
Decide for Impact podcast De wereld en de aarde – David van Reybrouck #boekencast afl 143
Oct 8, 2026
36:28
Vandaag bespreken we het boek De wereld en de aarde van David van Reybrouck,
De ondertitel is: Hoe houden we het veilig
Denker der Nederlanden.(sinds maart 2025)
David studeerde archeologie en filosofie.
Eerdere boeken Congo (2010) en Revolusi (2020), essays als Pleidooi voor populisme (2008) en Tegen verkiezingen (2013),
Mooie podcast met David en Beatrice https://www.youtube.com/watch?v=o1bl40Wpi08
Interview in Buitenhof over het boek https://www.youtube.com/watch?v=MZSsDRC5mks en deze op VRT https://www.youtube.com/watch?v=T4mbtMcH_bs
We bespraken eerder De kolonisatie van de toekomst – David van Reybrouck #boekencast afl 92
Het boekje is een essay dat eerder verscheen ter gelegenheid van de installatie van David als Denker der Nederlanden. Zo leest het ook. Een verhaal dat hij deelt met zijn publiek.
Het verhaal heeft een andere start dan ik verwachtte en gaat veel meer over diplomatie en vrede. Het verschil tussen de wereld en de aarde. Hoe het boek eindigt zoals ik verwachtte. Het effect van onze acties als mensen op de aarde.
Inhoud
De wereldbol
Een zomerdag op Fazanteneiland
Hoe foie gras en diplomatie de wereld veroverden
Samen voor on eigen: diplomatie vanaf de negentiende eeuw
In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst
Raison de Terre
Van wereldpolitiek naar aardepolitiek
Het geluid van een gletsjer
De wereldbol
Verhaal over zijn globe waarin hij het verschil tussen de wereld (lichtje aan) en de aarde duidelijk ziet (lichtje uit). Wie de wereld met de aarde verwart, riskeert de mens op te blazen tot het stralende middelpunt en ijkpunt van de hele, fysieke aarde. Wie alleen de wereld ziet, vergeet de aarde. p11
Opening voor het doel van het essay: Er kan geen wereldpolitiek zijn zonder aardepolitiek. De aarde draagt de wereld.
Een zomerdag op Fazanteneiland
Een bijzonder ritueel, het Fazanteneiland is telkens een half jaar van Frankrijk of Spanje. Het ligt in de rivier de Bidasoa in de Baskische Pyreneeën. Sinds november 1659 is de start van de moderne diplomatie, het Verdrag van de Pyreneeën, de sluitsteen van de Vrede van Westfalen. p17.
Een nieuwe wending is altijd mogelijk, hoop voor onze tijd.
Hoe foie gras en diplomatie de wereld veroverden
Kardinaal Richelieu waarbij gezanten voor het eerst namens een land handelen.
De ambassadeur moest een man van vrede zijn.
p22, mooi hoe allerlei woorden uit die tijd er nu nog zijn, zoals akkoord, protocol en paspoort. Het concert van Europa op het Congres van Wenen. Samen voor ons eigen.
Samen voor ons eigen: diplomatie vanaf de negentiende eeuw
p26 Metternich was de architect van de nieuwe diplomatie in 1814
De conferentie van Berlijn, die de verdeling van Afrika in 1885 onder leiding van Bismarck besprak.
Multilateralisme werd de norm en een permanente vorm met de Volkenbond. Na de Tweede Wereldoorlog nog beter met de Verenigde Naties. Het bewaken van de wereldvrede.
Het klassieke multilaterale overlegmodel werd ook gebruikt voor de nieuwe bedreiging van de wereldvrede, klimaatopwarming met het IPCC en de jaarlijkse Conference of Parties (COP).
Het nationale klimaatbeleid is afgeleid van vier eeuwen diplomatieke geschiedenis.
In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst
In dit hoofdstuk zien we de kentering dat het multilaterale model niet werkt bij aardepolitiek. De nationale belangen lopen te ver uit elkaar en de industrie heeft te veel macht met de lobby.
De zwakte van het hedendaagse multilateralisme is dat het zichzelf niet van binnenuit kan vernieuwen. p36
In 2023 kregen 2456 lobbyisten uit de fossiele sector toegang tot de COP.
De problemen van de aarde zijn anders dan die van de wereld. Het gaat om een planetaire polycrisis en niet om grensconflicten.
Mooi: De VN is opgericht om conflicten tussen landen te regelen, niet om het conflict tussen de mensheid en de planeet op te lossen. p39 Een vlakke organisatie kan een verticaal probleem niet oplossen.
Raison de Terre
Van raison d'État naar raison de Terre.
In deze lastige tijd vragen blijven stellen.
Niemand is niet van de aarde. p44
80% van de mensen maakt zich zorgen over de klimaatverandering en vindt dat we samen moeten werken aan oplossingen.
p46 Global Assembly in 2021 eerste keer met een behoorlijk representatieve dwarsdoorsnede van de wereld (dus westerse landen geen overmacht). Het belangrijkste resultaat was de People's Declaration for the Sustainable Future of Planet Earth. Handhaving van het Klimaatakkoord van Parijs. Eerlijke verdeling van verantwoordelijkheden op basis van historische uitstoot en capaciteit. Inclusieve klimaatacties, grondig klimaatonderwijs, wettelijke bescherming van de natuur tegen ecocide en rechtvaardige energietransitie. Gedeelde verantwoordelijkheid tussen burgers, overheden en bedrijven voor een duurzame toekomst. p49-50
David denkt aan planetaire diplomatie met een Global Assembly voorafgaand aan iedere COP.
