Ecosofie: Succesvol samenleven

In de tweede aflevering van deze miniserie over de energietransitie bespreken we de beleidsdoelen op klimaatgebied in Nederland. Er zijn meerdere redenen om een energietransitie te maken, zoals een schonere lucht, maar de beleidsdoelen zijn vaak meer gericht op het tegengaan van het klimaatprobleem. Samen met expert Sanne de Boer bespreek ik waarom het belangrijk is om een energietransitie te realiseren, onder andere omdat 75% van de uitstoot van broeikasgassen afkomstig is uit het energiesysteem. Het Nederlandse klimaatbeleid komt grotendeels voort uit het Europese beleid. Nederland valt namelijk onder de Europese doelstellingen. Deze doelstellingen komen weer voort uit het mondiale Klimaatakkoord van Parijs uit 2015.In deze aflevering bespreken we de beleidsdoelen van 2020 en hoe dit is verlopen. Verder bespreken we de doelen voor 2030 en hoe het eruit zou moeten zien in 2050. Dit doen we op Europees gebied en we analyseren hoe zich dit door vertaald naar Nederland.🎓 Aan de slag met je idealen? Neem deel aan de Ecosofie Academy📚 Koop het boek Duurzame Ambitie🔎 Ecosofie.net – voor alle afleveringen en relevante artikelen👓 Lees artikelen over innovatie, duurzaamheid en ambitie🎤 Boek Marnix voor een lezing ✉️ Abonneer je op de nieuwsbrief en ontvang artikelen over iedere podcast💰 Steun Ecosofie met een donatie via Petje af 🎵 Jingles gecomponeerd door Podcast CreatorsLuister ook naar de andere podcasts van Marnix:🧭 Impact in de polder🔮 Een economie voor de 22ste eeuw Volg Ecosofie op social media: 💼 LinkedIn 💬 Twitter 📸 Instagram

De mens is voor haar welzijn compleet afhankelijk van energie. Alleen is meer dan 80% van het wereldwijde energieverbruik momenteel afkomstig uit fossiele brandstoffen. Naast het enorme voordeel dat energie heeft, hebben fossiele brandstoffen helaas ook forse nadelen. Het grootste probleem is de opwarming van de aarde, wat een bedreiging vormt voor het leven dat we vandaag de dag kennen. Een probleem dat op mondiale schaal plaatsvindt is meestal alleen niet de reden dat mensen in actie komen. Daar zitten vaker andere aanleidingen achter zoals lokale milieu- en gezondheidsschade of de aardbevingsproblematiek in Groningen. In deze aflevering neemt energietransitie-analist en auteur Sanne de Boer je mee in alle redenen die meespelen om de transitie te maken van fossiele brandstoffen naar een energiesysteem dat (voornamelijk) draait op energie uit hernieuwbare bronnen. 🎓 Aan de slag met je idealen? Neem deel aan de Ecosofie Academy📚 Koop het boek Duurzame Ambitie🔎 Ecosofie.net – voor alle afleveringen en relevante artikelen👓 Lees artikelen over innovatie, duurzaamheid en ambitie🎤 Boek Marnix voor een lezing ✉️ Abonneer je op de nieuwsbrief en ontvang artikelen over iedere podcast💰 Steun Ecosofie met een donatie via Petje af 🎵 Jingles gecomponeerd door Podcast CreatorsLuister ook naar de andere podcasts van Marnix:🧭 Impact in de polder🔮 Een economie voor de 22ste eeuw Volg Ecosofie op social media: 💼 LinkedIn 💬 Twitter 📸 Instagram

