Raport międzynarodowy

W ciągu pierwszych dwóch miesięcy inwazji na Ukrainę z Rosji mogło wyjechać nawet 2-3 miliony ludzi. To szacunki, na które w "Raporcie międzynarodowym. Ukraina" powołuje się Aleksander Bondariew - Rosjanin, dziennikarz, opozycjonista. Gość Witolda Jurasza nie pozostawia jednak złudzeń - "ogromna część tych ludzi myśli jak Putin". Dlaczego więc uciekają? Kim są rosyjscy emigranci dziś, a kim byli kiedyś? Z czego wynika, że wciąż nie widzą w Putinie zbrodniarza i najeźdźcy? "Żeby myśleć, że Rosja napadła na jakiś kraj, trzeba myśleć, że ten kraj istnieje" - wyjaśnia Aleksander Bondariew. Tłumaczy też, czym jest kultura powszechna w Rosji, co leży u jej podstaw, skąd słabość do Putina oraz niechęć wobec demokracji i w końcu na czym polega metoda "siedzenia między dwoma krzesłami".

"To jak dodatkowy zmysł. Pozwala słyszeć nawet te dźwięki, których nie ma" - miał powiedzieć o "rosyjskiej duszy" reżyser Andrzej Żuławski, oskarżany o jej obrazę. Ta historia otwiera "Raport międzynarodowy. Ukraina", a przytacza ją Hieronim Grala z UW. Rozmowa o "rosyjskiej duszy" to rozmowa o podkreślaniu "odrębności i wyjątkowości" Rosjan przez nich samych. Ta "wyjątkowość" w ich mniemaniu ma polegać jednak wyłącznie – co podkreśla gość Witolda Jurasza – na prawach, a nie na obowiązkach. W rozmowie także odpowiedzi na pytania: czy podobieństwa do tej narracji można znaleźć również w Polsce? Co o "rosyjskiej duszy" mówił marszałek Piłsudski? Oraz czym jest "nach*izm" i jak ten stworzony przez Wiktora Jerofiejewa termin odnosi się do głównego tematu dyskusji? Dziennikarz Onetu i jego gość rozmawiają też o tym, kiedy i w jakich okolicznościach Rosja zupełnie odsunęła się od Europy.

Parada Zwycięstwa na Placu Czerwonym w Moskwie 9 maja z udziałem m.in. ambasadora Nigerii. Zaskoczenie? Niekoniecznie. Rosja wciąż w wielu częściach świata pozostaje cennym partnerem. To nie tylko kraje afrykańskie, ale też Ameryka Łacińska czy kraje arabskie. Wszędzie tam, gdzie dominacja USA nie jest mile widziana, zacieśniają się więzi z Moskwą. "Jest to w jakiś sposób zrozumiałe" - mówi w rozmowie z Witoldem Juraszem Witold Sokała z UJK w Kielcach i jak dodaje: "miejsce zamieszkania determinuje emocje, sympatie i tolerancję". Ale na liście państw stosujących wobec Rosji "miękką politykę" jest też miejsca dla kraju, którego obecność może być niespodzianką. "Wpływ interesów ekonomicznych i specyficznej gry o bezpieczeństwo w swoim bliskim sąsiedztwie" - to przyczyny takiego stanu rzeczy, na które wskazuje gość dziennikarza Onetu. O jaki kraj chodzi? Odpowiedź w "Raporcie międzynarodowym. Ukraina".

Reakcje na atak na ambasadora Rosji w Polsce okazały się dwojakie. Komentarze niektórych przedstawicieli polskich władz - zaskakujące. "Wypowiedź rzecznika rządu jest skandaliczna" - jednoznacznie komentuje Witold Jurasz. Co wzbudziło niesmak? Czy taka sytuacja ma miejsce po raz pierwszy? W "Raporcie międzynarodowym. Ukraina" dziennikarz Onetu wskazuje, dlaczego - w jego ocenie - polscy dyplomaci nie mogą liczyć na polskie władze i przytacza historie, które tę opinię zdają się potwierdzać. Mówi o nowej narracji, która ma rzucić nowe światło na relacje polsko-amerykańskie. Tłumaczy, kto bezrefleksyjnie lubi Moskwę i dlaczego Unia Europejska nie powinna wycofywać się z zasady konsensusu, nawet w obliczu problemów z zatwierdzeniem szóstego pakietu sankcji wobec Rosji.

Dwaj znakomici komentatorzy, Michał Broniatowski z Politico i Witold Jurasz z Onetu, o echach incydentu z udziałem ambasadora Rosji w Polsce i wydźwięku przemówienia Władimira Putina na Placu Czerwonym w Moskwie - wyjątkowo krótkiego jak na najważniejszy dzień w rosyjskim kalendarzu. Pięciominutowe wystąpienie zaskoczyło, ale nie treścią, a raczej jej brakiem. "Powinniśmy się cieszyć, że to przemówienie nas zawiodło" - mówi Michał Broniatowski. Co wysunęło się w nim na pierwszy plan? Co pozostało tłem? Na co Władimir Putin położył główny akcent? Wnioski obu dziennikarzy są wyjątkowo zgodne. Nie tylko w tej kwestii. Także jeśli chodzi o atak na ambasadora Rosji w Polsce. "Rząd nie dopełnił obowiązku chronienia immunitetu dyplomatycznego" - słyszymy. "To gorzej niż błąd" - komentują Broniatowski i Jurasz. Czym ten błąd może skutkować? Odpowiedź w "Raporcie międzynarodowym. Ukraina".

