Betrouwbare Bronnen

In Betrouwbare Bronnen aflevering 39:PG Kroeger analyseert diepgravend en Europabreed de uitslag van de Europese verkiezingenAcht wetten bij gedoe rond een Kamerlid***In plaats van twee politieke stromingen, worden er nu vier belangrijk in Europa. In plaats van twee landen, leggen er nu meer gewicht in de schaal. Meteen na de Europese verkiezingen is een heuse Europese formatie ontstaan, met Mark Rutte en Charles Michel als een van de onderhandelaarsduo's.***Op een reeks plaatsen en aspecten in Europa waren de Europese verkiezingen van 2019 een bijzonder moment. In Nederland waren de winst van de PvdA en VVD en de ondergang van SP en PVV opmerkelijk, maar PG analyseert nog een serie andere ontwikkeling in andere EU-lidstaten. Daarbij constateert hij dat door heel de Europese Unie een aantal lange termijn trends duidelijk wordt. Er ontstaat een echte Europese Demos.Hij wijst op de enorme toename van de politieke participatie. Vooral Roemenië is daarbij een voorbeeld voor velen. Het Europees Parlement, vaak achteloos weggezet als suf, saai en niet 'van het volk' - heeft nu een krachtiger electorale basis dan Huis en Senaat in de Verenigde Staten!De trends in Nederland zijn diep historisch geworteld. PG laat zien dat dit ook elders in Europa zeer verrassend zichtbaar is. Zo lijken regionale verschillen in Polen en in Brabant en Limburg beide terug te gaan tot de overheersing door machtige protestantse buren sinds de 17e en 18e eeuw.Wat ook diep doorwerkt is een opvallende machtsverschuiving binnen de grote, beslissende 'partijfamilies' in de EU. 2019 blijkt hier een historisch jaar. Bij de socialisten is de macht nu in handen van het Iberisch schiereiland. In de grootste partij, de christendemocratische EVP, zijn de klassieke machthebbers onttakeld. Dat is misschien wel de meest ingrijpende, nauwelijks genoteerde omwenteling van deze verkiezingen. 'Wopke en de Zeven Dwergen' blijkt nu de succesformule!De lange-termijnpatronen in Duitsland zijn in de EU van grote betekenis, historisch en cultureel. Dat blijkt ook nu weer. PG analyseert hoe de 'regionale polarisatie' daar in heel Europa zichtbaar is. Ook in Nederland, bijvoorbeeld in Wageningen en Delft. Maar tevens op Sicilië en in Napels. En al helemaal in Londen, Warschau, Helsinki en de ex-DDR-universiteitsstad waar de Humboldt-broers en Goethe en Schiller de wereld veranderden.En Salvini? Farage? Macron? Ook zij blijken onderdeel van lange termijn processen in Europa. Pedro Sanchez is tien keer wezenlijker dan Frans Timmermans. En de EVP-premier van het kleine Letland vele malen machtiger dan Le Pen en Baudet. PG vertelt wie hij is en wat hij voorstelt.***All politics is local. Behalve met de Europese verkiezingen was het Binnenhof afgelopen week bezig met de verkieizng van de Eerste Kamer, de electorale neergang van de SP en PVV en het vertrek van Zihni Özdil uit de Tweede-Kamerfractie van GroenLinks.Waarom ging het mis bij GroenLinks? PG ontleedt de situatie aan de hand van 'Acht wetten van Afscheid Nemen' in de politiek. Van 'Niet Wrijven in een vlek' tot 'Vermijd zelfbenoemde gewetens'. Hoeveel van die wetten schond Jesse Klaver? Hoe deden andere politieke leiders dat? Waren zij wijzer?PG schetst de historische context die veel verder strekt dan GroenLinks. Ruttes drama met Verdonk. Ayaan. 'De Dissidenten'. Ellende in de SP.Ook de lessen uit Amerika komen langs, Barack Obama nam zijn verlies met een Nobelprijswinnaar die minister werd maar er niks van bakte.***Tijdlijn Betrouwbare Bronnen afl. 39:00:00:00 - Intro door Jaap Jansen en PG Kroeger over de Europese formatie 00:17:40 - Uitslag Europese verkiezingen (deel 1)01:16:40 - Uitslag Europese verkiezingen (deel 2)01:35:27 - De acht wetten bij gedoe rond een Kamerlid (deel 1)02:10:18 - De acht wetten bij gedoe rond een Kamerlid (deel 2)02:48:39 - Uitro02:49:30 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In Betrouwbare Bronnen aflevering 38:PG Kroeger over het FPÖ-schandaal: Oostenrijk als historische brug naar RuslandElco Brinkman hekelt Haagse stroperigheid, pleit voor grotere afstand tussen regering en parlement, versobering sociale zekerheid en sneller bouwen***Oostenrijk. Keizerrijk van vele eeuwen. Nu land dat extreemrechts uit de regering gooit. PG vertelt in de historische rubriek over de eeuwen waarin dit werd voorbereid en hoe in de voorbije decennia de FPÖ wist te scoren. Wie was Maria Theresia?Ook laat hij zien dat Poetin kon weten dat Oostenrijk hem steeds verraden zou. De framing en spin van dit keizerrijk en deze republiek zijn hun geniaal geheim.Dit land en de Wenen blijft dan ook zonder rivaal. Dat had Sebsatian Kurz door! PG legt dat uit aan de hand van de historie sinds 1278 en de opera 'der Rosenkavalier'.