Historia, jakiej nie znacie

Link do głosowania na "Historię, jakiej nie znacie" w tegorocznym plebiscycie BEST AUDIO EMPIK GO: https://www.empik.com/bestaudio-historie-wazne-dla-swiata Link do patronite'a Andrzeja Matowskiego z "II wojny światowej w kolorze": https://patronite.pl/WojnawKolorze albo innego rodzaj wsparcia: https://buycoffee.to/wojnawkolorze Co znajdziesz w odcinku: (04:10) Dlaczego świat nadal nie uznaje rzezi wołyńskiej za ludobójstwo (10:00) Kim byli pierwsi ukraińscy nacjonaliści i terroryści z czasów II RP (17:47) Postawa Ukraińców od 17 września 1939 (24:51) Prawda o Stepanie Banderze w czasie okupacji (30:00) UPA vs NKWD nieznana historia 16-letniej wojny domowej (41:50) Walka z UPA w powojennej Polsce, kult Świerczewskiego i Akcja Wisła Rok 2023 wyznacza ważną rocznicę. Już w lipcu będziemy obchodzić Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa na Wołyniu 2023. Ale “ludobójstwo” to termin, który wymaga dookreślenia. Oczywiście straszna zbrodnia jest zbrodnią, ale co musi się stać, żeby świat uznał wydarzenia z 1943 oficjalnie za taki czyn, to nie jest takie proste? UPA. Trzyliterowy skrót, który w Polsce przez dekady budził grozę. Ukraińska formacja militarna odpowiedzialna za bestialskie mordy Polaków na Wołyniu i Podolu, grasująca po zakończeniu wojny już jako bezlitosne dla każdego oddziały partyzanckie, atakująca wszystkich możliwych przedstawicieli władzy w mundurach, nieważne czy po polskiej czy radzieckiej stronie granicy wytyczonej po roku 1945. Ale też mająca na swoim koncie naprawdę bestialskie czyny.

Mamy NOMINACJĘ w plebiscycie BEST AUDIO Empik Go: tu można głosować na „Historię, jakiej nie znacie”: https://www.empik.com/bestaudio-historie-wazne-dla-swiata Z GÓRY DZIĘKUJĘ! A teraz o odcinku. W „Historii, jakie nie znacie” mam zaszczyt gościć autorki książki „Media dwudziestolecia” prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego Małgorzatę Bogunię-Borowską oraz doktor Joannę Rzońcę. Będziemy rozmawiać o kinie 20-lecia międzywojennego. Tuż przed rokiem 1939 nasza kinematografia zdążyła wejść na drogę i filmu kolorowego, a nawet telewizji. Niestety ta projekcja została brutalnie zerwana. Dziś opowiemy o tym, który film był prawdziwą superprodukcją II RP, które wielkie dzieła literatury udało się zaadaptować i jak kino stawało się biznesem. Dlaczego niektóre nazwiska reżyserów były na czołówkach tak często zmieniane i co na to wszystko mówiła sanacyjna cenzura. Odcinek powstał we współpracy z Narodowym Centrum Kultury. Tu możecie znaleźć książkę „Media dwudziestolecia”: https://sklep.nck.pl/pl/p/Media-dwudziestolecia/937 Co znajdziesz w odcinku: (06:10) Kiedy na ziemie polskie docierały najnowsze wynalazki związane z kinematografią (10:30) Jaka była pierwsza polska superprodukcja lat 20. (18:30) Gdzie było „polskie Hollywood” i kto wykreował największe nazwiska polskiego kina (22:30) Fenomen kina w języku Jidysz, czyli produkcje globalne znad Wisły (28:04) Jak działała sanacyjna cenzura (39:50) Czy polskie kino przedwojenne nie poruszało spraw społecznych? (46:30) Zerwana projekcie, czyli które dzieła zaginęły. (48:30) Losy gwiazd kina w czasie II wojny światowej Na zdjęciu Apollonia Chałupiec, Polka która jako pierwszy podbiła Hollywood.