Van wereldpolitiek naar aardepolitiek
Adding humankind's voices to world politics p53
Hier vind je het Essay The case for a Globa Climate Assembly - https://www.project-syndicate.org/commentary/global-climate-citizens-assembly-cop30-by-laurence-tubiana-and-ana-toni-2024-09
Het burgerberaad op planetair niveau.
De aardepolitiek gaat over diepe morele keuzes, bijvoorbeeld hoe we het resterende koolstofbudget verdelen. Niet automatisch bedrijven in het Westen.
Interessante vragen op p57
Indiaas begrip Vasudhaiva Kutumbakam - de wereld is één familie. p61
Indonesië musyawarah-mufakat dorpsvergadering
China, India en Indonesië behoren tot de vier grootste landen ter wereld. In 2050 zal een kwart van de wereldbevolking Afrikaans zijn. Wow
Het geluid van een gletsjer
Het verhaal van de trektocht en het afbreken van een stuk gletsjer.
De wereld heeft de aarde ontwricht en nu ontwricht de aarde de wereld.
De enige manier om ons te beschermen (en alle levende wezens) is door de aarde als aarde te behandelen.
Global Assembly: 'een bloeiende aarde voor alle mensen en andere soorten, voor alle toekomstige generaties.'
Van een tijdperk van verlichting naar een tijdperk van vervlechting.
Opvallende lessen uit het boek voor ons:
00:00 Intro van het boek en eerste indruk van Erno - het begint niet zoals ik verwacht had, maar eindigt wel zoals ik verwacht had.
03:25 Een eerste indruk van Tom over het boek - raison de terre, van wereldpolitiek naar aardepolitiek.
04:50 Hoe kun je de democratie doorontwikkelen zodat de burgers zich gehoord voelen en kunnen participeren?
06:25 Wie alleen de wereld ziet, vergeet de aarde.
08:00 Kritische opmerking over de framing van het boek, ' Hoe houden we het veilig'.
13:20 Het verschil tussen het congres van Wenen en de Volkenbond.
14:50 Als je snelheid wilt maken, moet je niet telkens weer bij een conferentie beginnen, maar het vervolgens institutionaliseren.
16:30 De VN is opgericht om conflicten tussen landen te regelen en niet om het conflict tussen mensheid en planeet op te lossen.
19:05 Hoe de horizontale bestuurslagen met elkaar verbonden zijn, gelaagd gelinkt.
20:40 In deze lastige tijd vragen blijven stellen.
22:50 Een gedeelde verantwoordelijkheid tussen overheid, burgers en bedrijven voor een duurzame toekomst.
25:20 De verdeling van deelnemers aan de Global Assembly is een goede herinnering aan hoe de verdeling van landen en het aantal mensen liggen.
30:30 De burgerberaad als moreel kompas voor de lange termijn en onderdeel van de mondiale besluitvorming.
32:45 De wereld heeft de aarde ontwricht en nu ontwricht de aarde de wereld.
33:15 Van een tijdperk van verlichting naar een tijdperk van vervlechting.
Bronnen die we genoemd hebben
De wereld en de aarde boek - David van Reybrouck
De kolonisatie van de toekomst – David van Reybrouck #boekencast afl 92
Nu is het aan ons – Eva Rovers #boekencast afl 61
Waarom we politiek niet alleen aan politici kunnen overlaten – Eva Rovers #boekencast afl 129
Kardinaal de Richelieu - Wikipedia
Klemens von Metternich - Wikipedia
Volkenbond - Wikipedia
Verenigde Naties - Wikipedia
Fazanteneiland - Wikipedia
Multilateralism - Wikipedia [EN] Multilateralisme - Consilium [NL]
Reframing – Karim Benammar #boekencast afl 139
Miljardairs betalen geen inkomstenbelasting - Gabriel Zucman
Luister naar deze aflevering
Beluister hier ons gesprek over het boek De wereld en de aarde
In een halfuur delen wij dit boek met jou. Een halfuur met kennis die je tot je neemt terwijl je wandelt, loopt of rijdt, bijvoorbeeld.
Video van deze aflevering
Bekijk ons gesprek op video https://youtu.be/91gotbvGLEE
https://youtu.be/91gotbvGLEE
In deze aflevering bespreken we het boek De wereld en de aarde
Samenvatting (met hulp van AI)
In aflevering 143 van de Ondernemers Boekencast bespreken Erno en Tom het essay De wereld en de aarde: Hoe houden we het veilig? van David van Reybrouck, geschreven bij zijn aanstelling als Denker der Nederlanden.
We schetsen Reybroucks werk en zijn link met Eva Rovers, en benadrukken dat het dunne, toegankelijk geschreven boek in één avond te lezen is.
Het essay opent met een geschiedenis van diplomatie (van vorstelijk belang via raison d’état, Metternich en het Congres van Wenen naar Volkenbond/VN) om te laten zien dat internationale besluitvorming kan evolueren.
Kern is het onderscheid tussen “wereld” (landen, grenzen) en “aarde” (planeet), met de stelling dat de VN gemaakt is voor conflicten tussen landen, niet tussen mensheid en planeet.
Reybrouck pleit voor een volgende stap: “aarde-politiek” en een planetaire diplomatie, onder meer via een Global Assembly/burgerberaad gekoppeld aan COP’s, met aandacht voor representativiteit, historische uitstoot en rechten voor natuur....