***De sociale zekerheid moet fors versoberd worden, zegt Elco Brinkman in Betrouwbare Bronnen: ‘Er was aanleiding om uit het oogpunt van barmhartigheid of armoede maatregelen te treffen voor mensen die niet helemaal mee kunnen komen. Maar door dat vervolgens weer voor alles en iedereen en voor altijd toe te passen, hol je zo’n systeem uit. Dat hadden we met de arbeidsongeschiktheidsregeling, dat hebben we in zekere zin met de kinderopvang en bij de bijstand. Je moet zo’n systeem van tijd tot tijd tegen het licht houden.’Brinkman wijst er op, dat de maatschappelijke omstandigheden veranderd zijn: ‘Er zijn meer tweeverdieners, we leven internationaler en we worden ouder. Je moet naar de AOW, de kinderopvang, de ziektewet of wat dan ook durven kijken. We hebben als burgers en gebruikers moeite om afstand te nemen van het bestaande, maar het systeem is topzwaar geworden.’Hij klaagt dat ‘iedere sector van subsisdies, toeslagen en verworven rechten aan elkaar hangt’. ‘Je moet steeds teruggaan naar de vraag: wat moet de overheid überhaupt doen en wat kan de samenleving zelf? Als iemand schade lijdt, probeert-ie het op de overheid te verhalen. Dan komt er een actiegroep en voordat je het weet, is er weer een nieuwe regeling.’Hij roept ministers op, de rug te rechten en niet te snel toe te geven. Brinkman pleit voor meer afstand tussen parlement en regering: ‘Wij roepen voor alles de minister ter verantwoording. Dan wordt er weer een commissie ingesteld. Bij elk incident wordt de wet aangepast. Zo houden we elkaar bezig. Elke organisatiedeskundige kan je uitleggen dat het zo niet werkt. Het incident regeert.’In Betrouwbare Bronnen bepleit Brinkman, die jarenlang voorzitter was van Bouwend Nederland, meer ‘doorzettingsmacht’ voor de overheid bij grote bouwprojecten. Nu wordt te lang gepraat en te weinig gedaan. Als voorbeeld noemt hij het treinstation bij de Amsterdamse Zuidas: ‘Wij wisten negentien jaar geleden al daar een groot station moest komen. Ze beginnen er nu pas aan.’Hij ergert zich aan het debat over de renovatie van het Binnenhof: ‘Dat we daar eens een keer een flinke schep geld tegenaan gooien zodat het niet slechts één kabinetsperiode meegaat, maar een aantal decennia, dat is zo gek nog niet. Vergeet niet: alle grote projecten in de wereld die goed gebruikt en bezocht worden, brengen geld in het laatje.’Brinkman neemt op 4 juni afscheid van de Eerste Kamer. In de jaren ’90 was hij ‘kroonprins’ van minister-president Ruud Lubbers, gereed om het premierschap over te nemen. Hij werd verslagen door ‘Paars’. ‘Het is heel verstandig dat de CDA Tweede-Kamerfractie met Pieter Heerma nu iemand heeft gekozen om die zelf niet de ambitie heeft om kroonprins te worden. We hebben nog even tijd als beweging om te kijken wie geschikt is en voor wie er voldoende draagvlak is. Bovendien zijn wij nu niet in de positie om te zeggen: we hebben hier ee kroonprins, die zetten we zelf wel even de kroon op en dan moeten de andere partijen de troon aanreiken.’Brinkman is vol lof over minister van Financiën Wopke Hoekstra, die samen met hem in de CDA Eerste-Kamerfractie zat: ‘Ik dacht al gauw: die kun je om een boodschap sturen. Soms heeft iemand een hulpkonvooi nodig, maar Wopke kun je wel alleen de woestijn in sturen.’***Boek:Elco Brinkman - Bouwen en bewaren (uitgeverij Prometheus, 2019)***Tijdlijn Betrouwbare Bronnen 38:00:00:00 - Intro door Jaap Jansen met quotes van Elco Brinkman00:06:12 - PG Kroeger (deel 1)00:39:20 - PG Kroeger (deel 2)01:01:16 - Elco Brinkman (deel 1)01:51:57 - Elco Brinkman (deel 2)02:27:26 - Uitro02:27:51 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In Betrouwbare Bronnen aflevering 37:PG Kroeger over Europarlementariërs van grote betekenisSpitzenkandidaat Bas Eickhout over effectief klimaatbeleid***Op 23 mei stemmen we voor het Europees Parlement. Dat unieke instituut bestaat al vele decennia en heeft zijn eigen stijl, zeden en historie. PG Kroeger duikt daar in en portretteert zes iconische Europarlementariërs uit de geschiedenis en hoe zij het verschil maakten voor de 500 miljoen burgers in de EU. Het gaat om een Franse grande dame die Auschwitz overleefde en in haar land en Europa een morele autoriteit werd. En om de man die Portugal verloste van de militaire dictatuur. Hij overleefde strafkampen met zijn vrouw, een beroemde actrice en filmster. Nadat hij president van het land werd en tien jaar Portugal leidde ging hij Europees verder.PG belicht ook twee Nederlanders. Een vrouw zonder wie de euro niet gered was en een man die een ironisch voorbeeld is van het altijd weer oppoppende gedoe in de media over het EP.De laatste twee iconen zijn een Oostenrijkse keizerszoon en als laatste de machtigste man van het parlement die nu - na 40 jaar - opstapt. Heel Brussel weet dat Angela Merkel hem elke dag spreekt. Wat was zijn geheim? Wat maakte deze CDU-man zó invloedrijk en dat zo lang?***Na VVD-lijsttrekker Malik Azmani (BB #8), PvdA'er Paul Tang (BB #14), D66-lijsttrekker Sophie in 't Veld (BB #15), christendemocratische Spitzenkandidaat Manfred Weber (BB #24), liberale Spitzenkandidaat Margrethe Vestager (BB #36) nu in BB #37 Groenen-spits Bas Eickhout.Met tien jaar ervaring in het Europees Parlement vertelt hij hoe je effectief klimaatbeleid voert. Die expertise wil hij straks voortzetten als Europees commissaris voor Klimaat en Energie. Die commissaris moet dan wel meer te vertellen krijgen dan de huidige klimaatcommissaris, vindt de GroenLinkser. De Franse president Emmanuel Macron en premier Rutte willen van klimaat een speerpunt maken voor de komende vijf jaar.Eickhout is Spitzenkandidaat namens de Europese Groenen en daarmee kandidaat om Jean-Claude Juncker op te volgen als president van de Europese Commissie. Maar de kans dat Eickhout de Luxemburger daadwerkelijk opvolgt is niet groot, beaamt hij. Toch sluit hij niets uit: ‘Er zijn veel onzekerheden.’Ook de Spitzenkandidaten Manfred Weber (christendemocraten) en Frans Timmermans (sociaaldemocraten) maken volgens hem weinig kans. Weber heeft volgens Eickhout onvoldoende Europees leiderschap getoond en de sociaaldemocraten staan op verlies.Eickhout vertelt in Betrouwbare Bronnen dat VVD-leider Mark Rutte zó goed ligt bij zijn collega-regeringsleiders, dat