126. Hoe mooi was de belle époque? - De lange 19de eeuw: deel 9

Dec 28, 2025

Duik in het laatnegentiende-eeuwse Wenen en ontdek de opkomst van de bourgeoisie in cultuur en esthetiek. Leer over het verlangen naar orde, zelfdiscipline en de etiquette van de burgerij. Ontdek de rol van grootwarenhuizen in de consumptiegemeenschap en de impact van verstedelijking op gezondheid en ongelijkheid. Bespreking van feministische uitsluiting en de wetenschap die ongelijkheid legitimeert, naast de kleurrijke wereld van dandyisme en intellectuele cafés. Dit alles biedt een fascinerend perspectief op de waarden en tegenstellingen van de lange 19de eeuw.

Ask episode

AI Snips

Chapters

Transcript

Episode notes

INSIGHT

Burgerlijke Macht Door Cultuur

De bourgeoisie wint status door opleiding, beroep en vermogen in plaats van geboorte of titels.
Cultuuruitingen zoals opera en concertzalen verplaatsen macht van hof naar stedelijke burgerlijke publieksarena.

INSIGHT

Consumptie Als Identiteitsmachine

Consumptie verandert door industrie: vaste prijzen, merken en grootwarenhuizen democratiseren luxe.
Kindermode en fotografie brengen nieuwe identiteitsvormen en zichtbaarheid voor de burgerij.

INSIGHT

Stadshernieuwing En Historisme

Stedelijke transformatie combineert modernisering met historiserend erfgoed om nationale identiteit uit te stralen.
Historisme creëert nieuwe toeristische en symbolische plekken van burgerlijke trots.

Get the Snipd Podcast app to discover more snips from this episode

Get the app

Waarin we een überburgerlijk dagje in het laatnegentiende-eeuwse Wenen doorbrengen en, tussen een opera en enkele koffietjes door, proberen door te dringen tot het mens- en wereldbeeld van de bourgeoisie.

WIJ ZIJN: Jonas Goossenaerts (inhoud en vertelstem), Filip Vekemans (montage), Benjamin Goyvaerts (inhoud) en Laurent Poschet (inhoud).

MET BIJDRAGEN VAN: Prof. Kaat Wils (geschiedenis humane en biomedische wetenschappen, onderwijsgeschiedenis, religiegeschiedenis, cultuurgeschiedenis 19de eeuw - KULeuven), Prof. Henk De Smaele (cultuurgeschiedenis 19de eeuw, politieke geschiedenis, geschiedenis van gender en lichamelijkheid - UAntwerpen), Alejandra Theus (etiquetteregels), Robbie Cleiren (documentairestem opera) en Michiel Clerckx (literaire bronfragmenten).

WIL JE ONS EEN FOOI GEVEN? Fooienpod - Al schenkt u tien cent of tien euro, het duurt tien seconden met een handige QR-code.

WIL JE ADVERTEREN IN DEZE PODCAST? Neem dan contact op met adverteren@dagennacht.nl

MEER WETEN? Onze geraadpleegde en geciteerde bronnen:

Historische werken en bronnen:
Altena, D. (2003). Vrijheid en rede. Geschiedenis van de westerse samenlevingen (1750-1989). Uitgeverij Verloren. Hilversum.
Armstrong, G. (red.) (2010). The Pocket Enquire Within. A Guide to the Niceties and Necessities of Victorian Domestic Life. Random House Books. Londen.
Evans, R. J. (2016). De eeuw van de macht: Europa 1815–1914. Hollands diep. Amsterdam.
Draye, G. (e.a.) (2009). De negentiende eeuw. 1815-1914. Uitgeverij Averbode. Averbode.
Kalifa, D. (2021). The Belle Époque: A Cultural History, Paris and Beyond. Columbia University Press. New York, NY.
Palmer, R. R., Colton, J., & Kramer, L. (2013). A History of Europe in the Modern World. McGraw Hill Higher Education. Columbus, Ohio.

Literaire en filosofische bronnen:
Flaubert, G. Editions de la correspondance - 21 augustus 1853 à Louise Collet. Gustave Flaubert Université de Rouen. 21 août 1853 – de Gustave Flaubert à Louise Colet · Centre Gustave Flaubert Schnitzler, A. (1981–2000). Tagebuch 1879–1931. Austrian Academy of Sciences Press. Wenen. Om het standpunt van Herbert Spencer weer te geven, hebben we geparafraseerd uit volgende werken: Spencer, H. (1884). The Man versus the State. Online Library of Liberty. The Man versus the State (1885 ed.) | Online Library of Liberty Spencer, H. (1887). The Principles of Ethics. Online Library of Liberty. The Principles of Ethics, vol. 2 (LF ed.) | Online Library of Liberty
Zweig, S. (vert. Van Toorn, W.) (2022). De wereld van gisteren. Herinneringen van een Europeaan.(Oorspr. titel: Die Welt von Gestern. Erinnerungen eines Europäers. 1942.) De Arbeiderspers. Amsterdam.

Aanvulling. Het verschil tussen agnosticisme en atheïsme is in onze bespreking niet duidelijk uitgewerkt. Een agnost meent dat het niet met zekerheid te weten is of God al dan niet bestaat. De realiteit geeft alleszins geen aanleiding om het bestaan van God aan te nemen. Misschien bestaat God, maar z'n bestaan kan je uit feitelijkheden niet afleiden. Een atheïst ontkent resoluut het bestaan van God. Kort samengevat: Het agnosticisme gaat over de onzekerheid van kennis over God, en het atheïsme over ongeloof in het bestaan van God.

Erratum. De crinoline was een opvallend modeverschijnsel in de periode 1850-1870, niet in de vroege 19de eeuw.

See omnystudio.com/listener for privacy information.