Waarom economen de financiële crisis niet zagen aankomen (met Irene van Staveren)

Media, politiek, onderwijs: overal wordt hetzelfde dominante economische verhaal verteld. Maar wat als dat eenzijdige verhaal geen passend oplossingen heeft voor de problemen van deze tijd? Hoe maak je andere vormen van economisch denken bespreekbaar? Inzichtelijk? Hoe ga je de strijd aan met de status quo. Hoogleraar out-of-the-box-economics Irene van Staveren weet het. En doet het.

In deze inspirerende podcast deelt ze economische inzichten die je bijna nooit hoort, maar tegelijkertijd onmisbaar zijn.

Denk aan de financiële crises van 2007/2008. Wijlen de Engelse koningin Elizabeth ging vlak na het ontstaan van de financiële crises in 2007/2008 op bezoek bij het gerenommeerde London School of Economics en vroeg aan topeconomen hoe het toch mogelijk was dat niemand deze crisis zag aankomen? Waarom niemand hiervoor had gewaarschuwd? De economen kwamen niet verder dan een antwoord waarin ze stelden dan de crises veroorzaakt zijn door een schok. En een schok komt van buiten de economie en was daarmee voor hen niet te voorzien geweest. De rol van greed (hebzucht) werd in deze modellen niet meegenomen.

Het is een veelzeggende illustratie van een van de blinde vlekken die aanwezig zijn in het hedendaagse dominante economische denken. Hoogleraar out-of-the-box-economics Irene van Staveren legt in deze podcast uit hoe zij tracht onze ogen hiervoor te openen. 

Of denk aan het mensbeeld van de homo economicus. Stel je loopt op een drukke straat, er rijden veel auto’s en je ziet iemand voor je struikelen. Zonder erover na te denken, intuïtief, sleur je diegene voor de auto’s vandaan. Volgens economen zouden we dat doen omdat we daarvoor een beloning verwachten. Ons handelen zou daarmee een calculerend handelen in plaats van intuïtief medemenselijk handelen zijn. Immers: al ons handelen komt volgens de heersende economische doctrine voort uit eigenbelang.

Het is slechts één voorbeeld van verschillende dogma’s in het hedendaagse dominante economische denken die getuigen van een smal economisch maatschappelijk- en mensbeeld. Dit is niet altijd zo geweest. En hoeft ook niet zo te blijven als het aan Irene van Staveren ligt. In deze podcast legt ze uit hoe zij de strijd aan gaat met de status quo in het land der economen.