voor hem de kans op een hoge Europese post heel groot is.De nieuwe commissiepresident moet de steun hebben van het Europees Parlement en daar ligt Mark Rutte volgens Eickhout niet goed. Toch maakt hij kans op een topfunctie. ‘Rutte zit er al heel lang. Hij heeft verschillende kabinetten gaande weten te houden. Dat valt op. Als de liberalen een post krijgen, zal er naar Mark Rutte gekeken worden’, zegt Eickhout.Naast Commissiepresident is er onder meer het voorzitterschap van de Europese Raad van regeringsleiders (nu Donald Tusk). Rutte heeft eerder gezegd die baan niet te ambiëren. Commissiepresident noemde hij al eens ‘een prachtbaan’, maar het systeem van Spitzenkandidaten leek hem daar in de weg te zitten.Bas Eickhout praat in Betrouwbare Bronnen onder meer ook over de nieuwe Europakoers van CDA'er Wopke Hoekstra, wat Nederland fout deed met de pulskorvisserij en zijn veranderde kijk op een Europees leger.***Tijdlijn Betrouwbare Bronnen afl. 37:00:00:00 - Intro met quotes Bas Eickhout00:02:28 - PG Kroeger (deel 1)00:50:52 - PG Kroeger (deel 2)01:38:17 - Bas Eickhout (deel 1)02:10:37 - Bas Eickhout (deel 2)02:36:05 - Uitro02:36:39 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In Betrouwbare Bronnen aflevering 36:·        Minister Wopke Hoekstra (Financiën) wil van Europa een geopolitieke machtsfactor maken·        PG Kroeger over het Songfestival, corruptie in Baku en Trump·        Eurocommissaris Margrethe Vestager (Mededinging) over haar rol in de oude én nieuwe Commissie *** De Europese Unie moet machtspolitiek een factor van belang worden, zegt Wopke Hoekstra.Hij vindt dat Duitsland en Frankrijk de leiding moeten nemen in Europa. Duitsland moet daarbij zijn traditionele schroom afwerpen. En op het gebied van Buitenlandpolitiek en Defensie moet de EU zich veel meer als eenheid gaan opstellen.De minister van Financiën is onlangs door CDA-leider Sybrand Buma naar voren geschoven als kandidaat minister-president. Op 7 mei 2019 gaf hij In een rede in Berlijn voor het eerst een brede visie op de toekomst van Europa. In Betrouwbare Bronnen licht hij die toe.Volgens Hoekstra heeft Nederland een nieuwe visie nodig nu de Britten de EU verlaten. ‘Hun vertrek compenseren we strategisch door nauw samen te werken met Duitsland en ook veel meer samen te gaan optrekken met Frankrijk. Dat kan ook, want Nederland heeft qua beleid veel gemeen met de Franse regering onder leiding van Emmanuel Macron.’ Hij kwam de afgelopen tijd regelmatig in aanvaring met de Franse minister van Financiën Bruno Le Maire, maar dat was om binnen de volgens hem sterke samenwerking de belangen van de Noord-Europese lidstaten te verdedigen op terreinen als vrijhandel en budgettaire discipline: ‘Veel van wat er in de pers verschijnt is bedoeld voor nationale consumptie. De verhoudingen zijn uitstekend.’Om Europa economisch krachtiger te maken, moet het geld dat de EU investeert in innovatie (kunstmatige intelligentie, big data, nanotechnologie en biotech) verveelvoudigen, zegt Hoekstra. ‘’Daar gaat nu maar een heel klein beetje naartoe. Dat is doodzonde.’***Bij 'Europa' denken veel mensen dezer weken ook aan het Songfestival. Dat is historisch gezien niet zo vreemd, vertelt PG in zijn historische rubriek. Want ook dit muziekfeest is een vrucht van de ontdekking op ons continent in de jaren ’50 van de ‘positieve rivaliteiten’ in plaats van de heerszuchtige op ons continent.Nieuwe technologieën als ruimtevaart en televisie maakten zo'n jaarlijkse live muziekwedstrijd mogelijk. De expansie van de EU na de val van de Muur maakte het vervolgens een 'global event'.PG focust op de grote historische impact van het festival in 2012 en de ster van die editie: Emin Agalarov. Hij schreef geschiedenis. De Azerbeidzjaanse popster blijkt een sleutelfiguur in het Mueller Report over Donald Trumps banden met Poetin.Dit blijkt bovendien nauw verbonden met het omkoopschandaal vanuit Baku bij de Raad van Europa, waaraan Betrouwbare Bronnen aflevering 18 aandacht schonk met Pieter Omtzigt. De Moskouse moord op Sergei Magnitsky speelt een sleutelrol bij de pogingen van Azerbeidzjaanse oligarchen en het Kremlin om de familie Trump in te palmen met vastgoed. *** Europees Commissaris Margrethe Vestager (Mededinging) wordt in Brussel vanwege de miljardenboetes die ze oplegt aan tech-giganten als Google en Facebook ‘de drakendoder’ genoemd. Op haar 29ste was ze al minister van Onderwijs in Denemarken namens de sociaal-liberalen. Ze stond model voor premier Birgitte Nyborg uit Borgen. Haar krachtige optreden zorgde ervoor dat zij van alle Eurocommissarissen de populairste is: met een approval rate van ruim 50 procent populairder dan voorzitter Jean-Claude Juncker en vice-president Frans Timmermans.Aan Jaap Jansen vertelt ze dat ze door wil in de nieuwe Europese Commissie om te werken aan een ‘digitaal Europa’. Ze sluit niet uit dat Mark Rutte Juncker opvolgt: ‘Het is een zeer complex proces.’ Volgens haar hebben de christendemocraten niet automatisch aanspraak op het voorzitterschap, ook niet als ze bij de Europese verkiezingen de grootste blijven.Vestager is tegen een Europa van verschillende snelheden: ‘Europa is sterk door samen oplossingen te vinden die iedereen binden. Als je meer en meer aparte clubs krijgt, riskeer je vernietiging van de gemeenschappelijke markt.’