik vandaag een appelboom.’ Haar wereld is inmiddels vergaan. Hoe is het met haar appelboom? De Verwondering met Nynke Sietsma.

Ze staat bekend als rouwdeskundige, maar inmiddels kan ze geen zelfhulpboek meer zien. Na een stevige burn-out en tijdens de levensgevaarlijke ziekte die ze kreeg, keek ze de duisternis recht in de smoel. Het leven werd eenvoudig. De Verwondering met Daan Westerink.

Na jaren op een plek gewoond en gewerkt te hebben die niet goed bij haar paste, keert ze terug naar haar geliefde weidse landschap. Hoe kijkt ze nu naar de bochten in haar levenspad? En wat is er toch met die Friese hemel? De levenskunst van Tieneke van Lindenhuizen.

Drie jaar lang zat hij in Duitse concentratiekampen. Toen zijn trein uiteindelijk uit Theresienstadt vertrok, nam hij zich plechtig voor iets van zijn leven te maken. Psychiater Herman van Praag is nu 92. Waar vindt hij toevlucht?