Het Mediaforum

De Verenigde Staten vielen zaterdag Venezuela binnen en namen president Maduro gevangen. Sindsdien staat de wereld op scherp. Wat heeft dit voor geopolitieke consequenties? Welke gevolgen heeft dit voor de internationale rechtsorde? En wat betekent dit voor de inwoners van Venezuela? Het kwam de afgelopen dagen allemaal aan bod. De New York Times en de Washington Post werden kort voor de aanval op de hoogte gesteld, maar besloten er geen ruchtbaarheid aan te geven om de troepen niet in gevaar te brengen. Jildou van der Bijl, hoofdredacteur van Het Parool, begrijpt die keuze. "Je moet informatie altijd goed afwegen, zeker wanneer je troepen in gevaar kan brengen. Je neemt de gevolgen van je berichtgeving altijd mee." Sofyan El Bouchtili, onderzoeksjournalist bij Investico, was erg onder de indruk van hoe snel er door de Nederlandse journalistiek op dit nieuws gereageerd werd. "Het was fantastisch om te zien dat ons journalistiek apparaat zo goed in staat is om deze gebeurtenis van zoveel kanten te belichten. Trump en zijn presidentschap maken dat journalisten heel snel en goed moeten reageren op hoe belangrijk dit nieuws is en wat het betekent."

In een bar in het Zwitserse Crans-Montana vielen op oudejaarsavond tientallen doden en meer dan honderd gewonden bij een brand. De oorzaak van het vuur is nog niet officieel bevestigd, maar volgens ooggetuigen zouden het vonken van ijsfonteinen op champagneflessen zijn geweest. De brand doet denken aan de Volendamse cafébrand van 25 jaar geleden. "Het is verschrikkelijk voor alle mensen in Zwitserland en de herbeleving hiervan voor mensen in Volendam lijkt me ook heel moeilijk", zegt Paul Römer, voormalig directeur Radio en Televisie bij Talpa. Hij is "opgelucht" dat het niet om een aanslag gaat. "Daar denk je wel meteen aan." Ook Carmen Fernald, hoofdredacteur Levensbeschouwing en Caribisch Netwerk bij NTR, zag duidelijke parallellen met de ramp in Volendam waar zij destijds verslag van deed. "Ook daar waren de slachtoffers allemaal heel jonge mensen. Het is gewoon onbeschrijflijk tragisch."

Het was een bewogen politiek jaar met twee keer een kabinetsval, verkiezingen en een formatie die nog steeds bezig is. En dat betekende ook veel voor de journalistiek. "De politiek krijgt niets voor elkaar. Journalisten zijn veroordeeld tot het schrijven over ruzietjes, halfgare moties en het eindeloze gedoe om weer tot een nieuw kabinet te komen. Dat is niet altijd even motiverend", zegt Pieter Klok, hoofdredacteur van de Volkskrant. Ook journalist en oud-Duitsland correspondent Margriet Brandsma herkent dat. "Vroeger maakte ik als journalist in Den Haag weleens een kabinetsval mee, maar nu is het bijna ieder jaar zo. De draaiboeken zijn nu elke keer hetzelfde." Wilma Haan, adjunct-hoofdredacteur van de NOS, zag in de acties van politici soms een groot journalistiek dilemma. "Toen Wilders het kabinet liet vallen op migratie, was dat voor de NOS iets wat meteen verslagen moest worden, maar Wilders positioneerde zich ook als iemand die tegengewerkt was. Je kunt op zoveel manieren naar zo’n moment kijken, waardoor het soms moeilijk is om de val van het kabinet te verslaan maar tegelijkertijd ook betekenis te geven aan wat Wilders zegt."

Rusland zet propaganda in als een belangrijk wapen om de bevolking te beïnvloeden. Dat blijkt ook uit de documentaire 'Mr. Nobody Against Putin' die vanaf volgende maand te zien is. De documentaire is gemaakt door een Russische leraar die besloot de opgevoerde militarisering binnen zijn eigen basisschool vast te leggen. "Poetin zegt dat de oorlog wordt gewonnen door leraren, want het kweken van die moraal begint bij het opvoeden van kinderen. Dat is dodelijk beangstigend", zegt Sjirk Kuijper, journalist bij het Nederlands Dagblad. Ook Marc Veeningen, hoofdredacteur Nieuws bij Talpa, vindt het zorgelijk. "Deze kinderen worden niet opgevoed als autonome denkers." Daarom vindt hij het ook belangrijk dat deze documentaire gemaakt is. "Zo krijgen we nog iets te horen over hoe het er in Rusland aan toe gaat, want daar is geen sprake van vrije journalistiek." 

In haar leven maakte Brigitte Bardot (91) op vele manieren impact. Want naast gevierd actrice en model was ze ook een omstreden figuur door haar radicaal-rechtse opvattingen. Hoe ga je daar als media na haar overlijden mee om? "Ze keerde zich tegen de islam en was tegen homoseksualiteit. Dat zijn opvattingen die we in culturele kringen niet zo herkennen. Dat maakte haar toch bijzonder", aldus Rennie Rijpma (AD-hoofdredacteur). Journalist en AI-expert Laurens Vreekamp benadrukt hoe in Bardot's leven ook de tijdsgeest veranderde. "Ze heeft op verschillende manieren impact gehad. Toen ze als filmster begon, had ze niet de impact waar we nu naar kijken. Als ze 60 was geworden, had ze een hele andere biografie gehad." Aan tafel zitten Rennie Rijpma, Laurens Vreekamp en Spraakmaker Lotte Dunselman.