*** Tijdlijn Betrouwbare Bronnen 36:00:00:00 - Intro door Jaap Jansen met quote Wopke Hoekstra en Margrethe Vestager00:03:20 - Wopke Hoekstra (deel 1)00:23:13 - Wopke Hoekstra (deel 2)00:42:57 - PG Kroeger (deel 1)00:57:32 - PG Kroeger (deel 2)01:42:06 - Margrethe Vestager (deel 1)01:59:42 - Margrethe Vestager (deel 2)02:17:37 - Uitro door Jaap02:18:13 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In Betrouwbare Bronnen aflevering 35:PG Kroeger: 'Vive la France!' Visionaire Charles de Gaulle stak boven iedereen uit Chris Aalberts over de 26 Nederlandse Europarlementariërs (2014-2019)***Betrouwbare Bronnen is genomineerd als beste podcast in de categorie 'nieuws & politiek' in de verkiezing van de Dutch Podcast Awards 2019. En Jaap Jansen is genomineerd als 'beste podcast host'.Breng je stem uit op www.podcastawards.nlDe uitreiking is op 6 juni in Amsterdam.***Het gaat erg goed met Betrouwbare Bronnen. De afgelopen weken waren er meer dan 20.000 luisteraars per week. Dat is voor een startende Nederlandse podcast heel veel.Voor een groot deel zijn het jonge luisteraars tussen 18 en 35. Zeer interessant voor adverteerders.Heb je belangstelling om in Betrouwbare Bronnen te adverteren of om te sponsoren, neem dan contact op met Dag en Nacht Podcasts via info@dagennacht.nl***De Europese eenwording startte in de naoorlogse jaren onder een gunstig gesternte. In veel van de lidstaten van de nieuwe 'E.E.G.' stonden leiders van de buitencategorie aan 't roer. Denk aan Adenauer, Schumann en De Gasperi. Eén van hen stak ook letterlijk boven iedereen uit: generaal Charles de Gaulle.PG vertelt in de historische rubriek over deze bijzondere man, die 50 jaar geleden - op 28 april 1969 - onverwacht en bijna in stilte opstapte als president van Frankrijk.De Gaulle heeft een van de meest verbluffende levensverhalen van de twintigste eeuw. Hij zette zijn stempel op Frankrijk en Europa als weinigen ooit deden of konden. Alle grote discussies bij de Europese verkiezingen van 2019 zijn terug te voeren tot grote lijnen en visies van deze generaal die in 1940-1944 de eer van zijn 'grande nation' redde en in 1958 staatshoofd werd.Of het nu 'Europa als bureaucratie', 'Europa als krachtcentrum tussen en tegenover Trump en Poetin', 'Europese en nationale identiteiten', 'Europese subsidies voor de landbouw en industrie', 'Europa en haar greep op Afrika' betreft - alles vindt zijn wortels in het denken en werk van De Gaulle hierover. Zelden was zijn politieke strategie en lange termijn blik zo actueel als nu, 50 jaar na zijn vertrek.Wat maakte De Gaulle zo'n bijzonder - en ook tamelijk excentriek - mens? PG vertelt over De Gaulles moed als jong militair, zijn rol als strategisch denker en hoogleraar aan de topopleiding in Parijs; over zijn literaire talenten en zijn onverwachte rol als de eerste politiek leider die een tv-ster werd. We horen delen uit zijn legendarische toespraken en persconferenties, waaruit zijn retorisch talent spat.Het meest opvallend blijft wel hoe modern, actueel en visionair hij was, ook als oude man van in de zeventig die zijn land dynamiek en een rol op het wereldtoneel gaf.Het is volgens PG geen toeval dat hij 's avonds in zijn huiskamer graag keek naar science fiction series. Dit en nog veel meer verrassends in de historische rubriek.***In de tweede helft van Betrouwbare Bronnen #35 praat Jaap Jansen met Chris Aalberts, docent aan de Haagse Hogeschool en de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij schrijft onder meer voor de website The Post Online en het Noordhollands Dagblad en doet op Twitter verslag van ontwikkelingen in het Forum voor Democratie.Net op tijd voor de Europese-parlementsverkiezingen (in Nederland op 23 mei 2019) publiceerde Aalberts samen met Mendeltje van Keulen – die te gast in Betrouwbare Bronnen aflevering 11 – het boek ‘WAT doen ze daar eigenlijk? Gesprekken met Nederlandse Europarlementariërs’ (uitgegeven door Boom Bestuurskunde). Met dat boek als uitgangspunt praat hij over de prestaties en wanprestaties van de 26 Nederlanders die van 2014 tot 1019 in het Europees Parlement zaten.Na een uur met Chris Aalberts weet je meer over Annie Schreijer-Pierik, Peter van Dalen, Judith Sargentini, Kati Piri, Jan Huitema, Paul Tang, Bas Eickhout, Hans van Baalen, Anja Hazekamp, Matthijs van Miltenburg, Dennis de Jong en ook de PVV'ers (die niets deden van enig belang).***Tijdlijn Betrouwbare Bronnen 35:00:00:00 - Intro door Jaap met quotes van Chris Aalberts00:04:11 - PG over Charles de Gaulle (deel 1)00:35:25 - PG over Charles de Gaulle (deel 2)01:11:58 - De Nederlandse Europarlementariërs volgens Chris Aalberts (deel 1)01:51:43 - De Nederlandse Europarlementariërs volgens Chris Aalberts (deel 2)02:14:21 - Uitro door Jaap02:15:41 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In Betrouwbare Bronnen aflevering 34:PG Kroeger over politiek en cultuur in de oudste politieke partij van Nederland, die 140 jaar geleden werd opgericht: de Anti-Revolutionaire PartijPartij van de Arbeid-leider Lodewijk Asscher en zijn zoektocht naar 'een nieuw bezielend verhaal'***PG Kroeger belicht ontstaan en karakter van de kleurrijke en invloedrijke oudste politieke partij van Nederland, de Anti-Revolutionaire Partij, die in 1980 opging in het CDA.De ARP stond bekend als 'de Mannenbroeders'. Het was het politieke machtscentrum van de gereformeerden, de rechtzinnige protestanten en hun zuil. Zij waren calvinisten pur sang. IJverig, koppig, sober, gehecht aan beginselen en politieke strijd daarover.Het was een partij met een opmerkelijke, zeer herkenbare cultuur, zeden en gewoonten. Dat gold ook voor de mensen die het gezicht en het hart van de club vormden. Bijvoorbeeld de onlangs overleden Hannie van Leeuwen - 'Straaljager Hannie' volgens communistenleider Marcus Bakker.PG vertelt waarom koningin Wilhelmina zo'n afkeer had van ARP-voorman, de dominee en wereldreiziger Arbaham Kuyper. Niettemin mocht zijn opvolger Hendrik Colijn later de financiële puinhoop van de Oranjes saneren.De ARP was machtig, kende vele krachtige leiders, had haar 'branding' erg goed voor elkaar en blijkt achteraf de eerste moderne democratische massapartij. Deze behoudende, christelijke groepering nu gezien kan worden als 'het D66 van de negentiende eeuw'.