Op z’n Kop!

Bart Plaatje, voormalig bestuurder en tweede man binnen de FNV, kijkt achter de schermen van de vakbond. Waarom komen Nederlanders zo weinig in verzet? Het poldermodel, de tanende invloed van belangenorganisaties en de kloof tussen burgers en bestuur staan centraal. Ook bespreken ze angst voor collectieve actie, gebrekkige vertegenwoordiging en de zoektocht naar nieuwe zeggenschap.

Mark Frequin, voormalig topambtenaar en oud-directeur-generaal, kent de Haagse machine van binnenuit. Waarom blijft het ambtenarenapparaat groeien? Het gesprek gaat over regeldruk, externe inhuur en politieke moed om taken te schrappen. Ook komen leiderschap uit het bedrijfsleven, verantwoordelijkheid voor burgers en de spanning tussen ambtelijke expertise en politieke keuzes aan bod.

Wat gebeurt er wanneer maatschappelijke tegenstellingen steeds scherper worden en burgers het gevoel krijgen dat hun stad of land onherkenbaar verandert? In 2019 sprak Kleis Jager al over Parijs als strijdtoneel van rellen en politieke omwentelingen. Inmiddels zijn de vragen over identiteit, immigratie, ongelijkheid en samenleven nog altijd actueel. In deze aflevering van Op Z’n Kop gaan Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen met journalist Kleis Jager en Nadia Palesa Poeschmann, PowNed-verslaggever die in Parijs woont, in gesprek over de ontwikkelingen in Frankrijk. Hoe ervaren zij de veranderingen in de Franse samenleving? Wat zijn de achterliggende oorzaken van de onrust en in hoeverre zien we vergelijkbare ontwikkelingen in Nederland? Welke verschillen zijn belangrijk en wat betekenen deze veranderingen voor de toekomst van onze samenleving? Luister mee en oordeel zelf!

Demograaf en wiskundige Jan van de Beek onderzoekt de verborgen invloed van migratie op de Nederlandse woningmarkt. Waarom geeft het bekende 7%-cijfer een vertekend beeld? Hoe komt het EIB uit op 60% van de extra woningvraag door migratie? Ook bespreken ze tweede generaties, bevolkingsgroei, vergrijzing, politieke stilstand, transparante cijfers en mogelijke juridische stappen.

Waarom zit Nederland muurvast? Boeren weten niet waar ze aan toe zijn, woningbouw loopt vertraging op en ondernemers lopen tegen steeds meer regels aan. Steeds klinkt hetzelfde antwoord: het moet van Brussel. Maar volgens oud-vicepremier en emeritus hoogleraar economie Eduard Bomhoff biedt Europa ruimte die Nederland zelf weigert te benutten. Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen spreken met Bomhoff over zwakke ministers, ambtenaren die volgens hem hun eigen koers doordrukken en instituties die kritiek van buiten niet toelaten. Hoe groot is de afstand tussen het Nederland dat we buiten zien en de politieke werkelijkheid in Den Haag? Ook op rechts gaat het steeds weer mis. Waarom lukt het maar niet om de versplinterde partijen te verenigen? Bomhoff heeft een concreet voorstel: houd iedere week een gezamenlijke fractievergadering en presenteer daarna samen de plannen voor Nederland. Kunnen BBB, SGP, JA21 en Mona Keijzer zo een begin maken met een rechtsblok? Een gesprek over stikstof, klimaatbeleid, de veranderde koers van links en het doodzwijgen van andersdenkenden. En over de vraag of er opnieuw iemand kan opstaan die, zoals Pim Fortuyn, het politieke landschap op zijn kop zet. Luister mee en oordeel zelf!

Erik Ziengs, ondernemer, voormalig VVD-Kamerlid en voorzitter van Ondernemend Nederland, bespreekt de groeiende regeldruk voor het mkb. Waarom zwijgen ondernemers uit angst voor vergunningen en overheidsrepercussies? Ook komen proteststrategieën, de invloed van ONL, belastingplannen en de vraag aan bod of Den Haag ondernemerschap nog voldoende ruimte geeft.

Siep de Haan, oud-wiskundeleraar en medeoprichter van Pride Amsterdam, en Oscar Hammerstein, advocaat en publicist, bespreken de dalende homoacceptatie onder jongeren. Hoe spelen religie, migratie, sociale media, machocultuur en maatschappelijke verharding mee? Ook gaat het over de rol van scholen, seksuele voorlichting, Pride, identiteitspolitiek en grenzen stellen tegen haat.

Huib Boissevain, ondernemer en financieel-economisch criticus, fileert de uitdijende overheid na Prinsjesdag. Waarom ontbreekt controle op honderden miljarden aan uitgaven? Het gesprek gaat over subsidies zonder einddatum, tegenvallende resultaten in onderwijs en jeugdzorg, de belastingdruk, box 3 en verdwijnende ondernemers. Ook komen automatisering, een ondernemerskamer en drastische overheidssanering aan bod.

Wie controleert de macht wanneer burgers zich steeds minder gehoord voelen? Het gesprek gaat over toezicht, de publieke omroep en ongelijke journalistieke normen. Ook komen de opmars van de AfD, een groeiende kloof tussen burgers en bestuurders, parlementaire onrust en de ruimte voor afwijkende meningen aan bod. Tot slot klinkt kritiek op de normalisering van oorlogstaal en militaire escalatie rond Oekraïne.

Ewald Engelen, hoogleraar financiële geografie en scherp maatschappelijk commentator, bespreekt de Wet op de Defensiegereedheid. Wat gebeurt er met privacy, grondrechten en parlementaire controle wanneer Defensie meer ruimte krijgt? Ook komen het LIMC, Europese besluitvorming, oorlogsretoriek, het militair-industrieel complex en de mogelijke permanente noodtoestand aan bod.