Najmroczniejsze imperium w historii ludzkości, bo jak inaczej można nazwać niemiecką III Rzeszę, istniało raptem 12 lat. Można powiedzieć, że opanowało kontynent - na skalę ponad wcześniejsze strefy wpływów z czasów pruskich - na zaledwie dwa, może trzy lata. W sumie to dość krótko.  W dziejach naszej europejskiej cywilizacji to co zrobili Niemcy było jednak pewnego rodzaju przerażającym fenomenem. Dlaczego akurat tam, dlaczego z bezwzględnością aż na taką skalę i z marzeniem o stworzeniu świata tylko jednej rasy? Zapraszamy na kolejny odcinek cyklu “Historii, jakiej nie znacie” “Książka bez fikcji”. Partnerem dzisiejszego jest Wydawnictwo Capital, którego nakładem ukazała się książka Stanisława Żuławskiego “Przed Hitlerem”.

Przede wszystkim dziękuję Ci za słuchanie kolejnych odcinków, gdyż "Historia, jakiej nie znacie" otrzymała właśnie nominację w konkursie BEST AUDIO EmpikGO. Tu możesz oddać głos na mój podcast: https://www.empik.com/bestaudio-mroczne-sprawy Inna sprawa, że jedna nominacja to nie wszystko, gdyż poza "Historią zbrodni" dostałem też nominację w kategorii Historie ważne dla świata: https://www.empik.com/bestaudio-historie-wazne-dla-swiata I teraz: co do dzisiejszego odcinka. Gościem jest Bruce Goldfarb, człowiek z prawdziwego Archiwum X, ale nie z serialu tylko autentycznego departamentu policji w Baltimore. W tej audycji opowiemy i o pierwszych śledztwach w historii i o pierwszych sądowych pomyłkach. Przybliżymy także jak powstawała policja i instytucja tzw. koronera. Mój dzisiejszy gość, Bruce Goldfarb to człowiek od brudnej roboty, taki jakich często mamy okazję oglądać w serialach i filmach kryminalnych, specjalista od medycyny sądowej, który przez lata w praktyce czynił powinności na miejscu zbrodni. Później postanowił napisać książkę o tym jak rozwijała się ta nauka. Nauka, gdyż kryminalistyka to dziedzina korzystająca z całego spektrum ścisłych przedmiotów z pogranicza fizyki, chemii, medycyny, toksykologii, biologii, a ostatnio także i genetyki. Tu ważna uwaga, powinniśmy rozróżnić kryminalistykę od kryminologii. Często te dwa pojęcia są mylone. Za kryminalistykę możemy uznać techniki badania zbrodni już po jej popełnieniu i techniki wykrywania sprawców, choćby z użyciem badań DNA, daktyloskopii, czy balistyki . Kryminologia to z kolei aspekt szerszy badając zasadniczo tło społeczne przestępczości i przemocy, interesująca się także tym dlaczego w pewnym miejscach świata czy okresach w historii przestępczości było więcej. Bo skoro o przestępczości mowa, to nie wyobrażałem sobie pytania o jej pradzieje. Skoro była ofiara, to był i sprawca, a jak było przestępstwo to pewnie prędzej czy później musiało być pierwsze śledztwo.

Pierwsza ucieczka z założonego dla polskich więźniów obozu koncentracyjnego Auschwitz nastąpiła 6 lipca 1940 r., a więc na samym początku istnienia. Tadeusz Wiejowski uciekł w przebraniu roboczym, ale pięciu polskich robotników za udzieloną mu pomoc zostało osadzonych w obozie. Tylko jeden z nich przeżył. 20 czerwca 1942 r. zbiegło czterech Polaków, Kazimierz Piechowski, Stanisław Gustaw Jaster, Józef Lempart i Eugeniusz Bendera, którzy włamali się do magazynów SS, skąd skradli mundury i broń. Przebrani za esesmanów, wyjechali ukradzionym z garażów SS samochodem.  W nocy z 26 na 27 kwietnia 1943 r. z obozu uciekł współtwórca obozowej konspiracji Witold Pilecki. Zapraszam na odcinek z udziałem dr Adamy Cyry z Państwowego Muzeum Auschwitz Birnenau, autora książki "Rotmistrz Pilecki"