***PvdA-leider Lodewijk Asscher wil op weg naar de volgende Tweede-Kamerverkiezingen en daarna intensief samenwerken met GroenLinks en de SP. Het kan zelfs leiden tot een gezamenlijke lijst, zegt Asscher in de deze Betrouwbare Bronnen.‘We moeten om tafel om te kijken hoe je een aantrekkelijk alternatief vormt. Je kunt veel krachtiger zijn als je heel veel idealisten verenigt. Als we met GroenLinks en SP aan kunnen geven: we doen het samen uit, samen thuis na de verkiezingen, dan zou dat een waanzinnig krachtig signaal zijn. Dan heb je een blok gevormd en dan moeten in de kabinetsformatie een of twee rechtse partijen aanschuiven bij een links en progressief blok. Dat is heel anders dan wat nu D66 overkomt, dat je in je eentje bij een rechts motorblok zit.'In 2016 sprak Asschers voorganger als PvdA-leider Diederik Samsom hier al over met GroenLinkser Bram van Ojik. Maar GroenLinks-leider Jesse Klaver, toen bezig aan een snelle opmars, wees deze vorm van samenwerking af. 'De situatie is nu anders’, zegt Asscher. ‘We zitten alle drie in de oppositie. Als we duidelijk maken dat we het samen gaan doen, kun je wel degelijk een wervend alternatief schetsen.' Hij wijst er op dat GroenLinks, SP en PvdA samen al tegenbegrotingen maken en bij belangrijke debatten tactiek afspreken.Asscher zelf wil bij de volgende verkiezingen en ook in de periode daarna zijn partij aanvoeren: 'Ik heb daar heel veel zin in. Na de nederlaag merkte ik dat ik nieuwe energie vond in de Tweede Kamer. Bij de Statenverkiezingen stemden negen keer zoveel jongeren op ons als bij de Kamerverkiezingen. Er is weer iets aan het gebeuren. Nieuwe energie, vrolijkheid.’Volgens Asscher verandert ook de tijdgeest. 'Het is fascinerend om VVD-fractieleider Klaas Dijkhoff nu te horen. We hebben de VVD twee jaar lang de afschaffing van de dividendbelasting en de verlaging van de winstbelasting horen verdedigen als essentieel voor de Nederlandse samenleving. En opeens is het of Dijkhoff mijn spreektekst heeft gevonden als hij zegt dat de multinationals meer belasting moeten betalen en zich verantwoordelijker moeten voelen voor de samenleving. Er is iets heel interessants aan de gang. Iedereen is wel klaar met dat neoliberale verhaal.'In Betrouwbare Bronnen vertelt Asscher dat hij spijt heeft van de strijd om het PvdA-lijsttrekkerschap met Samsom: ‘Als ik die debatten nu terugzie, heb ik daar pijn van in de buik. Dat had ik nooit moeten doen. Dit toneelstuk kon alleen maar slecht aflopen.' Asscher heeft zelfs gedroomd van emigreren. 'Ik zat in een tredmolen waarin het maar niet goed kwam en droomde van een rustig bestaan met mijn gezin aan de Oostkust van Amerika.'Lodewijk Asscher twijfelt of hij nog kan samenwerken met de Britse Labour-leider Jeremy Corbyn. In een brief vraagt Asscher aan Corbyn opheldering te geven wat de Labour-leider doet tegen antisemitisme in zijn partij: 'Dit hoor je met wortel en tak te bestrijden.' Corbyn beloofde Asscher eerder dat te doen, maar begin deze maand kwamen er nieuwe signalen dat in de top van de Labourparty te weinig krachtdadig werd opgetreden tegen antisemitisme. 'Dat vind ik bizar’, zegt Asscher. 'Ik ga heel goed bekijken wat hij terugschrijft, want antisemitisme mag niet salonfähig worden. Ik zal dat te allen tijde bestrijden, zonder aanzien des persoons. Ik wil heel graag gerustgesteld worden dat Labour ook onder Corbyn een bondgenoot is.' Aanleiding voor het gesprek met Asscher is de verschijning van het boek:Lodewijk Asscher - Opstaan in het Lloyd Hotel - Uitgeverij Podium, Amsterdam, ISBN 987 90 5759 919 4***Tijdlijn BB afl. 34:00:00:00 - Intro door Jaap Jansen met quotes van Lodewijk Asscher00:05:21 - PG Kroeger (deel 1)00:35:07 - PG Kroeger (deel 2)01:11:32 - Lodewijk Asscher (deel 1)01:45:24 - Lodewijk Asscher (deel 2)02:06:39 - Uitro door Jaap02:07:43 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Op 11 april 2019 overleed journalist en vriend Max van Weezel. Deze Betrouwbare Bronnen staat helemaal in het teken van Max.Jaap Jansen praat over Max met premier Mark Rutte, Tweede-Kamervoorzitter Khadija Arib, hoofdredacteur Esther Voet van het Nieuw Israëlitisch Weekblad, oud D66-leider Alexander Pechtold, historicus Pieter Gerrit Kroeger en tot slot Thijs Broer met wie Max jarenlang samenwerkte bij Vrij Nederland.Max van Weezel werd geboren op 9 juli 1951. Het verhaal van Max is ook een verhaal over de politiek en de journalistiek in Nederland en over de veranderingen daarin.