Hoe komen we ‘uit de shit’ van de stikstofcrisis? 💩Thomas Oudman is journalist bij De Correspondent. Hij schreef het boek Uit de Shit – refererend aan het gigantische mestoverschot, waar we de hele stikstofcrisis aan te danken hebben. Thomas heeft een idee hoe we de stikstofcrisis kunnen oplossen én boeren perspectief geven. Die oplossing heeft te maken met 2 stikstofkranen die aan het begin van het proces dichtgedraaid moeten worden. Hij maakt hierover de volgende vergelijking: 🛁 Als je het bad niet wilt laten overlopen, kan je een aantal dingen doen: de randen verhogen, hozen en/of dweilen, maar uiteindelijk moet de kraan gewoon dichtgedraaid worden.Van die spreekwoordelijke kranen met betrekking tot de stikstofcrisis zijn er 2:🚰 1: De kraan van krachtvoer🚰 2: De kraan van kunstmest Die 2 kranen moeten we dichtdraaien om het probleem fundamenteel op te lossen.Toch kunnen we niet zo maar zonder kunstmest. Met het huidige dieet wordt meer dan de helft van de mensen op aarde gevoed door kunstmest te gebruiken. Met de uitvinding van kunstmest kunnen we namelijk stikstof uit de lucht omvormen tot plantenvoeding.Daar hebben planten nog allerlei andere elementen voor nodig, waaronder fosfor. Thomas heeft een interessante kijk op fosfor. Als we volgens hem niet opletten, komen we over een aantal decennia in een gigantische fosfor crisis terecht. Want ook met fosfor gaan we niet circulair om.Een ander interessant punt dat Thomas benoemd, is dat we eigenlijk maar weinig weten van het bodemleven. Terwijl dat misschien wel (letterlijk) de basis voor een goed voedselsysteem. Daar moeten we dus veel meer waarde aan gaan hechten. Volgens Thomas moeten we gaan nadenken over een landbouwsysteem dat in lijn is met de natuur. Uiteindelijk moeten we niet tegen de natuur, maar samen met de natuur gaan werken om een integraal ecosysteem te creëren. 🎓 Aan de slag met je idealen? Neem deel aan de Ecosofie Academy📚 Koop het boek Duurzame Ambitie🔎 Ecosofie.net – voor alle afleveringen en relevante artikelen👓 Lees artikelen over innovatie, duurzaamheid en ambitie🎤 Boek Marnix voor een lezing ✉️ Abonneer je op de nieuwsbrief en ontvang artikelen over iedere podcast💰 Steun Ecosofie met een donatie via Petje af 🎵 Jingles gecomponeerd door Podcast CreatorsLuister ook naar de andere podcasts van Marnix:🧭 Impact in de polder🔮 Een economie voor de 22ste eeuw Volg Ecosofie op social media: 💼 LinkedIn 💬 Twitter 📸 Instagram

Wouter Peters is hoogleraar koolstofkringloop en atmosferische samenstelling, en houdt nauwlettend de toename van broeikasgassen in de gaten. Vanaf de grond, in vliegtuigen, en met behulp van satellieten zien we steeds meer details in de uitstoot en opname van onder andere CO₂. Dat is nodig om effectief en eerlijk beleid te maken.Wouter verwacht zelfs dat we in de toekomst de uitstoot van bijvoorbeeld fabrieken kunnen controleren met behulp van satellieten. Dit zou een mooie vooruitgang zijn, aangezien momenteel de gegevens op papier vaak niet overeenkomen met de praktijk. En nieuwe technologieën zoals verwijdering van CO₂ uit de lucht, en waterstof als energiedrager, zijn niet zonder risico’s voor de atmosfeer. Het blijft daarom noodzaak dat wetenschappers en beleidsmakers samenwerken tegen klimaatverandering.Wouter is altijd actief geweest in de wetenschap en vindt het interessant om te kijken hoe hij nu de wetenschap kan vertalen naar beleid. Hij maakt sinds kort deel uit van de Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR). Dit orgaan is opgericht om  het kabinet en het parlement de komende jaren gevraagd en ongevraagd van advies voorzien op klimaatgebied.Lees nog meer over de atmosfeer in dit blog van Ben Breekveld. Na afloop van het gesprek had Wouter nog de volgende correcties :(1) We spreken over het aandeel van methaan en lachgas in de opwarming, waar Wouter percentages noemt van 25% en 6%, de laatste vergelijkbaar met F-gassen. Dat klopt niet helemaal, zie bijvoorbeeld deze exacte analyse door NOAA: https://gml.noaa.gov/ccgg/ghgpower/ waar F-gassen al groter zijn dan N₂O, en CH₄ minder dan een kwart van het totaal is. (2) Als we het hebben over OH en H2O legt Wouter uit dat zonlicht nodig is om waterdamp uiteen te doen vallen in onder andere OH. Dat is te simpel: er is UV-licht, ozon, en waterdamp nodig en de afbraak van H2O gaat via het O1D radicaal, niet via fotolyse van H2O.