Wojny rewolucyjnej Francji oraz wojny napoleońskie stanowią jeden trwający 23 lata ciąg europejskich konfliktów rozpoczętych w roku 1792. Gdy rewolucja się zaczynała, a francuski lud atakował Bastylię, Bonaparte miał zaledwie 20 lat, i już był podporucznikiem artylerii. Wydarzenia związane z rewolucją musimy w tym odcinku oczywiście zostawić tu na boku. Dla naszego bohatera i dalszej historii Europy istotne jest to, że gdy ma lat 23 w roku 1792 w kraju zostaje obalona monarchia i wybucha pierwsza od 30 lat wojna w której będą ważyć się losy Francji. Rewolucjoniści sami prowokują konflikty z sąsiadami sądząc że ich idee mogą roznieść się na skostniałe ościenne monarchie. Austria i Prusy zapowiadają że będą dążyć do przywrócenia świętego porządku i faktycznie są tego bliskie. We wrześniu 1792 roku armia pruska jest blisko Paryża, ale rewolucyjne wojska bronią się pod Valmy.

(00:00) Wprowadzenie (02:20) Czy mundury SS faktycznie projektował Hugo Boss (04:55) Skąd wzięło się umiłowanie NSDAP do brunatnego koloru? (07:27) Czym był Wehrmacht i jakie były najważniejsze elementy jego wyposażenia. (11:25) Skąd wzięła się idea słynnego niemieckiego Stahlhelmu (17:33) Dygresja: polityka Facebooka wobec treści historycznych (20:40) Mundur i jego rola w III Rzeszy (30:00) Co stało się z wyposażeniem wojska i służb III Rzeszy po wojnie Zapraszam na najnowszy odcinek "Książki bez fikcji" w którym gościem był Andrzej Matowski, administrator strony "II wojna światowa w kolorze". Rozmawialiśmy o mundurach w III Rzeszy, rozwiewając przy okazji kilka mitów. Partnerem odcinka jest Wydawnictwo RM, którego nakładem ukazała się książka "Niemieckie mundury"

Na początku lutego roku 1945 roku kwestia pokonania Niemiec w Europie była już przesądzona. Oczywiście przywódcy III Rzeszy mogli nie zdawać sobie sprawy z tego co zostało ustalone już dawno na konferencji w Teheranie. Już po lądowaniu aliantów w Sycylii w roku 1943 w grudniu uzgodniono, że walka z Niemcami będzie  toczona do końca bez zawierania z Niemcami pokoju. Wojna w Europie miała zakończyć się kapitulacją Rzeszy w Berlinie. Konferencja krymska była jednym z trzech spotkań Wielkiej Trójki, jak nazywamy przywódców trzech najważniejszych państw koalicji antyhitlerowskiej: prezydenta USA Franklina Delano Roosevelta, premiera Wielkiej Brytanii Winstona Churchilla oraz Przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych ZSRR Józefa Stalina. Ci trzej przywódcy spotykali się ze sobą trzykrotnie, a za najważniejsze dla losów Polski spotkanie wręcz synonim zdrady aliantów zachodnich uznajemy właśnie Jałtę. Troszkę niesłusznie.  Sprawa utraty kresów wschodnich, a także tego że znajdziemy się w sowieckiej strefie wpływów zostały uzgodnione wcześniej, już w Teheranie. W odcinku opowiem o istotnych sprawach związanych z polityką i historią końca II wojny światowej. Przybliżmy także mało znane kulisy krymskiej konferencji. Tak się dobrze składa, że dziś gościem „Książki bez fikcji” jest amerykańska autorka Catherine Grace Katz. W swojej książce „Córki Jałty” zaskakująco dużo miejsca poświęciła kwestii polskiej w trakcie obrad na Krymie, ale także przedstawia ciekawe kulisy tego jak wyglądało to spotkanie. (00:00); 00:00 Wprowadzenie (07:00); 07:00 Kim były córki najważniejszych uczestników konferencji krymskiej ze strony aliantów zachodnich i dlaczego Prezydent USA, Premier Wielkiej Brytanii i ambasador Stanów Zjednoczonych w Moskwie wzięli do Jałty swoje dzieci? (12:50); 12:50 Jak wyglądały warunki pobytu w zespole pałacowym, który założony został w XIX wieku przez polskiego magnata. (15:17); 15:17 Jak syn „radzieckiego Himmlera” podsłuchiwał każde słowo Brytyjczyków i Amerykanów  (20:00); 20:00 Czy Kathy Harriman była osobą, która pomogła Sowietom okłamać świat w sprawie Katynia? (23:20); 23:30 Czy głównym architektem sprzedaży Polski Sowietom był Franklin Delano Roosevelt? A jeżeli tak, to dlaczego poszedł na ustępstwa wobec sowietów.