***‘Dan scheurden we naar Den Haag, belandden we zeker drie keer bijna in de vangrail omdat-ie een grote doos sigaren klem had gezet tussen het stuur en het dashboard waardoor we ook niet eens konden zien hoe hard we reden. En dan zat-ie intussen met zijn iPhone te bellen met de redactie van Het Oog op Morgen of van Argos want dat moest allemaal nog voorbereid worden. En een half uur later hadden we dan bijvoorbeeld een interview met Mark Rutte.’Thijs Broer‘Met een morsig notitieblokje, wat krabbels opschrijvend. Dat je denkt: wat wordt dat ooit nog? Terwijl ondertussen in dat brein van hem allang een beeld was ontstaan. De kleurplaat moest alleen hier en daar nog ingekleurd worden. Max was in staat een false sense of security te realiseren: een gevaarlijk gevoel van veiligheid. Dat je denkt: dit wordt een gezellig gesprek en vervolgens komt er een Exocetraket ergens van opzij.’Mark Rutte'Max wist altijd net ietsje meer dan ik. Dan zei hij: ja maar ik heb die-en-die gesproken en die denkt hier heel anders over. Hij had altijd bronnen en met iedereen contact.'Khadija Arib‘En wie snuift als eerste op dat er een een geheim project gaande is waar hij natuurlijk alles van af moest weten? Max van Weezel!’PG Kroeger‘Max vond de combinatie VVD en PvdA in Rutte II helemaal niks. Daar had hij heel veel moeite mee. En ergens had hij ook wel gelijk, achteraf gezien.’Khadija Arib‘Max was een figuur uit een film. Een Franse film. Ik denk dat dit soort mensen opvallen omdat het persoonlijkheden zijn. Niet alleen iemand die een professie uitoefent, maar voor wie het een manier van leven is.’Alexander Pechtold‘Toen Max ziek werd bedacht ik dat ik hem regelmatig zou bellen om hem op de hoogte te houden van wat er op het Binnenhof speelde. Hij heeft een waanzinnig mooi leven gehad. Alleen veel te kort.’Mark Rutte‘Het is niet wie de steen verlegt, maar dat de steen verlegd wordt. Je ego en alles is weg, jij bent weg als persoon, maar je laat wel degelijk een stempel achter. En ik denk dat die stempel van Max heel groot is geweest in Den Haag.’Esther Voet ***Tijdlijn BB 33:00:00:00 - Intro door Jaap Jansen met quotes van alle gasten00:02:39 - Mark Rutte00:21:41 - Khadija Arib00:40:29 - Esther Voet01:36:08 - Alexander Pechtold02:01:38 - PG Kroeger02:53:48 - Thijs Broer03:38:04 - Uitro door Jaap03:38:47 - EindeMet dank aan de VPRO en de NOS voor enkele fragmentenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In Betrouwbare Bronnen aflevering 32:Oud VVD-leider Frits Bolkestein over Thierry Baudet en de VVDChurchill-biografen Andrew Roberts en Felix Klos over Churchill en de Verenigde Staten van Europa(Een tijdlijn met begintijdstippen staat onderaan in deze tekst)***Forum voor Democratie van Thierry Baudet is bij de Statenverkiezingen de grootste geworden omdat de VVD het op een aantal punten heeft laten afweten, zegt oud VVD-leider Frits Bolkestein in deze aflevering van Betrouwbare Bronnen.De VVD was onduidelijk over het klimaatbeleid. Daarnaast hamerde Baudet op het terugdringen van migratie en dat blijft een belangrijk punt, zegt Bolkestein. Ook sprak Baudets Europakoers veel kiezers aan, al is Bolkestein het niet eens met zijn pleidooi voor een ‘Nexit’.'De VVD heeft opvattingen die wij moeten koesteren om niet van het politieke toneel verdrongen te worden door de partij van Thierry Baudet', zegt Bolkestein. Hij vindt de opvatting dat klimaatopwarming komt door één oorzaak - Co2-uitstoot - 'niet overtuigend'. Bolkestein noemt het klimaat-denken 'een kerk': 'Er valt bijna geen discussie meer over te voeren.'De oud VVD-leider geeft toe dat migratie naar Europa vrijwel tot stilstand is gekomen, maar hij waarschuwt dat heel veel Afrikanen nog steeds de oversteek willen maken: 'Dat is heel begrijpelijk, maar wij kunnen dat niet verstouwen. Daarom keert men zich tegen die wilde migratie. Het is een oud debat, het is een oude vrees die blijft hangen. En Mark Rutte heeft daar onvoldoende weerstand tegen kunnen bieden, hij is hier onvoldoende overtuigend geweest.’Volgens Bolkestein had het Tweede-Kamerlid Janmaat in de jaren ’80 gelijk toen hij waarschuwde tegen migratie: 'Janmaat zei wat wij nu zeggen.'De snelle opmars van Thierry Baudet doet Bolkestein denken aan de VVD onder Hans Wiegel. Die was ook heel jong en trok snel nieuwe kiezers aan. Wiegel maakte van de VVD een volkspartij.Baudet trekt kiezers weg bij de PVV van Geert Wilders, maar anders dan Wilders slaagt de nieuwkomer er ook in, hoger opgeleide kiezers voor zich te winnen. Bolkestein: 'Dat kunnen VVD en CDA zich aantrekken. We zijn nog niet klaar met Baudet.'Hij vindt dat de VVD met Forum voor Democratie moet samenwerken.Bolkestein verafschuwt Baudets 'Uil van Minerva'-speech op de avond van de verkiezingsoverwinning: 'Hoe haalt iemand het uit zijn pen om zo'n onzin op te schrijven. Het is waanzin! Hoe is het mogelijk? Hij moest zich schamen.' Het is een opmerkelijk interview, waarin Bolkestein Rutte aanprijst om de Europese Commissie te gaan leiden en oud PvdA-minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem moet president van de Europese Centrale Bank worden. Ook heeft Bolkestein veel waardering voor CDA-minister van Financiën Wopke Hoekstra.