Skądinąd

Czym jest sens życia i czy warto go szukać, zamiast zamykać w jednej definicji? Rozmowa prowadzi przez śmierć, cierpienie, miłość, przemijanie, transcendencję, eutanazję, bezsens i nadzieję. Zderzają się w niej filozofia, religia, nauka oraz ezoteryka, a także różne, często nieuzgadnialne perspektywy. To zaproszenie do intelektualnej pokory i wspólnego namysłu nad pytaniami ostatecznymi.

Dr Jan Hlebowicz, historyk PRL-u i alternatywnych form duchowości, opowiada o Anatoliju Kaszpirowskim, telewizyjnym uzdrowicielu, który zahipnotyzował Polskę. Wspominają pustoszejące ulice, operacje „bez narkozy” i fenomen kaszpiromanii. Rozmawiają o hipnozie, psychotronice, otwartości Kościoła na uzdrowicieli, religijnym języku ateisty oraz granicy między medycyną, pseudonauką i spektaklem.

Dr Paweł Boguszewski, neurobiolog i popularyzator nauki, rozprawia się z mitem cudownych pigułek. Rozmowa dotyczy nootropów, suplementów, megadawek witamin i marketingu, który sprzedaje obietnice zamiast dowodów. Pojawiają się też Theranos, kult pełnej kontroli nad ciałem oraz pytanie, jak rozsądnie weryfikować zdrowotne technologie i niedobory.

Karolina Paciorek, architektka, projektantka i założycielka marki biżuteryjnej Bóstwa, opowiada o odwadze zmiany i budowaniu twórczej tożsamości. Od architektury i kulinariów prowadzi ją droga do metalu, ognia i biżuterii jako małej rzeźby. Rozmowa dotyka także AI, wartości rękodzieła, mitologii, symboli oraz pracy manualnej jako praktyki skupienia.

Ojciec Mateusz Filipowski, bosy karmelita, rekolekcjonista i nauczyciel modlitwy kontemplacyjnej, opowiada o chrześcijańskiej medytacji. Rozmowa dotyczy różnic między kontemplacją, mindfulness i zen, ciszy, oddechu, rozproszeń oraz mistyki bez nadzwyczajnych przeżyć. Pojawiają się także wiara i wątpliwości, powołanie, kryzys Kościoła oraz kontemplacyjny styl życia jako odpowiedź na przebodźcowanie.

Karolina Norkiewicz, improwizatorka, komiczka i scenarzystka związana z warszawskim Klubem Komediowym, opowiada o kulisach pracy na scenie. O presji bycia zabawną, nieśmiałości i budowaniu postaci. O improwizacji jako wymagającej pracy zespołowej, ulotności występów oraz relacji z publicznością. Także o granicach żartu, internetowym oburzeniu i komedii, która potrafi oswajać trudne doświadczenia.

Prof. Jan Chwedeńczuk, fizyk teoretyczny z Uniwersytetu Warszawskiego, zabiera nas na skraj kosmologicznych spekulacji. Czy Wielki Wybuch był początkiem, czy tylko kolejnym cyklem? Rozmowa dotyczy śmierci cieplnej, czarnych dziur, promieniowania Hawkinga i możliwych śladów poprzednich wszechświatów. Pojawiają się też wieczny powrót, determinizm, wolna wola oraz granice naukowego wyjaśniania istnienia.

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Cveta Dimitrova, certyfikowana psychoterapeutka Polskiego Towarzystwa Psychologicznego, założycielka ośrodka Znaczenia. Psychoterapia, autorka tekstów publikowanych m.in. na łamach „Tygodnika Powszechnego” i miesięcznika ZNAK. A rozmawiamy o migracji i doświadczeniu życia pomiędzy językami, miejscami i kulturami. Rozmawiamy także o tekście Cvety „Polskość nie jest jedna. Jak odkrywałam Ziemie Odzyskane”, który ukazał się w wydaniu specjalnym „Tygodnika Powszechnego” poświęconym Ziemiom Odzyskanym. O tym, czym jest zakorzenienie i czy należy myśleć o nim przez pryzmat przeszłości, czy raczej przyszłości, w którą projektujemy własne życie. O tożsamości rozumianej nie jako coś jednolitego i raz na zawsze danego, ale jako mozaika doświadczeń, języków, wspomnień, krajobrazów i niewypowiedzianych znaczeń. O dzieciństwie w Bułgarii, dorastaniu w Polsce, polskim obywatelstwie i poczuciu bycia jednocześnie u siebie i nie całkiem u siebie. O melodii mowy, dziecięcych krajobrazach, zapachach, dźwiękach i tych momentach, które nagle otwierają w nas całe utracone światy. O potrzebie przynależności, o lokalności, wykorzenieniu i współczesnych sporach o naród, wspólnotę i wolność. O tym, jak historia społeczna i polityczna kształtuje nasze najbardziej osobiste przeżycia. O kulturze terapeutycznej, diagnozach jako nowych językach tożsamości i ubóstwie opowieści, którymi próbujemy dziś opisać samych siebie. O tym, czy opowiadanie własnego życia pozwala uwolnić się od fatum. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!  

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” mówię o nowościach i zmianach w związku z podcastem oraz polecam lektury na koniec wakacji (i nie tylko”. Są to: Bela Hamvas „Filozofia wina”, przeł. Tadeusz Olszański, Wysoki Zamek Graham Greene „Poczucie rzeczywistości”, przekład zbiorowy, Instytut Wydawniczy PAX Stephen M. Barr „Wierzący naukowiec. Eseje o nauce i religii”, przeł. Tomasz Lanczewski, Wydawnictwo Franciszkanów Bratni Zew Lawrence Sutin „Philip K. Dick. Boże inwazje”, przeł. Lech Jęczmyk, Zysk i S-ka Nicolas Bouvier „Oswajanie świata”, przeł. Krystyna Arustowicz, Noir Sur Blanc Owocnego słuchania (i czytania)!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Jakub Majmurek, publicysta i eseista, autor tekstu o różnicach i podobieństwach między brytyjską a polską polityką alkoholową, opublikowanego w Krytyce Politycznej.  A rozmawiamy o alkoholu, polityce alkoholowej i sporach, które toczą się dziś wokół picia. Rozmawiamy także o brytyjskim pubie jako instytucji społecznej i części dziedzictwa klasy pracującej. O ruchach trzeźwościowych, lewicy, klasie robotniczej i sporze o to, czy alkohol jest przede wszystkim problemem zdrowia publicznego, czy także elementem kultury, rytuału i wspólnoty. O tym, czym polska kultura picia różni się od brytyjskiej i francuskiej. O nocnej prohibicji, sprzedaży alkoholu na stacjach benzynowych, minimalnej cenie alkoholu i promocjach w marketach. O tym, czy polityka alkoholowa powinna zniechęcać do samotnego picia w domu, a zarazem wspierać miejsca, w których alkohol pojawia się w społecznym i kulturotwórczym kontekście. O tym, dlaczego spory o alkohol tak szybko zamieniają się w wojny moralne i polityczne. O polskim libertarianizmie, lęku przed „powrotem komuny” i konflikcie między wolnością jednostki a zdrowiem publicznym. O młodszych pokoleniach, modzie na trzeźwość, mediach społecznościowych, samokontroli i strachu przed utratą wizerunku. I o tym, jakie głębsze wyobrażenia o człowieku, wspólnocie, państwie i wolności ujawniają się w dzisiejszych alkoholowych sporach.  A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!