W tym odcinku omówimy fenomen kobiet zafascynowanych ustrojem narodowego socjalizmu i tym jak przyłożyły rękę do eksterminacji podbitych narodów w czasie II wojny światowej. Bohaterkami będą i anonimowe trybiki w maszynie stworzonej od lat 30. XX w. w Niemczech, ale także najważniejsze kobiece koła zamachowe tworzące ten system.  Zaczynamy od historii oprawczyni z Majdanka Hermine Braunsteiner. Postaram się przybliżyć jak trafiono na jej ślad aż dwadzieścia lat po wojnie i to w USA, do tego próbując za zbrodnię rozliczać wtedy już obywatelkę amerykańską. Będą też inne historie, które opisał w swojej książce "Złe" Marek Łuszczyna, a autor jest moim gościem. Poznasz postać Gertrud Scholtz-Klink, którą bez ogródek można nazwać Himmlerem w spódnicy. Tylko, że Himmler czasów RFN już nie doczekał, a on wręcz przeciwnie. Niektóre z kobiet potworów nie dość że uniknęły kary, to jeszcze po latach coraz bardziej odważnie głosiły swoje poglądy.

W dzisiejszym odcinku nie będziemy mówić o sprawach związanych z życiem w Jerozolimie w czasach biblijnego króla Dawida, czy uczniów Jezusa, ani też o historii religii rodzących się w tym mieście. Mało będzie o czasach rozkwitu za panowania żydowskich królów, niewiele o rzymskiej okupacji. Choć trzeba przyznać, że Jerozolimę kojarzymy bardziej z tym rozdziałem w dziejach miasta, choć przecież samo ono powstało zanim w ogóle może być mowa Rzymianach, ale także i narodzie żydowskim. Co ważne, już w XX wieku to właśnie Żydzi w wyniku wojny sześciodniowej stali się ostatnimi zdobywcami Jerozolimy. A wcześniej dominowali tam i Arabowie, a rządzili Brytyjczycy. Przez chwilę nawet byli Niemcy z pruskiej armii. Jak widać Jerozolima zmieniała właściciela w całkiem niedalekiej historii. Dlatego ten pomysł na odcinek jest inny. Przyjrzymy się, kiedy w dziejach miasta dochodziło do największych przełomów i podbojów. Dziś opowiem właśnie o zdobywaniu tego miasta i tragediach w historii Jerozolimy. Jak żadna inna stolica w historii wielokrotnie przechodziła z rąk do rąk. Liczby, które wymieniłem we wstępie są prawdziwe. Walczyli o Jerozolimę nie tylko król Dawid, ale później i Dariusz, rzymscy zdobywcy, Ryszard Lwie Serce, Saladyn, rządził tu Konstantyn Wielki, Sulejman, a o mały włos miasta nie zdobył nawet Napoleon. Dziś chciałem właśnie opowiedzieć o tym mało nam znanym rozdziale, czy rozdziałach w dziejach jak ją później nazwano Ziemi Świętej. Wydarzeniach, w których owa ziemia była zbrukana krwią, albo samo miasto było z tą ziemią zrównywane. Było takich momentów naprawdę wiele, a samo miasto doświadczyło już w starożytności jednych z największych okrucieństw najeżdżających je władców ze Wschodu i Zachodu. Zasadniczo, warto znać tę historię, choćby z tego powodu, że historia Polski i Europy poniekąd ukształtowana została w wyniku tego co działo się z Jerozolimą. Żydzi, którzy przez wieki byli uchodźcami z ziemi swoich ojców, rozpierzchli się stąd już w starożytności najpierw po Bliskim Wschodzie, a później całej Europie i świecie, co na historii świata także odbiło swoje piętno.