***De historische rubriek kent deze week een tamelijk unieke editie. Jaap Jansen en PG Kroeger praten met de schrijver van de nieuwe, wereldwijd door recensenten bejubelde biografie van Winston Churchill, Andrew Roberts. Zijn monumentale boek is vorige week in een Nederlandse vertaling verschenen bij uitgeverij Prometheus.Naast Roberts zit ook Felix Klos aan tafel. Diens recente boek over Churchill en Europa kreeg ook a zulke prachtige besprekingen. Felix Klos is historicus uit Oxford en nu kandidaat voor het Europees Parlement voor D66.Andrew Roberts vertelt over de vele kleurrijke facetten van Churchills werk, leven en karakter. Over de Queen die hem als eerste en enige de unieke, persoonlijke dagboeken van haar vader liet lezen. Koning George VI was oorspronkelijk geen vriend van Churchill, maar groeide uit tot een van zijn grootste steunpilaren in de oorlogsjaren. Zij vertelden elkaar alles wat zelfs voor hun directe omgeving geheim moest blijven, blijkt nu.In het gesprek komen veel van deze geheimen voorbij. Soms uiterst vermakelijke, soms schokkende. Staatslieden als De Gaulle, Jean Monnet en president Roosevelt komen ter sprake.In de nooit ophoudende Brexit-dagen verdiepen we ons in e vraag: was Churchill nu wel of geen 'echte Europeaan'? De twee kenners gaan beleefd maar zonder handschoenen met elkaar verbaal en intellectueel op de vuist. Beide beamen dat Churchill vurig voor één Europa was en dat Boris Johnson daarover onzin verkoopt. Maar wat wilde en dacht Churchill nu écht en waarom?Andrew Roberts, bevriend met oud-premier David Cameron die het Brexit-referendum in gang zette, tipt een andere vriend als opvolger van Theresa May: Michale Gove wordt wat hem betreft de nieuwe premier.Roberts schreef ook een monumentale biografie van Napoleon. De schrijver bekent dat zijn visie op de korporaal uit Corsica die keizer werd radicaal veranderde tijdens bronnen-onderzoek. Een fascinerend bewijs waarom aandacht voor geschiedenis in een podcast als deze onmisbaar is: je ontdekt nieuwe aspecten en gaat ontwikkelingen en mensen anders zien, Zelfs Churchill.***Boekenlijst:Frits Bolkestein - Bij het scheiden van de markt (Prometheus)Andrew Roberts - Churchill (Prometheus)Andrew Roberts - Churchill, Walking with Destiny (Allen Lane)Felix Klos - Winston Churchill, Vader van Europa (Hollands Diep)Felix Klos - Churchill's Last Stand (I.B. Taurus & Co)***Tijdlijn Betrouwbare Bronnen 32:00:00:00 - Intro door Jaap Jansen met quotes van Frits Bolkestein, Felix Klos en Andrew Roberts00:04:29 - Frits Bolkestein (deel 1)00:42:58 - Frits Bolkestein (deel 2)01:02:55 - PG Kroeger, Andrew Roberts en Felix Klos (deel 1)01:40:30 - PG Kroeger, Andrew Roberts en Felix Klos (deel 2)02:06:49 - Uitro door Jaap02:07:33 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In Betrouwbare Bronnen aflevering 31:-         PG Kroeger: opmars en teloorgang van populistische partijen-         Jamie Shea: nieuwe uitdagingen voor de 70-jarige NAVO***In de historische rubriek vertelt ‘cultheld’ (Trouw) en ‘geheim wapen’ (Volkskrant) PG Kroeger over vaste patronen bij de opmars en teloorgang van populistische, radicale partijen rechts en links. Hoeveel aanhang uit 2017 hield de SP van Lilian Marijnissen écht over op 20 maart? Waar gingen die kiezers naartoe? Wat verbindt de Duitse AfD met Leefbaar Nederland?Het eindeloze geruzie en scheuringen in 50plus en de LPF kwam evenmin uit de lucht vallen, net als de onaantastbare macht van het driekoppige bestuur van Forum voor Democratie. PG schetst de internationale analogieën van Geert Wilders en Thierry Baudet.De scheuringen, afsplitsingen, ‘het permanente kannibalisme intern’ leverden mensen op als Winny de Jong. instorting en drama. Je ziet deze processen zich voortdurend voltrekken, van Le Pen en UKIP tot PVV en Forum. Hoe komt dat?PG analyseert de culturele, historische en politieke aard van het beestje en noteert de eigenaardigheden. Darwin komt voorbij én Judy Garland.***Jaap Jansen praat met Jamie Shea (Londen, 1953). Hij werkte van 1980 tot 2018 bij de NAVO. Zijn laatste functie was te lang voor een visitekaartje: ‘Deputy Assistent Secretary General for Emerging Security Challenges at NATO Headquarters in Brussels’. Jamie Shea werd wereldwijd bekend als woordvoerder bij de NAVO_bombardementen op Servië die moesten voorkomen dat Servië Kosovo inpikte. Dat daarbij burgerslachtoffers vielen, waren ‘de kosten om een kwaad te verslaan’, zei hij toen. Jaap sprak als journalist regelmatig met hem. Deze keer ‘on the record’.De NAVO moet zich gaan richten op hybride oorlogsvoering, zegt Shea. Het bondgenootschap, dat deze week 70 jaar bestaat, kan niet lijdzaam afwachten wat Rusland en China doen in cyberspace. Het moet zelf initiatieven nemen om die landen de baas te blijven. ‘Voor de eerste keer in de geschiedenis van de mensheid, kan iedereen iemand aanvallen op elke plek en op elk moment. Het maakt niet uit of je aan de andere kant van de wereld bent. En alles kan doelwit worden. Vroeger waren dat militaire installaties, maar nu kan het ook jouw containerbedrijf zijn, de haven van Rotterdam, de telecommunicatie, het bankensyseem. Het grote probleem met cyber is dat regeringen nu álles en iedereen moeten verdedigen’, zegt Shea.‘De persoon die de baas is over kunstmatige intelligentie, over biomedische technologie, hypersonische hogesnelheidsraketten, robots en ruimtetechnologie, die gaat de oorlog winnen. Daar ligt de uitdaging. Europa heeft de industriële kennis, belangrijke universiteiten en de mensen. Het gaat er nu om de juiste investeringen te doen. We moeten handelen voor het te laat is.’De voormalige NAVO-topman waarschuwt tegen China. De NAVO-landen moeten goed nadenken hoe daar mee om te gaan: ‘Anders komt er een dag dat je je realiseert dat een vreemde macht jouw vitale havens heeft opgekocht, een deel van je spoorwegen en al je moderne 5G-communicatie runt en dus ook de sleutel heeft tot jouw internet of things.’Volgens Shea moet snel werk worden gemaakt van modernisering van het internationaal recht. Wat mag een killer robot wel of niet en in welke omstandigheden, is bijvoorbeeld de vraag. ‘Als we daar tien of twintig jaar mee wachten, zijn we te laat. Dan is het paard de stal uit en op hol geslagen.’Shea heeft de Amerikaanse president Donald Trump een paar keer achter gesloten deuren meegemaakt: ‘Trump is een beeldenstormer. Hij houdt ervan heilige huisjes omver te schoppen. Hij is een zakenman, geen politicus. Hij stelt fundamentele vragen waar niemand anders mee komt. Dat doet-ie overal. Niet alleen bij de NAVO, maar ook bij de EU, de VN, NAFTA, WTO – er is nauwelijks een internationale organisatie waar Trump niet heeft gevraagd: waarom bestaat dit nog?’Nu hij met pensioen is, blijft Jamie Shea doen wat hij altijd deed: praten en advies geven over internationale veiligheidskwesties. Hij blijft in Brussel wonen en overweegt serieus - als het met Brexit zo door gaat – om zijn Britse nationaliteit op te geven, vertelt hij in Betrouwbare Bronnen.