🎓 Aan de slag met je idealen? Neem deel aan de Ecosofie Academy📚 Koop het boek Duurzame Ambitie🔎 Ecosofie.net – voor alle afleveringen en relevante artikelen👓 Lees artikelen over innovatie, duurzaamheid en ambitie🎤 Boek Marnix voor een lezing ✉️ Abonneer je op de nieuwsbrief en ontvang artikelen over iedere podcast💰 Steun Ecosofie met een donatie via Petje af 🎵 Jingles gecomponeerd door Podcast CreatorsLuister ook naar de andere podcasts van Marnix:🧭 Impact in de polder🔮 Een economie voor de 22ste eeuw Volg Ecosofie op social media: 💼 LinkedIn 💬 Twitter 📸 Instagram

Heleen de Coninck is onderzoeker en hoogleraar aan zowel de Technische Universiteit Eindhoven als de Universiteit van Nijmegen. Haar passie ligt in het verenigen van sociale en technologische dynamieken, om innovatiekracht en gedragsverandering te stimuleren, met als doel om klimaatverandering te voorkomen. Met haar carrière heeft Heleen waardevolle bijdragen geleverd aan het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), met name aan rapporten over het beperken van de opwarming tot 1,5 graden en het verminderen van klimaatverandering.Ondanks de zorgwekkende ontwikkelingen in de wereld op het gebied van klimaatverandering, houdt Heleen toch hoop. Heleen gelooft dat de oplossing ligt in systeemverandering en samenwerking. Daarom werkt ze graag vanuit de systeemdynamica. In tegenstelling tot de modellen die het bestaande optimaliseren gaat deze manier van denken uit van een ketting aan reacties. Als de dynamiek eenmaal goed op gang komt kan een verandering veel sneller gaan dan we meestal kunnen overzien. Deze inzichten bieden Heleen hoop en inspiratie, omdat ze gelooft dat gezamenlijke acties kunnen leiden tot een duurzamere toekomst.🎓 Aan de slag met je idealen? Neem deel aan de Ecosofie Academy📚 Koop het boek Duurzame Ambitie🔎 Ecosofie.net – voor alle afleveringen en relevante artikelen👓 Lees artikelen over innovatie, duurzaamheid en ambitie🎤 Boek Marnix voor een lezing ✉️ Abonneer je op de nieuwsbrief en ontvang artikelen over iedere podcast💰 Steun Ecosofie met een donatie via Petje af 🎵 Jingles gecomponeerd door Podcast CreatorsLuister ook naar de andere podcasts van Marnix:🧭 Impact in de polder🔮 Een economie voor de 22ste eeuw Volg Ecosofie op social media: 💼 LinkedIn 💬 Twitter 📸 Instagram

Hajar Yakoubi is voormalig Nederlands jongerenvertegenwoordiger bij de Verenigde Naties, waar zij zich inzette voor thema’s zoals gelijkheid en klimaatverandering. Nu zet zij zich nog steeds in voor duurzaamheidsinitiatieven, zoals het leiderschapsprogramma ‘2100’. 2100 is een leiderschapsprogramma voor jonge mensen die de bestuurskamers van Nederland willen betreden met een duurzame agenda. Zij worden gedreven door het besef dat zij degene zijn die nog leven in 2100.Voor deze bijzondere aflevering sprak ik Hajar tijdens de Groene Vloot; een leiderschapsprogramma voor Young Professionals die de duurzaamheidstransitie willen versnellen. Het gesprek is op een boot opgenomen, waardoor er helaas wat problemen zijn met het geluid af en toe. Dit doet echter niets af aan de mooie visie van Hajar.Na afloop van de Groene Vloot conferentie mochten de