Follow the Money

Jacob de Boer doet al 49 jaar onderzoek naar de gevolgen van niet-afbreekbare stoffen, zoals pfas. Hij wil dat de productie van die groep chemicaliën zo snel mogelijk wordt gestopt. Ook pleit hij voor steviger toezicht op de chemische industrie. ‘Het kan niet zo zijn dat bedrijven zichzelf controleren. Dat is de kat op het spek binden.’

‘Als je naar het strand gaat en je kijkt uit over zee, dan zie je hooguit wat windmolens. Maar de zee is erg vol’, aldus Birte Schohaus. Waarmee? Dat zoeken Margaux Tjoeng en zij, samen een team van nationale en internationale onderzoeksjournalisten uit landen die aan de drukke Noordzee liggen, uit. The North Sea Invesigations is het grootste internationale samenwerkingsproject van FTM tot nu toe.

In deze aflevering interviewt Annette van Soest interviewt in deze aflevering Rob van Eijbergen, hoogleraar Kwaliteit en integriteit van organisaties aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Onderzoek naar grensoverschrijdend gedrag is big business geworden en er is een wildgroei van spelers ontstaan. Volgens Van Eijbergen, moet de markt hoognodig worden gereguleerd. ‘Er zijn minimale kwaliteitseisen nodig. Wanneer de sector het zelf niet doet, moet de overheid het doen.’

In deze aflevering gaat Annette van Soest in gesprek met Henk Ovink, die als watergezant van de Nederlandse regering de hele wereld over reisde. De krimpende zoetwatervoorraad in de wereld is de ‘grootste crisis die op ons afkomt’, waarschuwt hij. Ovink vindt het hoog tijd dat we water gaan waarderen, want voor water is er, anders dan voor fossiele brandstoffen, geen alternatief. ‘Je kunt geen zand gaan drinken.’

Hoe moet het verder na het mislukte landbouwakkoord? Verdere gesprekken zijn onontkoombaar, vindt de 30-jarige Roy Meijer. Als voorzitter van het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt was hij een van de onderhandelaars aan de ‘hoofdtafel’ van het landbouwakkoord. Daarnaast heeft hij samen met zijn ouders in het Drentse Witteveen een boerderij met 250 melkkoeien. Harm Ede Botje gaat met hem in gesprek.

Verdachten van dividendstrippen worden in Duitsland al jaren aangepakt. In Nederland komen er nu ook zaken op gang. De man die zichzelf de ‘geestelijk vader’ noemt van de dividendconstructies waardoor overheden miljarden verloren, is opgepakt (en nu op borgtocht vrij). Eric Smit en Siem Eikelenboom vertellen over het dossier Cum Ex dat in een stroomversnelling komt.

Hoe staat het met het integriteitsonderzoek naar oud-Tweede Kamervoorzitter Arib, vroeg Jan-Hein Strop zich af. Hij verzamelde alle informatie die er na ruim acht maanden beschikbaar is – en die bleek zeer summier. Deskundigen zeggen dat de procedure onzorgvuldig is en het onderzoek niet onafhankelijk. Ondertussen moet Arib wachten totdat ze een ons weegt.

In deze aflevering gaat Harm Ede Botje in gesprek met ‘droogteprofessor’ Flip Witte.  Hij luidt de noodklok: door klimaatverandering en menselijk watergebruik hebben we het ene droge jaar na het andere. Gevolg: bomen en dieren gaan dood, huizen verzakken. Het is tijd dat de politiek ingrijpende maatregelen neemt, vindt Witte. Bijvoorbeeld een vergunningsplicht voor boeren die grondwater oppompen om hun land te beregenen.

Remy Koens graaft al langer in datasets om te snappen hoe groot het online gokbedrijf 1XBet is. Dat deed hij tot nu toe met Henk Willem Smits. Nieuwe ster aan het firmament is David Davidson: hij deed  voor het radioprogramma Argos ook onderzoek naar online casino’s. Samen hebben zij nog meer boven tafel gehaald over de eigenaren, de structuren en de mega-omzetten die er worden geboekt. Het toezicht hierop is ver te zoeken.

In deze aflevering interviewt Annette van Soest voormalig staatsagent bij de KLM Jeroen Kremers. Geen enkel bedrijf in Nederland ontving de afgelopen jaren zo veel steun van de overheid als de KLM. De Nederlandse staat tuigde tijdens de coronapandemie een steunpakket van 3,4 miljard euro op om de blauwe zwaan in de lucht te houden. Als tegenprestatie beloofde de KLM structureel kosten te besparen, mocht het bedrijf geen dividend uitkeren en moest het belastingontwijking door piloten aanpakken. Aan Kremers de taak om in opdracht van de ministeries van Financiën en Infrastructuur en Waterstaat te controleren of de luchtvaartmaatschappij zich aan die afspraken hield.‘Shocking.’ Zo beschrijft Kremers de manier waarop de KLM probeerde uit te komen onder de afspraken over het steunpakket dat de Nederlandse staat beschikbaar had gesteld. Hoe hij tot dat inzicht kwam hoor je in deze aflevering van Follow the Money interviewt.