***Tijdlijn Betrouwbare Bronnen 31:00:00:00 - Intro door Jaap Jansen met quotes van Jamie Shea00:07:15 - PG over populisme (deel 1)00:47:43 - PG over populisme (deel 2)01:33:19 - Jamie Shea (deel 1)02:13:53 - Jamie Shea (deel 2)02:40:40 - Uitro door Jaap02:41:32 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In Betrouwbare Bronnen aflevering 30:PG Kroeger over Baudet en over Thatcher en DelorsRob de Wijk over China en Trump In zijn historische rubriek bespreekt PG een onderbelicht element in de overwinningsspeech van Thierry Baudet. Hij waardeert die rede als een poging meer te bieden dan een obligaat hoera we hebben gewonnen!’. Baudet trachtte onder meer de christelijke beschaving te claimen voor zijn Forum, maar de boekenkast was omgevallen en de inhoud bleef waardevol, maar lag wel door elkaar’. Uit het betoog van Baudet viel in elk geval wel op te maken, dat hij net als Poetin een rolmodel heeft gevonden in Tsaar Nicolaas I, waarover PG al eens in sprak in Betrouwbare Bronnen met Anne Applebaum en in zijn rubriek.Daarna vertelt hij op deze ‘Brexit Day´ over de vergeten jaren waarin Margaret Thatcher en EU-chef Jacques Delors zeer op elkaar gesteld waren en zelfs een opvallend tandem vormden. ‘One of the cleverst people’ noemde zij hem.Waar ging dat dan toch zo mis? Waarom? Hoe? PG analyseert uit eigen waarneming, omdat hij begin jaren 90 in de Europese Commissie van Delors als 'expert national détaché' heel dicht op de gebeurtenissen zat. Daarbij legt hij een verrassende verbinding tussen het politieke denken van Delors en zijn tweede man, de onlangs overleden Nederlandse oud-minister Frans Andriessen. De val van Thatcher, de val van de Muur en de komst van de nieuwe EU blijken daarin ten nauwste verweven te zijn.***Rob de Wijk, directeur van het The Hague Centre for Strategic Studies, is te gast naar aanleiding van zijn boek ‘De nieuwe wereldorde, hoe China sluipenderwijs de macht overneemt’ (Uitgeverij Balans).China is een staatskapitalistisch land, zegt De Wijk, economie is politiek. Xi Jinping kan veel sneller schakelen dan wij in het Westen. Dat geeft China al snel een enorme voorsprong: ‘De kans dat China de wereld gaat domineren is groot. Maar het kan ook mis gaan. De effecten van een stagnerend en imploderend China zijn gigantisch voor de hele wereld. Het effect is vergelijkbaar met de val van de Berlijnse Muur.De Wijk vertelt in Betrouwbar Bronnen dat er voorlopig geen nieuwe NAVO-strategie komt. Een nieuwe strategie is hard nodig, maar het Atlantisch bondgenootschap durft het niet aan die te bespreken zolang Donald Trump president is van de Verenigde Staten.De NAVO viert dit jaar haar 70-jarig bestaan. Dat gebeurt in december met een top van regeringsleiders in Londen. Oorspronkelijk had die top ook een nieuwe strategie moeten bekrachtigen. ‘Er is grote angst dat wanneer Trump daar komt, hij alsnog die strategie van tafel zou vegen. Als dat gebeurt, is het einde van de NAVO. Dan wordt de NAVO geen 71’, zegt De Wijk. ‘Er komt wel een communiqué met ronkende teksten, maar er moet een nieuwe NAVO-strategie komen. Want de NAVO moet zich aanpassen aan de nieuwe wereld. Als je dat niet wilt, wordt de NAVO overbodig.’Volgens Rob de Wijk heeft Trump heel goed gekeken naar Adolf Hitler: ‘Hitler zei: als je liegt moet je goed liegen en je moet het volhouden. Iedereen weet dat het niet klopt, maar als je de leugen steeds groter maakt, dan geloven de mensen je. Op die manier kun je de bevolking mee trekken. Dat is precies wat Trump nu ook doet. Het lijkt wel of hij Mein Kampf op dit punt heeft gelezen.’Wat Trump doet komt dicht bij fascisme, meent De Wijk. ‘Er zijn een aantal elementen in het beleid en in de gedachtenwereld van Trump: de uitverkorenheid, America First, het idee dat Amerika op een ongehoorde manier onder druk staat, zijn leven niet meer zeker is, dat de gewone man in zijn voortbestaan bedreigd wordt en het idee dat er een sterke leider moet zijn om dat te voorkomen. Dat zijn allemaal elementen die je ook ziet in het fascisme. Er is alleen één groot verschil. Trump roept nog niet op tot geweld. Al heeft hij daar heel erg dicht tegenaan gezeten. Bij de rellen in Charlottesville ging hij al een grens over, maar hij roept niet structureel op tot geweld. Hij schurkt er tegenaan. Ga je voluit die grens over, dan zit je in het fascisme.’***Tijdlijn Betrouwbare Bronnen afl. 30:00:00:00 - Intro door Jaap Jansen met quotes Rob de Wijk00:05:17 - PG (deel 1) over Thierry Baudet00:29:49 - PG (deel 2) over Thatcher en Delors01:21:56 - Rob de Wijk over China en Trump (deel 1)02:01:51 - Rob de Wijk over China en Trump (deel 2)02:19:59 - Uitro door Jaap02:20:58 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.