deelnemers vragen stellen en ervaringen delen. Hajar vertelde de groep dat zij zich soms niet helemaal thuis voelt in Marokko, omdat zij Nederlander is, maar zich ook niet 100% thuis voelt in Nederland, omdat ze Marokkaans is. De plek waar zij zich het meest thuis voelt is Zuid-Spanje, waar veel mensen samen komen die op reis gaan naar Marokko. Daar voelde zij een bijzondere verbinding met mensen van over de hele wereld.Hajar koppelt dit aan klimaatverandering. Zij ziet het als een vraagstuk voor iedereen van over de hele wereld en ziet zij de problemen van anderen ook als haar probleem. Op basis hiervan blijft zij zich inzetten voor het klimaat.🎓 Aan de slag met je idealen? Neem deel aan de Ecosofie Academy📚 Koop het boek Duurzame Ambitie🔎 Ecosofie.net – voor alle afleveringen en relevante artikelen👓 Lees artikelen over innovatie, duurzaamheid en ambitie🎤 Boek Marnix voor een lezing ✉️ Abonneer je op de nieuwsbrief en ontvang artikelen over iedere podcast💰 Steun Ecosofie met een donatie via Petje af 🎵 Jingles gecomponeerd door Podcast CreatorsLuister ook naar de andere podcasts van Marnix:🧭 Impact in de polder🔮 Een economie voor de 22ste eeuw Volg Ecosofie op social media: 💼 LinkedIn 💬 Twitter 📸 Instagram

In Europa zijn we sterk afhankelijk van landen als China op het gebied van grondstoffen. Voorwerpen die we in ons dagelijks leven als vanzelfsprekend beschouwen, zoals mobiele telefoons, zijn geproduceerd met grondstoffen die verwerkt worden in China. Vrijwel alle producten die we dagelijks gebruiken doorkruisen China ergens in de logistieke keten. Deze afhankelijkheid maakt ons kwetsbaar, wat de recente gebeurtenissen met Rusland ook aantoonde.Jeff Amrish Ritoe schrijft hierover in zijn rapport ‘The New Great Game’, dat hij publiceerde bij de Dentank van The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS). De titel van dit rapport verwijst naar het schaakspel dat zich afspeelde in de 19e eeuw tussen twee grootmachten, Rusland en Engeland. Destijds draaide dit geopolitieke schaakspel om de controle over India. In de huidige tijd vindt er opnieuw een grootschalig geopolitiek schaakspel plaats, maar dit keer draait het om de waardevolle grondstoffen die onze wereld aandrijven.Jeff bestudeert de gehele supply chain, van de oorsprong van de grondstoffen tot de landen die ze produceren tot aan de vraag welke grondstoffen het meest geschikt zijn voor verschillende doeleinden. Dit doet Jeff onder andere omdat hij ook commercieel actief in de gehele supply chain van deze grondstoffen. In deze aflevering van Ecosofie gaat Jeff in op de specifieke grondstoffen die essentieel zijn voor de energietransitie. We bespreken elektrische auto's en de cruciale rol die transport speelt in deze verschuiving naar een duurzamere toekomst.🎓 Aan de slag met je idealen? Neem deel aan de Ecosofie Academy📚 Koop het boek Duurzame Ambitie🔎 Ecosofie.net – voor alle afleveringen en relevante artikelen👓 Lees artikelen over innovatie, duurzaamheid en ambitie🎤 Boek Marnix voor een lezing ✉️ Abonneer je op de nieuwsbrief en ontvang artikelen over iedere podcast💰 Steun Ecosofie met een donatie via Petje af 🎵 Jingles gecomponeerd door Podcast CreatorsLuister ook naar de andere podcasts van Marnix:🧭 Impact in de polder🔮 Een economie voor de 22ste eeuw Volg Ecosofie op social media: 💼 LinkedIn 💬 Twitter 📸 Instagram