Kontrowersyjne, niefortunne, szkodliwe – słowa Franciszka, które padły po agresji Rosji na Ukrainę oceniane są jednoznacznie, także przez członków Kościoła. W "Raporcie międzynarodowym. Ukraina" ateista i katolik, czyli Witold Jurasz i Cezary Kościelniak z UAM, komentują postawę Stolicy Apostolskiej wobec toczącej się wojny. Czy papież jest politykiem? Czego oczekuje prosty katolik? Czy można czynić zło w imię wyższego dobra? I czym jest zasada podwójnego skutku? To rozmowa o moralności, zimnych kalkulacjach, teoriach spiskowych i eksperymentach myślowych. Obszerna analiza działań i zaangażowania nie tylko Franciszka, ale też jego poprzedników w sprawy międzynarodowe.

Kto tęskni za czasami sowieckimi? Co łączy Białoruś z Zachodem? A co Ukrainę? O różnicach, podobieństwach, budowaniu tożsamości i cywilizacyjnej przepaści Witold Jurasz rozmawia ze Zbigniewem Parafianowiczem z "Dziennika Gazety Prawnej". "Rosja to projektowanie swojej potęgi, życie sentymentem" - mówi gość "Raportu międzynarodowego. Ukraina". Sentymentem do czasów sowieckich, który pojawia się też wśród mieszkańców, przede wszystkim wschodniej, Ukrainy. Jak jednak podkreśla Parafianowicz: "Putin przyczynił się do tego, że ten sentyment stopniał". Ukraina i Białoruś to dziś kraje, które z Zachodem mają coraz więcej wspólnego. Na tapecie znajdą się m.in. obyczaje drogowe. Na początek jednak wspomnienie Stanisława Szuszkiewicza, byłego przewodniczącego Rady Najwyższej Republiki Białorusi. "Przegrał, bo był zbyt przyzwoity" - mówi o nim Witold Jurasz. A czy można o nim powiedzieć - polityk wybitny? Odpowiedź w "Raporcie międzynarodowym. Ukraina".

Victim blaming, czyli o tym, jak Franciszek kolejny raz wzbudził kontrowersje. "To jak mówienie zgwałconej kobiecie, że do gwałtu by nie doszło, gdyby się inaczej ubrała" - obrazowo tłumaczy Witold Jurasz. Słowa papieża o NATO, które 'ujada' pod drzwiami Rosji, zdaniem dziennikarza Onetu są nie do obrony. I choć Jurasz widzi w wypowiedzi Franciszka fragmenty, które zasługują na uznanie, to konstatuje jego postawę jednoznacznie: "papież nie jest w stanie wyzwolić się z latynoamerykańskiej perspektywy". Co ma na myśli, wyjaśnia w "Raporcie międzynarodowym. Ukraina". To odcinek o kremlowskiej narracji, scenariuszu moskiewskiej defilady 9 maja i "harakiri" Ławrowa. Ale także o czterech kategoriach urzędników polskiego MSZ i polskiej polityce zagranicznej – to w ramach remanentu, podobnie jak wątek o raporcie Fundacji Batorego.

Witold Sokała z Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, publicysta, mason - mierzy się z pytaniem, czy światem rządzą Żydzi i masoni? W tym kontekście Witold Jurasz pyta też o ostatnie wypowiedzi Siergieja Ławrowa? "Zachowuje się jak kompletny amator, a w dodatku idiota" - odpowiada gość dziennikarza Onetu. Sytuację w Europie z uwagą śledzą przywódcy Chińskiej Republiki Ludowej. I właśnie relacje Chin z Zachodem to główny wątek dyskusji. Witold Sokała mówi m.in. o nowym kulcie jednostki w Chinach i komentuje przyjętą przez ChRL koncepcję polityki międzynarodowej. Czy Tajwan powinien obawiać się scenariusza z Ukrainy? A może Chiny idą w kierunku pokojowego wchłonięcia Tajwanu? Jaki skutek wywołałoby nałożenie sankcji gospodarczych na ChRL? Odpowiedzi w "Raporcie międzynarodowym. Ukraina".

"Rosjanie w zasadzie żadnych poważniejszych postępów nie dokonują" - stwierdza Witold Jurasz, komentując bieżącą sytuację na froncie. Rosji trudno będzie do 9 maja ogłosić sukces. To oznacza, że Moskwa musi sięgać po coraz bardziej wyszukane narzędzia propagandy. "Groźby Rosji zaczynają być coraz bardziej absurdalne" - wskazuje dziennikarz Onetu, ale wątek rosyjskiej propagandy to tylko jeden z wielu, jakie podejmuje w tym odcinku "Raportu międzynarodowego. Ukraina". Pod lupę bierze też to, co ukazuje się w polskich mediach i tłumaczy, dlaczego należy unikać wszelkiego rodzaju teoretyków zafascynowanych geopolityką.