Argos Actueel

De toeslagenaffaire legde het falen van de democratische rechtsstaat bloot. Begin dit jaar volgde daarom de belofte van een nieuwe bestuurscultuur. Maar de weg ernaartoe blijkt lang. Een belangrijke toezegging was meer transparantie. Informatie is de zuurstof voor de democratie en daaraan had het jarenlang ontbroken. De Tweede Kamer kreeg maar mondjesmaat de stukken waar zij om vroeg. Burgers en journalisten ontvingen zwartgelakte documenten als zij bij de overheid naar gevoelige onderwerpen informeerden. In Argos komen politici, ambtenaren, journalisten en burgers aan het woord. Merken zij al verbetering? Waar komt bij ambtenaren de terughoudendheid vandaan om informatie openbaar te maken? En wat is er eigenlijk nodig voor een echte nieuwe en open politieke cultuur? Meer weten over dit onderwerp? Ga naar onze website argosonderzoekt.nl voor meer informatie.

Medeverantwoordelijk hiervoor zijn de 21 waterschappen. Niet alleen zorgen zij ervoor dat wij droge voeten houden, ook gaan zij over de waterkwaliteit en de duurzame bescherming van ecosystemen. Wat gebeurt er als we er niet rap voor zorgen dat ecosystemen in de meren en slootjes weer gaan floreren, dat er meer soorten planten en vissen terugkomen? En hoe dringen we chemische stoffen in ons oppervlaktewater zoals medicijnresten, bestrijdingsmiddelen en PFAS terug?

In de rechtbank van Brugge is deze week het proces begonnen tegen de verdachten, die volgens de Belgische Justitie betrokken waren bij het fatale transport van 39 Vietnamezen naar het Britse Essex. Het is twee jaar geleden dat hun dode lichamen door de Britse politie werden gevonden in een koelcontainer. Onder de doden waren twee minderjarige jongens, Quyen en Hieu, die vijf maanden in de beschermde opvang in Nederland hadden gezeten. Argos reconstrueerde eerder hoe ze via Keulen, Hoek van Holland, Cadier en Keer en Brussel uiteindelijk in die vrachtwagen terecht waren gekomen. Een observatieteam van de Nederlandse politie reed tot in Brussel achter de Belgische taxi aan, die de jongens in Maastricht had opgehaald. Waarom werden de jongens niet gered? En waarom faalde de samenwerking tussen de Nederlandse en de Belgische justitie? Er zijn drie verschillende officiële versies hierover, die haaks op elkaar staan.

Wie een kamer huurt, is al snel 500 euro per maand kwijt. Met een beetje pech betaal je in 700 of soms zelfs wel 1000 euro per maand. Te duurbetaalde vierkante meters, want volgens de huurwet behoren kamers tot de sociale huursector. Dat betekent dat je niet meer hoeft te betalen dan wat de kamer volgens de wet waard is. Daarvoor is een puntenstelsel ontworpen, dat de maximale huurprijs bepaalt. In dat stelsel worden punten gegeven aan allerlei zaken zoals de oppervlakte van de kamer, de grote van de gedeelde ruimtes, de vraag hoe de kamer verwarmd wordt, of er een eigen keuken is, en met hoeveel mensen de badkamer gedeeld wordt. Maar wordt het puntenstelsel ook toegepast in de praktijk? Om die vraag te kunnen beantwoorden, bouwde Argos een scraper, een speciaal computerprogramma, waarmee we een data-onderzoek konden doen. We analyseerden alle kamers op Kamernet, de grootste aanbieder in Nederland. Veel verhuurders blijken de wet aan hun laars te lappen. De schaarse kamers in studentensteden zijn vaak honderden euro’s duurder dan de wettelijk toegestane huurprijs. Is daar iets tegen te doen? Hoe en waar kunnen huurders hun recht te halen?

Tweede Kamerlid Laura Bromet van GroenLinks diende vorig jaar een initiatief wetsvoorstel om de zogeheten geborgde zetels af te schaffen: plekken die van oudsher gereserveerd zijn voor boeren en bedrijven in een gebied. Daarnaast stemde de Unie van Waterschappen unaniem in met een plan om de heffingen voor huurders en huiseigenaren omlaag te brengen. Tegen beide voorstellen is veel weerstand.   Werkgeversorganisatie VNO-NCW voert een actieve lobby om de hervormingen in de kiem te smoren. De geborgde zetels zijn er om specialistische kennis te behouden en het nieuwe heffingenplan zou niet goed zijn voor het MKB, stellen zij.   In deze reportage gaan we in op deze twee slepende discussies. Betekent het afschaffen van de geborgde zetels broodnodige democratisering of worden de saaie waterschappen er juist door gepolitiseerd? En hoe ziet een eerlijke en rechtvaardige lastenverdeling er eigenlijk uit?   In de studio reageert Kim van Keken, onderzoeksjournalist. Samen met Dieuwertje Kuijpers schrijft ze een reeks artikelen over de waterschappen voor De Groene Amsterdammer, waarvan de eerste komende week verschijnt.

