Nooit meer slapen

Annelien de Dijn is hoogleraar moderne politieke geschiedenis aan de Universiteit Utrecht. Ze schreef eerder verschillende boeken over vrijheid. De Dijn ziet dat we vrijheid vaak beschouwen als iets wat beschermd dient te worden, bijvoorbeeld door grenzen te stellen aan onze overheden. Maar wie bedacht deze definitie en hoe is ze ontstaan? In haar boek Vrijheid reist ze door 2500 jaar vrijheidsgeschiedenis. De Dijn concludeert dat we onze hedendaagse visie op vrijheid niet te danken hebben aan de vrijheidsliefhebbers van het tijdperk van de revolutie, maar aan de vijanden van de democratie. Op Bevrijdingsdag spreekt Pieter van der Wielen met Annelien de Dijn. 

Michal Citroen is schrijver, historicus en radiomaker. In het najaar van 1945 kwam haar grootvader terug uit Auschwitz. Veel later vertelde hij haar hoe afschuwelijk de eerste jaren na de oorlog geweest waren: ‘De Nederlanders hebben zich schunnig gedragen.’ Waren de joden eigenlijk nog wel welkom in Nederland? Twintig jaar geleden publiceerde Michal Citroen het boek U wordt door niemand verwacht, waarin zij op basis van talloze gesprekken met direct betrokkenen een onthutsend beeld schetst van de behandeling die Nederlandse joden na hun terugkeer uit de kampen of onderduik ten deel viel. Het standaardwerk van Citroen is nu uitgebreid en herzien uitgegeven. Op Dodenherdenking spreekt Pieter van der Wielen met Michal Citroen.

Nancy Vermeulen is een Vlaamse wetenschapper, piloot-instructeur en ruimteambassadeur. Ze studeerde natuurkunde en sterrenkunde en werkte als lijnpiloot, en in verschillende projecten gelieerd aan de ruimtevaart. Ze staat aan het hoofd van haar eigen Space Training Academy, waar ze toekomstige private astronauten opleidt. Nu is er Iedereen Ruimtevaarder, een boek waarin ze schrijft over de uitdagingen van de mens voorbij de dampkring. Politiek machtsvertoon, wetenschap, geschiedenis, filosofie en maatschappijkritiek vermengt ze met haar eigen levensverhaal en passie voor de ruimte. Pieter van der Wielen spreekt met Nancy Vermeulen.

Marijn Houwert is trauma-arts en schrijver. Naast zijn werk als traumachirurg in het UMC Utrecht is hij onderzoeker en begeleidt hij chirurgen in opleiding. Ook blogt hij voor Medisch Contact. Als traumachirurg werkt hij in een tamelijk onzichtbare branche. In het boek Zorg voor je mensen geeft hij daarin een inkijkje. Houwert schrijft over de schietpartij in de tram in Utrecht en een jonge moeder die een zelfmoordpoging doet, en hoe dat nooit went. Hij schrijft over de opleiding, de druk tot publiceren en promoveren, en het cliché van de ‘snijgeile’ chirurg die van voetbal en snelle auto’s houdt. Atze de Vrieze spreekt met Marijn Houwert.

Maartje Wortel is schrijver. Ze debuteerde in 2009 met de verhalenbundel Dit is jouw huis. Twee jaar later verscheen haar eerste roman Half Mens. Ook schreef ze columns voor NRC Next en Trouw. In het boek De Groef schrijft Wortel over de wandeling die ze jarenlang met een vriendin maakt door het Oosterpark in Amsterdam: jarenlang tien exact dezelfde rondjes. Plotseling verhuist de vriendin en moet Wortel een nieuw ritme vinden, of ze dat nou wil of niet. Ze schrijft over verlies en vrijheid, en over vastzitten en loslaten. Pieter van der Wielen spreekt met Maartje Wortel.

Beatrice de Graaf (1976) is historicus en faculteitshoogleraar Geesteswetenschappen aan de Universiteit Utrecht. Ze onderzoekt de geschiedenis van terrorisme, oorlog en geweld – en is vooral geïnteresseerd in de strijd daartegen. Op 26 april verschijnt haar boek Radicale verlossing. Hierin probeert ze te achterhalen wat veroordeelde terroristen echt denken wanneer ze aangeven hun daad in naam van een hogere instantie te plegen. Voor het project ging ze in gevangenissen met de huidige generatie terrorismegedetineerden in gesprek. Pieter van der Wielen spreekt met Beatrice de Graaf.

Daan Heerma van Voss is journalist en schrijver. Als journalist publiceerde hij in verschillende nationale en internationale kranten en tijdschriften. Als schrijver is hij onder meer bekend van boeken als Een zondagsman en Zonder tijd te verliezen. Nu is er het boek De bange mens, waarin hij onderzoekt wat angst is. Die vraag heeft Heerma van Voss, zelf van jongs af aan gekweld door angst, altijd beziggehouden. Voor dit boek ging hij toch op zoek naar de bron van onze angsten. Pieter van der Wielen spreekt met Daan Heerma van Voss.

Rosita Steenbeek is schrijver. Ze debuteerde in 1994 met 'De laatste vrouw'. Verschillende essays en romans volgden, zoals 'Schimmenrijk', 'Intensive Care', 'Ander licht' en 'Rose'. Een familie in oorlogstijd. Daarnaast is ze vaste columniste voor Italië Magazine en Trouw. Ze schreef een aantal boeken over Rome, de stad waar ze een groot deel van het jaar woont. In het nieuwe boek 'Leven in Rome', wat binnenkort verschijnt, neemt ze de lezer mee op een caleidoscopische reis door die ongewone stad. Pieter van der Wielen spreekt met Rosita Steenbeek.

Vamba Sherif is een Liberiaans-Nederlandse schrijver en journalist. Hij debuteerde in 1999 met 'Het land van de vaders'. Daarna volgden vier romans, en de verhalenbundel 'Zwart' (2018) die hij samenstelde met Ebissé Rouw. Zijn werk verscheen in verschillende talen. Sherif keert tijdens deze verwarrende pandemische tijden terug naar de tradities en lessen van zijn jeugd, die hij wil overbrengen op zijn tienjarige dochter – en de wereld. Dat doet hij met het boek 'Ongekende Liefde', waarin hij een inkijk geeft in Afrikaanse culturen en tradities, en de levens van Afrikanen die hun vaderland verlieten voor een bestaan op een ander continent. Lotje IJzermans spreekt met Vamba Sherif.

Désanne van Brederode is schrijver, filosoof en essayist. Ze debuteerde in 1994 met de roman Ave verum corpus. Later verschenen er meer romans op haar naam, en de essaybundel De ziel onder de arm. In 2018 maakte ze haar poëziedebuut met Verzonnen grond. Ook publiceerde ze in De Groene Amsterdammer en maakte ze columns voor Buitenhof. Nu is er De Tas, een roman over een vergeten tas in een drukke stationshal. De eigenaar wordt gevonden en ter verantwoording geroepen. Waarom liet hij de tas achter? Maar is de man met de tas wel de hoofdpersoon, of zijn er meer hoofdpersonen en vertellers? Pieter van der Wielen spreekt met Désanne van Brederode.