Scientias Podcast

Wat als leven ontstond uit 'dode' materialen? Diederik Jekel onthult de geheimen van abiogenese en de essentiële rol van DNA en RNA in leven. Hij ontkracht filmmythes over defibrillators en benadrukt het belang van reanimatiecursussen. Daarnaast leert hij hoe nucleotiden en chemische reacties, zoals autocatalyse, kunnen leiden tot de eerste levensvormen. Wie had gedacht dat klei een rol speelt in RNA-synthese? Een boeiende duik in de oorsprong van leven en de misverstanden eromheen!

In aflevering 52 duiken Krijn Soeteman en Diederik Jekel in twee grote vragen. Eerst: wat zijn PFAS precies en waarom zijn ze zo hardnekkig? PFAS is een verzamelnaam voor duizenden fluorhoudende koolstofketens met een extreem sterke koolstof-fluor-binding. Daardoor zijn ze water- en vetafstotend en zitten ze in onder meer anti aanbaklagen, textiel en verpakkingen, maar ze breken ook nauwelijks af en kunnen zich ophopen in mens en milieu. Een Japans team laat zien hoe zinkoxide-nanokristallen met UV-licht zelfs PFOS voor een groot deel kunnen afbreken. Daarna gaat het over het ontstaan van aarde en zonnestelsel: een instortende gaswolk, waarschijnlijk getriggerd door een nabije supernova, vormt een draaiende schijf waar stof via “pebble accretion” uitgroeit tot planeten. De jonge aarde koelt sneller af dan lang gedacht en krijgt al vroeg oceanen. https://scientias.nl/licht-en-nanokristallen-breken-eeuwige-chemicalien-af   http://dx.doi.org/10.1039/D5SC05781g  00:00:00 Intro00:01:10 PFAS! Kunnen we het toch oplossen?00:29:03 Evolutie deel 7: de aarde, waar komt die vandaan?01:01:10 Afsluiting Volg ons op TikTok, Instagram, BlueSky, Mastodon en Facebook See omnystudio.com/listener for privacy information.

In aflevering 51 gaat Diederik diep in op het ontstaan van het... ontstaan. Vanaf de oerknal naar het moment dat de elementen ontstonden tot ongeveer nu. Verder nog iets over waterstof en waarom we die stof misschien extra goed in de gaten moeten gaan houden qua broeikasgas. Dit is deel 6 over evolutie! Deel 5 is podcast 49 want nummer 50 was even een kerstspecial. Shownotes:- Scientias-artikel: Waterstof als groene redden? https://scientias.nl/waterstof-als-groene-redder-laten-we-toch-maar-voorzichtig-zijn-zeggen-onderzoekers/ - The Global Hydrogen Budget https://doi.org/10.1038/s41586-025-09806-1See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de 50ste Scientias Podcast vertelt Krijn het verhaal van onze imaginaire beestenboel met een plekje voor Baudolino. Diederik heeft het over de voor hem grootste wetenschappelijke doorbraak én hij spreekt een heuse kerstrede uit. Shownotes:Baudolino, Umberto Eco: https://nl.wikipedia.org/wiki/BaudolinoBlog van Jona Lendering met verhaal van Hans Overduin: https://mainzerbeobachter.com/2025/12/11/middeleeuwse-monsters/Voor het hele kerstverhaal, zie ook het transcript bij de losse video: Hoofdstukken: 00:00 Intro00:54 De zonnestand01:27 Favoriete wetenschapsnieuws van het jaar van Diederik06:09 Fabeldieren en het doorzien van nieuwe dingen: wat is echt en wat niet?18:06 De wetenschappelijke kerstmis van Diederik35:48 AfsluitingSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze aflevering gaat over de moderne evolutietheorie. Darwin en de zijnen wisten veel, maar ook heel veel niet. Wil je alles weten over de moderne theorie? Luister deze aflevering of begin bij aflevering 45 voor alles over Darwin. 00:00:00 Intro 00:00:55 Terugblik evolutie00:05:57 Francis Colton00:10:26 Men geloofde wel in evolutie, niet in het mechanisme erachter00:13:06 Evolutie is niet voorspelbaar00:13:36 Er bleven wel een paar ongemakkelijke vragen over:00:16:13 Waarom zijn mensen eigenlijk saai?00:20:23 Waarom was men aan het gokken naar de hoeveelheid genen? Hoe zat het ook alweer met DNA?00:27:59 De ‘onnuttige’ delen dan?00:30:55 Wat bepaalt welk ‘recept’ er wordt gebruikt00:34:54 Bladgroenkorrels als kleine blauwalgen die in een plant leven00:37:15 Waarom was het zo lastig om dat te accepteren?00:39:46 Dat dingen op elkaar lijken betekent niet dat ze hetzelfde zijn: de walvis00:42:38 Endosymbiose en Carl Woese00:44:15 Great Oxidation Event00:47:51 Hoe kan het nou dat bacteriën in ons doorgegeven worden aan de volgende generatie?00:51:54 Het verhaal over longontsteking bij muizen00:54:44 Resistentie tegen antibiotica00:58:59 Samenvattend, nu heb je hopelijk een redelijk beeld van hoe evolutie werkt01:01:07 Afsluiting Volg ons op TikTok, Instagram, BlueSky, Mastodon en Facebook   See omnystudio.com/listener for privacy information.