De Amerikaanse nieuwszender CBS besloot zondagavond op het laatste moment een tv-reportage uit het programma '60 Minutes' niet uit te zenden. In de reportage waren deportaties van Venezolaanse migranten naar een gevangenis in El Salvador te zien. Volgens CBS-hoofdredacteur Bari Weiss was de reportage niet evenwichtig genoeg, omdat er geen reactie van het Witte Huis in zat, terwijl er wel om wederhoor was gevraagd. "Nadat de hoofdredacteur de reportage gezien had, heeft het nog twee dagen geduurd voordat besloten is het niet uit te zenden. Die tijdspanne vind ik heel bijzonder", zegt Bas van Sluis, onderzoeksjournalist bij Dagblad van het Noorden. CBS zou niet kritisch durven zijn op het deportatiebeleid van Trump vanwege een eventuele overname van het mediabedrijf Warner Bros door moederbedrijf Paramount. "Het was wachten op de eerste fout of controversiële beslissing die Weiss zou maken. Hier zouden zakelijke belangen achter kunnen zitten die het verhaal kunnen kleuren", merkt Jildou van der Bijl, hoofdredacteur van Het Parool, op. 

Aan tafel zitten Jan Slagter, Frénk van der Linden en Spraakmaker Abdullah Uysal. Sinds vrijdag publiceert het Amerikaanse ministerie van Justitie een deel van de onderzoeksdocumenten over de veroordeelde zedendelinquent Jeffrey Epstein. Opvallend is de hoeveelheid zwartgelakte informatie, foto’s die verdwijnen en weer online komen en een haperende zoekfunctie. Interessante bevindingen "vallen tot nu toe heel erg" tegen, ziet Kamran Ullah, hoofdredacteur bij De Telegraaf. "Trump komt er helemaal niet zoveel in voor, vooral Clinton." Ullah denkt daarom dat de verwachting van deze documenten "misschien ook te hoog was." Het betreurt Carmen Fernald, hoofdredacteur Levensbeschouwing en Caribisch Netwerk bij NTR, vooral dat het in de berichtgeving niet veel over de slachtoffers gaat. "Het is een politiek spel geworden terwijl er iets afschuwelijks is gebeurd waar mensen in hoge kringen betrokken bij zijn geweest. Iets meer erkenning voor de slachtoffers zou op zijn plaats zijn."

Aan tafel zitten Carmen Fernald, Kamran Ullah en Spraakmaker Martine Gosselink. Sinds vrijdag publiceert het Amerikaanse ministerie van Justitie een deel van de onderzoeksdocumenten over de veroordeelde zedendelinquent Jeffrey Epstein. Opvallend is de hoeveelheid zwartgelakte informatie, foto’s die verdwijnen en weer online komen en een haperende zoekfunctie. Interessante bevindingen "vallen tot nu toe heel erg" tegen, ziet Kamran Ullah, hoofdredacteur bij De Telegraaf. "Trump komt er helemaal niet zoveel in voor, vooral Clinton." Ullah denkt daarom dat de verwachting van deze documenten "misschien ook te hoog was." Het betreurt Carmen Fernald, hoofdredacteur Levensbeschouwing en Caribisch Netwerk bij NTR, vooral dat het in de berichtgeving niet veel over de slachtoffers gaat. "Het is een politiek spel geworden terwijl er iets afschuwelijks is gebeurd waar mensen in hoge kringen betrokken bij zijn geweest. Iets meer erkenning voor de slachtoffers zou op zijn plaats zijn." 

Aan tafel zitten Frida Boeke, Freek Staps en Spraakmaker Helga Salemon. "Alleen onderzoeksjournalistiek kan ons redden in tijden van AI." Dat schreef Mediahuis-topman Peter Vandermeersch deze week in het NRC. "We doen alsof onderzoeksjournalistiek de heilige graal van de journalistiek is, maar nieuwsjournalistiek is ook heel belangrijk", vindt Freek Staps, hoofdredacteur bij het ANP. Hoewel Staps de term 'eerstelijnsberichtgeving' "niet zo catchy vindt", vraagt hij zich wel af "waar we het met elkaar over moeten hebben als we het dagelijkse nieuws niet zouden weten." Frida Boeke, schrijver en columnist bij het Financieele Dagblad, denkt dat het veel meer zou moeten gaan over welke journalistieke waarden journalisten belangrijk vinden. "Welke willen we beschermen en wat betekent dat voor welke delen van het werk we menselijk moeten houden? En wat kan door technologie uitgevoerd worden met de menselijke controles die daarbij horen?"

In de nieuwe tweedelige documentaire 'De Storm van Balkenende' blikt Jan-Peter Balkenende terug op zijn tijd als premier. "Hij heeft het niet saai gehad", zegt columnist Roos Schlikker. De "roerige tijden" van zijn premierschap staan centraal in de docu, zoals de moord op zowel Theo van Gogh als Pim Fortuyn. "Ik hoop dat hij dagboeken heeft bijgehouden en dat gaat delen in de docu. Ik hoop te zien hoe besluitvorming is verlopen", reageert journalist Margriet Brandsma. Volgens Marc van den Tweel, algemeen directeur van NOC*NSF, is dit een kans voor Balkenende om nieuwe "waardering" te krijgen. "Bij Rutte is er ook een soort heimwee ontstaan." De docu van de NTR gaat op 28 december in première.