Wat hebben “Ik heet deze week Peter” en de klimaatcrisis met elkaar te maken?  Begin 2022 veranderen honderden vrouwen hun voornaam op LinkedIn in ‘Peter’. Dit was om aandacht te vragen voor de ongelijkheid in de vertegenwoordiging van mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt. Bij beursgenoteerde bedrijven in Nederland zijn er namelijk meer CEO's die Peter heten dan dat er vrouwelijke CEO's zijn.En wat heeft dit te maken met de klimaatcrisis?Volgens Ralien Bekkers is het tijd dat vrouwen de klimaatcrisis gaan oplossen. In april 2023 verscheen haar boek “Zo kan het niet langer”. Zij pleit voor meer vrouwen in de bestuurslagen en als onderdeel van de klimaataanpak. Om de klimaatcrisis aan te gaan, moeten we veel meer putten uit vrouwelijke eigenschappen, ook wel feminiene kwaliteiten genoemd.Feminiene eigenschappen zijn bijvoorbeeld empathie, zorgzaamheid en verbinden. Masculiene eigenschappen, de tegenhanger, zijn bijvoorbeeld logica, competitiedrang en individualisme. Masculiene en feminiene eigenschappen zijn kwaliteiten die elkaar in balans houden. Dit heeft niet per se te maken met het geslacht van een persoon. Ieder mens heeft zowel masculiene als feminiene kwaliteiten. In de huidige wereld is er echter veelmeer nadruk gekomen op masculiene kwaliteiten in onze maatschappij, waardoor er een disbalans is. Dat vertaalt zich naar de manier waarop de economie is ingericht en organisaties werken. En die werken nu niet voor het klimaat, maar ook onvoldoende voor het merendeel van de mensen. Ralien wordt gedreven door onrechtvaardigheid. Zij ziet onrechtvaardigheid in de klimaatcrisis, maar ook in de verhouding tussen mannen en vrouwen in de bestuurslagen. Zij verbindt deze twee problemen aan elkaar en combineert het om tot een oplossing te komen.Volgens Ralien moeten we ons systeem dat gericht is op competitie, zowel in landen als in organisaties, inruilen voor een systeem dat draait om zorgzaamheid en samenwerken. Daarvoor is het essentieel dat we feminiene kwaliteiten meer gaan gebruiken, in plaats van alleen de masculiene eigenschappen. Daar heeft het klimaat het meeste baat bij.Het is overigens niet zo dat Ralien er voor pleit dat mannen thuis op de bank moeten gaan zitten. We hebben ze zeker nodig. Het gaat erom dat we het in balans brengen, en we op een andere, meer effectieve en inclusieve manier te werk gaan. Want iedereen is heel hard nodig voor het realiseren van een duurzame, inclusieve samenleving waarin we het tij van de klimaatcrisis keren. Ralien zet zich al ruim 10 jaar in voor het bestrijden van de  klimaatcrisis. Zij deed dit al op jonge leefti🎓 Aan de slag met je idealen? Neem deel aan de Ecosofie Academy📚 Koop het boek Duurzame Ambitie🔎 Ecosofie.net – voor alle afleveringen en relevante artikelen👓 Lees artikelen over innovatie, duurzaamheid en ambitie🎤 Boek Marnix voor een lezing ✉️ Abonneer je op de nieuwsbrief en ontvang artikelen over iedere podcast💰 Steun Ecosofie met een donatie via Petje af 🎵 Jingles gecomponeerd door Podcast CreatorsLuister ook naar de andere podcasts van Marnix:🧭 Impact in de polder🔮 Een economie voor de 22ste eeuw Volg Ecosofie op social media: 💼 LinkedIn 💬 Twitter 📸 Instagram