De drie kinderen van Chantal zijn twee jaar geleden met spoed uithuisgeplaatst. Haar zoons wonen sindsdien in een gezinshuis, haar dochter in een instelling. Argos maakte vorig jaar een uitzending over de impact op het gezin. Nu bezoeken we Chantal opnieuw. Hoe meer tijd verstrijkt, hoe verder zij en haar kinderen verstrikt raken in het web van de jeugdbescherming. De kans dat haar kinderen terug naar huis kunnen wordt alleen maar kleiner. In de studio reageert Hoogleraar Jeugdrecht Mariëlle Bruning op de reportage. Zij maakt zich al jaren zorgen over de toepassing van het jeugdrecht in Nederland. Er worden meer kinderen uit huis geplaatst dan nodig zou zijn. Bruning werkte mee aan een kritisch advies van de Raad voor de Strafrechtspleging en Jeugdbescherming (RSJ) dat onlangs verscheen. De RSJ stelde dat de rechten van ouders en kinderen momenteel onvoldoende beschermd worden. Volgens de Raad moet de jeugdbescherming grondig veranderd worden en moet er beter worden geluisterd naar ouders en kinderen. Hoe moet het verder met het jeugdrecht? En kunnen ouders en kinderen wel hun recht halen als ze tegenover jeugdbeschermers staan?

In Argos een reconstructie van dit opmerkelijke en onverwachte besluit. Met fragmenten uit het Kamerdebat (o.a. minister Grapperhaus en Kamerleden Van Nispen en Sjoerdsma van respectievelijk SP en D66) en interviews met advocaat Geert Jan Knoops, universitair hoofddocent strafrecht Klaas Rozemond en VVD-kamerlid Ulysse Ellian. Lees hier verder.

Een vraag die nog boven de markt zweeft is of het koningshuis zich bemoeid heeft met de affaire rond de geplaagde oud-piloot. Daar zijn aanwijzingen voor en de Tweede Kamer wil er opnieuw onafhankelijk onderzoek naar laten uitvoeren. Hoe groot is de kans dat de onderste steen boven komt? Peter Rehwinkel, oud-Kamerlid voor de PvdA, staatsrechtdeskundige en schrijver van het recent verschenen boek over de geschiedenis en de toekomst van de monarchie Amalia, de plicht roept, reageert. Lees hier verder.

Max komt op zijn vierde verjaardag thuis met blauwe plekken op zijn armen en onder zijn oksel. Hij is het weekend bij zijn vader geweest. Max is angstig en zegt niet te weten hoe hij zo gebutst is geraakt. Na een consult bij de dienstdoende huisarts bij de spoedpost, besluit de moeder van Max aangifte te doen van mishandeling.  In 2020 werden er volgens het CBS 62470 meldingen gedaan bij Veilig Thuis van vermoedens van kindermishandeling. Bijna 7000 meer dan in het jaar ervoor. Die stijging zal iets met de lockdowns te maken hebben, maar het laat onverlet dat elke melding moet worden onderzocht. En daar hapert de machine, zien forensisch artsen van het NFI. Wanneer zij de medische dossiers van kinderen met ernstig letsel bestuderen, duikt vaak een geschiedenis op van eerdere, niet logische verklaarbare botbreuken en blauwe plekken. Het is niet eenvoudig voor artsen en andere hulpverleners om signalen van kindermishandeling op te merken en tijdig hulp in te roepen. De spreekwoordelijke blauwe plekken kunnen natuurlijk ook ontstaan bij wilde spelletjes, daar hoeft geen volwassene schuld aan te hebben. En heeft een druk, opstandig kind ADHD of wordt het thuis emotioneel verwaarloosd?  Bij Max is er bijna een jaar later nog steeds niet duidelijk wat er precies is gebeurd. En hij is niet het enige kind waar de diagnose ‘kindermishandeling’ niet of zeer moeizaam tot stand komt. In Argos het verhaal van Max en deskundigen die de noodklok luiden over het gat tussen het onderzoek naar meldingen en de aanpak van kindermishandeling. Meer lezen? Ga naar https://www.vpro.nl/argos/lees/onderwerpen/artikelen/2021/blauwe-plekken-verklaren.html

Hij stapelde leugen op leugen: gaf zich uit voor luitenant-kolonel, was zogenaamd een internationaal bekroond tennisser en verzon dat hij in Afghanistan een bomaanslag had overleefd. Maar zijn fopperij wordt strafbaar wanneer hij zich gaat voordoen als arts en forensisch patholoog, en het hem zelfs lukt om bij te springen bij vliegrampen waarbij tientallen passagiers om het leven kwamen. Dr. Bones, zoals de man zichzelf noemde, werd uiteindelijk veroordeeld wegens oplichting, maar wat voerde hij allemaal uit in zijn rol van forensisch patholoog? Hoe dicht kwam hij bijvoorbeeld bij de stoffelijke overschotten van mensen? In de nieuwe Argos-podcast ‘Dr. Bones’ proberen onderzoeksjournalisten Hansje van de Beek en Michelle Salomons te achterhalen hoe een serieleugenaar toonaangevende organisaties wist binnen te komen. Van de Beek en Salomons vertellen in de Argos-radio-uitzending over hun speurtocht en laten fragmenten van de eerste aflevering horen. De podcast is vanaf nu te beluisteren in je favoriete podcast app. Verder lezen? Ga naar argosonderzoekt.nl