Tegenlicht Podcast

Nu steeds duidelijker wordt hoe groot de gevolgen zijn van de klimaatramp, is de vraag: wat kunnen we nog meer doen dan we nu al doen, hoe blijven we hoopvol en wat betekent het voor je gemoed als je hier dag in dag uit, mee bezig bent? Tegenlicht-redacteur Tom Reijner spreekt deze zomer met klimaatactivisten, wetenschappers en journalisten op een plek die voor hen iets zegt over de klimaatstrijd. In deel 2 van deze reeks is het de beurt aan Jaap Tielbeke, klimaatjournalist van de Groene Amsterdammer en schrijver van het boek Een beter milieu begint niet bij jezelf. Waarom wilde hij zo graag afspreken op het Malieveld in Den Haag?

Sander van der Kraan is een jonge activist en een van de organisatoren van het Woonprotest, op zondag 12 september in Amsterdam. Niet eerder zijn er zoveel mensen op de been die opkomen voor hun woonrecht en dat van anderen. Redacteur Tom Reijner sprak met Van der Kraan en keek mee achter de schermen. Want zo vlak voor een grote demonstratie moet er nog een hoop worden geregeld. Het werd een gesprek over betaalbaar wonen en hoe je het protest, of de opstand zo je wilt, ook in de toekomst levende houdt. Dat er iets grondigs moet veranderen, staat volgens hem wel vast: ‘We moeten af van het idee dat het allemaal aan jezelf ligt. We moeten het systeem veranderen.’

Hoewel steeds meer mensen doordrongen raken van het grote klimaatprobleem, hebben veel klimaatstrijders het idee nog altijd een roepende in de woestijn te zijn. De politici lijken de urgentie niet echt te voelen. Hoe kan dat? En wat doet zo’n zich voltrekkende ramp met je persoonlijk? Dit najaar voert redacteur Tom Reijner een serie gesprekken met activisten, journalisten, wetenschappers en beleidsmakers over hoe het is om aan het klimaatfront te staan. In het eerste deel horen we Pippi van Ommen, activist van de internationale protestbeweging Extinction Rebellion. Haar opa werkte bij Shell en laat de woonboot van haar ouders nou net uitkijken op een kantoor van het oliebedrijf waar zij zich tegen verzet. De eerste keer dat zij zich liet arresteren en in de cel belandde, staat haar nog helder voor de geest: ‘Het voelde zo vreselijk onrechtvaardig.’

Het maakt soms wat moedeloos. De misinformatie op sociale media over klimaatverandering wordt nauwelijks aangepakt, waardoor het ook moeilijker wordt om de klimaatramp aan te pakken. Daarom een extra zomerse DSOI-podcast die in het teken staat van de vraag: kunnen we de strijd om een eerlijker, betrouwbaarder en menselijker internet nog wel winnen?

Een gesprek met Louise Vet, bioloog en emeritus hoogleraar ecologie – en winnaar van diverse (inter)nationale prijzen. Vet laat alle planten onbekommerd groeien rond haar huis, ook het onkruid. Want daar komen allerlei beestjes op af die heel erg belangrijk zijn voor de onder druk staande biodiversiteit.

Achter het invriezen van eicellen zit een hele industrie die sterk in opkomst is. Redacteur Tom Reijner gaat in gesprek met researcher Keshia Hederman en regisseur Maren Merckx over de documentaire die ze over dit onderwerp aan het maken zijn. Waarom die uitzending zo nodig is, de targeting-praktijken van het bedrijf Grip Fertility en over de tikkende biologische klok. Zijn we op weg naar een maakbare samenleving waarin we zelf bepalen hoe en wanneer we een kind krijgen? Is zomaar zwanger worden nog wel van deze tijd?

Het internet is een getroebleerde plek geworden, waar het grootkapitaal heerst en waar jacht wordt gemaakt op ons zijn en denken. Wat kunnen we doen om van het digitale domein een plek te maken waar het weer fijn toeven is? Roland Duong strijdt sinds oktober vorig jaar voor een beter internet. In de Slag om het Internet maakte hij diverse podcasts, blogs en talkshows. Wat heeft die zoektocht opgeleverd en wat staat er de komende maanden nog te wachten? Tegenlicht-redacteur Tom Reijner en hij voerden er een gesprek over, dat, naast zijn toekomstplannen vooral ook gaat over hét alternatief voor WhatsApp. Voor Roland is dat Signal, maar hoe krijg je mensen zover over te stappen? En hoe zit dat in de Tweede Kamer, waar informatieveiligheid van het grootste belang is? We deden een onderzoek onder parlementariërs…

Op IJburg, in Amsterdam, staat sinds 2018 een bijzonder wooncomplex. Starters wonen samen met statushouders in een gebouw dat werd ontworpen door architectenbureau SVP in samenwerking met jongerenproject SET. Het is een oplossing voor de wooncrisis en heeft ook nog eens een sociale functie. Niet voor niets werd het bekroond met de pioniersprijs van VPRO Tegenlicht. Maar het complex kwam er niet zonder slag of stoot. Een aantal buurtbewoners moest eerst nog worden overtuigd... Redacteur Tom Reijner ging er een kijkje nemen en sprak met twee bewoners, Lisa en Manour, en met buurtbewoner Mireille, die als coördinator een luisterend oor biedt bij problemen en een oogje in het zeil houdt. Hoe gaat het er nu aan toe op IJburg?

Het roer moet om op het platteland. Ook boeren kijken nadrukkelijk naar nieuwe verdienmodellen, zodat ze hun grond en bedrijf toch kunnen behouden, maar dan met minder vee, meer natuur en biodiversiteit. Ed uit het Brabantse Odiliapeel is zo’n boer. Nadat hij afscheid nam van zijn melkkoeien, had hij nog een paar vleeskoeien over. Om het hoofd boven water te houden, werd hij ZZP’er. Het project Peelnatuurdorpen, en Tegenlicht-woonpionier, heeft een plan dat hem kan helpen: hij kan straks, net als andere boeren in de Peel, tiny houses verhuren op zijn erf, in de natuur die hij zelf aanlegt. Ziet zijn zoon, die het bedrijf in de huidige staat niet wil overnemen, het met de tiny houses wél zitten? Tegenlicht zocht boer Ed op, en een van de aanjagers van de Peelnatuurdorpen, de bevlogen burgemeester Pierre Bos.

Datacenters. Je ziet ze vaak niet, omdat je niet weet wat het zijn. Op steeds meer plekken in Nederland verrijzen blokkendozen waarin talrijke computers en servers dag en nacht staan te zoemen en te brommen. Om al ons internetverkeer in goede banen te leiden en vooral onze data in op te slaan. Het zijn veelal grote techbedrijven als Microsoft, Amazon en Google die gebruikmaken van de Nederlandse datahub, want dat zijn we in Europa bij uitstek. Maar eigenlijk weten we niet echt wat daarbinnen gebeurt en wat we er aan hebben op ons grondgebied. Nog los van de (groene) stroom die de datacenters draaiende moet houden. Om ons bewust te maken van de praktijken en ons online gedrag heeft onderzoeksinstituut Waag een data-wandeling uitgezet rond zo’n datacenter, op vier plekken in het land. Redacteur Tom Reijner liep er één, samen met Sander van der Waal van Waag. Wat kunnen we doen om deze ontwikkeling te keren?