Hoe kunnen wij met 10 miljard mensen harmonieus en duurzaam samenleven? Volgens wetenschapper Marc Koper ligt de oplossing in de productie van waterstof. Marc is elektrochemicus en doet onderzoek naar efficiënte elektrolyseprocessen voor waterstofproductie. De elektrochemie is een deelgebied van de scheikunde waar elektriciteit wordt toegepast in chemische processen. De noodzaak van dit vakgebied groeit sterk.We hebben duurzame elektriciteitsproductie inmiddels vrij goed onder controle. Maar om volledig duurzaam te worden, moeten we een stap verder gaan. We moeten af van fossiele grondstoffen zoals aardolie en aardgas. Deze zijn echter vanwege de hoge dichtheid niet zo makkelijk te vervangen door elektriciteit. Daarom is het noodzakelijk om van elektriciteit waterstof te maken, zodat de ook de industrie kan verduurzamen.Hoewel we al sinds heel lang weten hoe elektriciteit en water om te zetten in waterstof, namelijk met behulp van water elektrolyse, is opschaling van deze technologie een cruciale stap in een duurzame chemische industrie, en die stap is nog niet gezet. Waterstof kan ingezet worden in grote industriële sectoren, zoals de kunstmestproductie en staalindustrie, die nu verantwoordelijk zijn voor een aanzienlijke hoeveelheid CO2-uitstoot.Het op deze manier inzetten van elektriciteit om chemische verbindingen te maken, bootst feitelijk elektrochemische processen in de natuur na, zoals fotosynthese. Hierbij wordt zonlicht eigenlijk opgeslagen in biomassa, waarbij CO2 uit de lucht wordt gehaald en koolstof wordt gescheiden van zuurstof. Dit resulteert in de vorming van suikermoleculen die we kunnen gebruiken als voedsel, grondstof of brandstof. Voor grootschalig industrieel gebruik is echter veel efficiënter om water elektrolyse te gebruiken.🎓 Aan de slag met je idealen? Neem deel aan de Ecosofie Academy📚 Koop het boek Duurzame Ambitie🔎 Ecosofie.net – voor alle afleveringen en relevante artikelen👓 Lees artikelen over innovatie, duurzaamheid en ambitie🎤 Boek Marnix voor een lezing ✉️ Abonneer je op de nieuwsbrief en ontvang artikelen over iedere podcast💰 Steun Ecosofie met een donatie via Petje af 🎵 Jingles gecomponeerd door Podcast CreatorsLuister ook naar de andere podcasts van Marnix:🧭 Impact in de polder🔮 Een economie voor de 22ste eeuw Volg Ecosofie op social media: 💼 LinkedIn 💬 Twitter 📸 Instagram

Rijke mensen leven gemiddeld 14 jaar langer in goede gezondheid dan arme mensen. Waarom lukt het Nederland al decennia niet om deze gezondheidskloof te verkleinen? Te gast zijn hoogleraren Marike Knoef en Jochen Mierau, en ervaringskundige Marcel Vonk. Marcel groeide zelf op in armoede en zet deze ervaring nu in om dakloze jongeren te helpen. Met voorzitter Kim Putters bespreekt Marnix tot slot welke rol de SER speelt in deze maatschappelijke uitdaging.   In SER’s nieuwe podcast ‘Impact in de Polder’ gaat Marnix Kluiters op zoek naar context en antwoorden op complexe vraagstukken waarover de Sociaal Economische Raad  zich buigt. De eerste aflevering staat in het teken van sociaaleconomische gezondheidsverschillen. Vanwege de vakantie van Marnix daarom dit keer geen Ecosofie aflevering maar kun je hier nu tijdelijk naar deze aflevering luisteren. Via het eigen kanaal van ‘Impact in de Polder’ kun je nu ook luisteren naar de afleveringen over de grondstoffentransitie en burgerparticipatie.  Luister via Spotify, Apple Podcast of zoek op ‘Impact in de Polder’ in jouw favoriete podcast app.  🎓 Aan de slag met je idealen? Neem deel aan de Ecosofie Academy📚 Koop het boek Duurzame Ambitie🔎 Ecosofie.net – voor alle afleveringen en relevante artikelen👓 Lees artikelen over innovatie, duurzaamheid en ambitie🎤 Boek Marnix voor een lezing ✉️ Abonneer je op de nieuwsbrief en ontvang artikelen over iedere podcast💰 Steun Ecosofie met een donatie via Petje af 🎵 Jingles gecomponeerd door Podcast CreatorsLuister ook naar de andere podcasts van Marnix:🧭 Impact in de polder🔮 Een economie voor de 22ste eeuw Volg Ecosofie op social media: 💼 LinkedIn 💬 Twitter 📸 Instagram