We Are Family van Sister Sledge uit 1979 schalt misschien nu door je hoofd, want ja, eigenlijk zijn we allemaal een beetje familie van elkaar. Diederik legt uit hoe dat allemaal kan en vooral: hóe we dat eigenlijk weten. Weer een heel spannend stukje van de puzzel rond evolutie. Shownotes Shoutout naar Cees en Mijn Biologie: https://mijnbiologie.nl/n-12-3-soorten-veranderen/ Pagina van Pierre Belon met de baanbrekende afbeelding: https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8608302w/f74 00:00:00 Intro 00:00:56 We are family00:01:42 Luisteraarsvraag: waarom is er bij de dinosauriërs geen intelligentie ontstaan?00:03:00 Van welke dieren zijn er het meeste?00:07:53 Nog een reden waarom onze intelligentie lastig is00:10:31 Mail van Cees Mulder, mijnbiologie.nl00:11:35 Terugblik aflevering vorige week00:15:15 Het idee dat wij voort zijn gekomen uit dieren is helemaal niet recent00:18:04 Pierre Belon: 1555, een baanbrekende afbeelding00:24:32 Karl Ernst von Baer00:26:01 Maar dan weet je nog steeds niet echt iets over de volgorde?00:36:43 Wat is nou een oplossing?00:40:31 Het echte bewijs zit dus in het DNA?00:42:33 Een nieuwe vorm van leven in 197700:45:06 Hoe heeft men dit allemaal ontdekt00:47:18 Filogenetica en het lezen van DNA00:52:50 Hoe werkt dat in de praktijk: Human Genome Project00:57:01 Aan de hand van hemoglobine verbanden leggen00:59:06 Hoe nauwkeurig is het dan?01:03:05 En hoe zijn ze hier dan allemaal achter gekomen?01:03:05 Verschillen in hemoglobine01:10:37 AfsluitingSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Dit is deel 3 van een reeks over evolutie, verteld door Diederik Jekel en host Krijn Soeteman.  Het is een prachtig verhaal en in de vorige aflevering, nr 46, hadden we het over fossielen en die zijn echt superbelangrijk in het hele verhaal rond de kennis van leven op aarde. Deze aflevering gaat over hoe we het bestaan van DNA ontdekt hebben. Daarna volgt nog filogenetica, de moderne kijk op evolutie en horizontal gene transfer en endosymbiose, hoet het leven ontstaan is van dode deeltjes, waar komen dode deeltjes vandaan, en waarom doen de deeltjes wat ze doen met ook het verhaal van entropie. Ga lekker zitten voor deel 3, want DNA is een prachtige ontdekking en hoe we dat gedaan hebben.. nou! Shownotes:  We hadden het over Mijn Biologie in het begin en die site kun je hier vinden: https://mijnbiologie.nl/n-12-3-soorten-veranderen/De Double Helix-foto kun je hier vinden: https://doi.org/10.1096/fj.202000119 Hoofdstukken: 00:00:00 Intro 00:00:45 De Scientias Podcast op de derde plek!00:01:33 Luisteraarsvraag: haaientanden00:05:34 Luisteraarsvraag: evolutietheorie & geloof00:09:14 Hoe erfelijkheid werkt wisten we niet, maar dat erfelijkheid een ding was wisten we al even00:12:35 Hoe bewijs je de erfelijkheid? Het zilvervos-experiment. 00:24:16 Hoe dacht men er in de tijd van Darwin over?00:26:22 Maar in 1868 was DNA nog niet bekend, toch?00:32:47 Erfelijkheid in eiwitten in plaats van DNA00:34:33 Hoe zijn we nu achter de erfelijkheid gekomen00:40:40 Hoe werkt DNA ook alweer?00:48:28 Door naar James Watson, Francis Crick, Rosalind Franklin en Maurice Wilkins.00:59:00 Volgende week hebben we het hier uitgebreid over01:00:43 Afsluiting     See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dit is deel 2 van een reeks over evolutie, verteld door Diederik Jekel en host Krijn Soeteman.  Het is een prachtig verhaal en in de vorige aflevering, nr 45, hadden we het over Darwin en hoe hij op zijn idee kwam. Deze aflevering staat helemaal in het teken van fossielen en die zijn echt superbelangrijk in het hele verhaal rond de kennis van leven op aarde. Daarna volgen nog wat DNA zegt over evolutie en filogenetica, de moderne kijk op evolutie en horizontal gene transfer en endosymbiose, hoet het leven ontstaan is van dode deeltjes, waar komen dode deeltjes vandaan, en waarom doen de deeltjes wat ze doen met ook het verhaal van entropie. Ga lekker zitten voor deel 2, want er is echt veel over fossielen dat je nog niet wist! Shownotes:  00:00:00 Intro 00:00:49 Reactie op de podcast van vorige week00:05:50 Gevoel van antiwetenschap op het internet00:11:17 Door naar fossielen!00:17:59 Zijstapje Shen Kuo, theorie uit de 11e eeuw over klimaatverandering00:20:03 Terug naar fossielen: Niels Steensen00:27:07 Giovanni Arduino, wat heeft die ontdekt?00:32:07 Terug naar Niels Steensen00:33:37 De Britse vader van de geologie, William Smith00:38:21 Naar het verhaal van Georges Cuvier00:45:02 Mary Anning00:51:18 Kan alles fossiliseren, wat zijn Diederik’s favoriete fossielen en hoe dateer je ze?00:59:10 Hoe nu verder?01:00:34 Shout-out naar Naturalis & Teylers Museum01:01:44 Afsluiting Beeld: Credited to 'Mr. Grey' in Crispin Tickell's book 'Mary Anning of Lyme Regis' (1996), Public domain, via Wikimedia Commons #scientias #wetenschap #science #evolutie #darwinSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Duik in het fascinerende verhaal van Charles Darwin en zijn invloed op de evolutietheorie. Ontdek hoe hij tot zijn ideeën kwam tijdens zijn reis met de HMS Beagle. Verken het concept van natuurlijke selectie en de rol van erfelijkheid nog voor DNA ontdekt was. Leer over de invloed van zijn grootvader, Erasmus, en hoe oude ideeën over de aarde veranderden met nieuwe ontdekkingen. Het verhaal van de vinken en de strijd om bestaansruimte laten zien hoe soorten zich aanpassen aan hun omgeving.

