634. Wat bezielt mensen om oorlogsmisdaden te plegen?
Jul 3, 2024
auto_awesome
Alette Smeulers, oorlogsexpert aan de Rijksuniversiteit Groningen, duikt diep in de intrigerende psychologie achter oorlogsmisdaden. Ze legt uit hoe normale mensen, door dehumanisering en zelfrechtvaardiging, tot gruwelijke daden in staat zijn. Alette gebruikt voorbeelden uit conflicten zoals in Israël en Hamas, en bespreekt de morele strijd die veel soldaten ervaren. Dit gesprek nodigt uit tot zelfreflectie over de verantwoordelijkheden van individuen in oorlogstijd.
De motivatie voor oorlogsmisdaden komt voort uit een psychologisch proces waarbij daders zichzelf als slachtoffers beschouwen, wat hun acties legitimeert.
Dehumanisatie van vijanden en sociale druk binnen groepen vergemakkelijken de bereidheid van mensen om geweld te rechtvaardigen en toe te passen.
Deep dives
De psychologie van oorlogsmisdaden
De motivatie achter oorlogsmisdaden is complex en vaak geworteld in een psychologisch proces waarbij daders zichzelf als slachtoffers zien. Veel daders, hoewel ze verschrikkelijke daden begaan, beschouwen hun acties als noodzakelijk voor het grotere goed of als een reactie op hun eigen slachtofferschap. In conflicten zoals die tussen Israël en Hamas ziet elke partij zichzelf als de rechtmatige verdediger, waardoor grensoverschrijdend gedrag wordt gerechtvaardigd. Dit creëert een gevaarlijk narratief waarin gewelddadige acties als acceptabel worden beschouwd, enkel omdat de dader zichzelf kan plaatsen in de rol van slachtoffer of held in een onrechtvaardige wereld.
Dehumanisatie en groepsdruk
Dehumanisatie speelt een cruciale rol in de bereidheid van mensen om geweld te gebruiken tegen anderen. Daders demoniseren hun vijanden, waardoor ze hen niet langer als menselijke wezens beschouwen, maar als indringers of zelfs onwaardige levensvormen. Dit proces maakt het makkelijker om geweld te legitimeren en leidt vaak tot collectieve misdaden, zoals gezien tijdens de Vietnamoorlog met de massa-executies in het dorp Millé. De sociale druk binnen een groep versterkt deze tendensen, wat leidt tot conformisme en het negeren van persoonlijke morele waarden.
De zoektocht naar rechtvaardiging
Na het plegen van oorlogsmisdaden ervaren veel daders een kloof tussen hun acties en hun morele overtuigingen, wat leidt tot cognitieve dissonantie. Ze rechtvaardigen hun gedrag door het frame van 'noodzakelijkheid' of 'oorlogsgerelateerde taken', zelfs als hun acties gruwelijk zijn. Voorbeelden zoals de soldaten in Christopher Brownings 'Ordinary Man' laten zien hoe ver mensen zich psychologisch kunnen draaien om bloedvergieten te rationaliseren. Dit rechtvaardigen van gruweldaden wordt vaak versterkt door sociale druk en de angst om als zwak of niet loyaal te worden gezien.
In oorlogen vinden de meest gruwelijke daden plaats. Van burgers bombarderen, tot gijzelingen en chemische aanvallen. Mensen die dat doen, die zijn niet zoals jij en ik. Toch? Oorlogsdeskundige Alette Smeulers (Rijksuniversiteit Groningen) vertelt dat het normale mensen zijn, die steeds een stapje verder gaan. Uiteindelijk is iedereen in staat tot gruweldaden. Hoe dat zit, hoor je in deze podcast.
Wil je na deze aflevering meer weten? Extra informatie vind je op de site van Alette Smeulers: https://alettesmeulers.org/