Follow the Money

In deze aflevering gaat Harm Ede Botje in gesprek met Roger Vleugels, een bekende naam in de journalistiek. In zijn ruim 35 jaar als specialist op het gebied van de Wet open overheid voerde hij ruim achtduizend procedures om informatie los te krijgen. In al die tijd kwam hij ‘niet één ambtenaar, minister of andere bestuurder tegen die ook maar bij benadering weet wat onafhankelijk onderzoek is.’

Klaas den Tek kreeg een tip over een jeugdzorginstelling waar het niet lekker liep. Met Judith Spanjers begon hij financiële documenten door te lichten. Ze vielen van de ene verbazing in de andere. De rode draad van hun serie: invalkrachten en zzp-ers in de zorg die geen diploma’s hebben. Er zijn al rechtszaken geweest, maar er is meer aan de hand.

In deze aflevering interviewt Annette van Soest bestuurskundige Caelesta Braun. Deze  hoogleraar openbaar bestuur en maatschappelijke democratie aan de Universiteit Leiden stelt dat volledige transparantie over hoe bedrijven, ngo’s en andere organisaties beleid van de overheid proberen te beïnvloeden,  veel meer vereist dan een lobbyregister. Het kabinet gaf haar de opdracht te onderzoeken hoe lobbyregisters in het buitenland werken. Vervolgens schoot de minister zo’n register voor Nederland af. ‘Ons onderzoek is onderdeel geworden van een politiek spel.’

In deze aflevering gaat Annette van Soest in gesprek met Bob Hoogenboom. Deze hoogleraar fraude en regulering aan Nyenrode Business University vindt dat er een enorme hypocrisie zit in de manier waarop wij naar misdaad kijken. De moord op Derk Wiersum is crimineel, uiteraard. Tata Steel die al decennialang kankerverwekkende stoffen uitstoot, moordt net zo goed, maar dan in slow motion. ‘We moeten veel meer oog hebben voor schadelijk gedrag door bedrijven en overheden.’

Het bericht dat Rome afval per trein naar Nederland gaat sturen, deed al veel stof opwaaien. Is het milieu hierbij inderdaad gebaat? Hebben vuilverbranders buitenlands vuil nodig om rendabel te kunnen zijn? Hanno Bakkeren onderzocht diverse claims en beweringen en vertelt welke daarvan overeind blijven.

In deze aflevering gaat Harm Ede Botje in gesprek met minister voor stikstof en natuur Christianne van der Wal (VVD). Ze zit in het oog van een politieke storm. De onderhandelingen over een landbouwakkoord verlopen moeizaam, deze week was de oppositie kritisch over het plan voor de oprichting van een fonds met daarin 24,3 miljard euro. Hiermee wil het kabinet maatregelen bekostigen die nodig zijn om de stikstofbelasting van de natuur terug te dringen. CDA-voorman Wobke Hoekstra legde eerder een bom onder het kabinet door niet langer vast te willen houden aan het jaartal 2030 als het gaat om halvering van de uitstoot van stikstof. En dan is er ook nog de opmars van de Boer Burger Beweging, de grote winnaar van de Provinciale Statenverkiezingen. Deze en andere kwesties zullen in deze aflevering aan bod komen. 

Heineken doet nog steeds zaken in Rusland. Sterker nog: Olivier van Beemen ontdekte dat de bierbrouwer 61 nieuwe merken lanceerde sinds Poetin’s inval in Oekraïne. Waarom zijn ze nog niet weg?

In deze aflevering gaat Harm Ede Botje in gesprek met journalist David de Jong. Zijn boek  ‘Nazi-miljardairs’ verscheen een jaar geleden. De Jong deed onderzoek naar Duitse zakenmannen die zichzelf dankzij hun banden met het naziregime wisten te verrijken: ze deden aan wapenhandel, kochten Joodse ondernemingen op of confisqueerden die, en ze gebruiken dwangarbeiders.De nazaten van deze zakenlieden zijn nu de eigenaren van multinationals als BMW, Porsche, Dr. Oetker en andere bedrijven. Zij zijn miljardairs profiteren tot de op de dag van vandaag van het fortuin van hun voorouders.Wat heeft het boek teweeggebracht? Is er op een of andere manier recht gedaan aan het leed dat dwangarbeiders is aangedaan? Is er een gebaar gemaakt aan joodse families die al hun bezit verloren?De inleiding van 'Nazi-miljardairs' leest u hier: https://www.ftm.nl/artikelen/voorpublicatie-nazi-miljardairs 

In deze aflevering gaat Annette van Soest in gesprek met Benjamin Sprecher. Hij  is als industrieel ecoloog aan de TU Delft gespecialiseerd in kritieke materialen, zoals kobalt, neodymium en lithium. Je vindt deze materialen overal in terug: van windturbines tot elektrische auto’s, en van harde schijven tot je iPhone. En om die materialen is nogal wat te doen. De handel is grotendeels in handen van China en dat heeft al bewezen dat het de toegang tot grondstoffen kan en wil inzetten als geopolitiek wapen. Met de onlangs aangekondigde Critical Raw Materials Act  wil de Europese Commissie deze grondstoffenafhankelijkheid verkleinen. Gaat het Europa lukken om meer kritieke materialen uit de Europese bodem te halen door nieuwe mijnen te openen? Of zijn er ándere, bétere manieren om het Chinese monopolie te breken?Gerelateerde artikelen:https://www.ftm.nl/artikelen/made-in-europe-de-valkuilen-en-het-geldhttps://www.ftm.nl/artikelen/zeldzame-aardmetalen-energietransitie-china https://www.ftm.nl/artikelen/china-reguleert-productie-aardmetalen 

Mira Sys schrijft nu vier jaar over PFAS: het paraplu-begrip voor duizenden chemische stoffen die de mens op allerlei manieren dienen: in blusschuim, regenjassen en pannen bijvoorbeeld. Maar ze zijn giftig en we willen er vanaf. Kan dat? De EU doet een poging. Mira vertelt meer over dit lichtpuntje.