In de 44ste aflevering van de Scientias Podcast hebben Diederik en Krijn het over de vraag hoe snel het heelal eigenlijk uitdijt. Daarnaast is het Wereld Diabetesdag en vertelt Diederik over deze vervelende ziekte. Verder gaat het over Ozempic en vergelijkbare medicijnen, ooit bedoeld voor diabetes, inmiddels populair als afvalmedicijn. Er ging even wat mis met het geluid van Krijn, dat is hoorbaar in het midden van de podcast. Het universum dijt misschien steeds trager uit: https://scientias.nl/het-universum-dijt-misschien-steeds-trager-uit-niet-sneller/ Paper: http://dx.doi.org/10.1093/mnras/staf1685  00:00 Intro00:42 14 November, het is Wereld Diabetesdag02:24 Groot nieuws in de kosmologische wereld07:07 Men kwam daar achter door metingen naar supernova’s12:44 Wat gebeurde er dan in 1998?18:07 Terug naar diabetes, allereerst een kijkersvraag26:05 Wereld Diabetesdag, wat is het en hoe werkt het precies? Hoe zit het bij Diederik?44:52 Diabetes type 246:33 Een deep dive: Ozempic57:04 Voor- en nadelen van zo’n medicijn01:01:45 Afsluiting  See omnystudio.com/listener for privacy information.