In 2008 verscheen het boek De Prooi van Jeroen Smit. Over de teloorgang van de eens zo trotse grote Nederlandse bank ABN Amro. De top van die bank zat jarenlang gevangen in interne twisten. De bank verzwakte en werd in delen overgenomen door Belgen, Schotten en Spanjaarden. Net toen dat boek verscheen kwam de bankencrisis. ABN Amro, of liever: wat er nog van over was, moest gered worden. Door de overheid.

Over wat sindsdien gebeurde is nu een nieuw boek verschenen. De Staatsbank. ABN Amro klem tussen ambtenaren en bankiers. Geschreven door twee journalisten van Het Financieele Dagblad, Ivo Bökkerink en Pieter Couwenbergh. Jaap Jansen praat met ze.

De bank werd overgenomen voor 21 miljard euro aan belastinggeld. PvdA-minister van Financiën Wouter Bos zette zijn voorganger als minister, VVD’er Gerrit Zalm aan het hoofd van die ‘staatsbank’. Die bestuurde hij als was hij opnieuw minister. Heel anders dan collega-ceo’s. En hij had invloed op wie hem zou controleren.

Bos wilde dat ABN Amro zo snel mogelijk weer een volledig commerciële bank zou worden, maar zo makkelijk ging dat niet. Na Bos werd CDA’er Jan Kees de Jager minister en pas onder PvdA-minister Jeroen Dijsselbloem ging de bank naar de beurs. Anno 2020, onder CDA-minister Wopke Hoekstra, zijn de meeste aandelen nog steeds in handen van de overheid.

Bökkerink en Couwenbergh vertellen een spannend verhaal over de problemen waar de nieuwe ABN Amro al snel mee te kampen kreeg. Achterdocht, ruzies en zelfgenoegzaamheid in de top. Zalm die niet kon opschieten met de snel rijzende ster in de raad van commissarissen Olga Zoutendijk. ‘Dat mens’, noemde hij haar.

Toen kwam ‘Project Gravlax’. Zoutendijk slaagde erin, Zalm te lozen. Toen dat eenmaal gelukt was, werd ze zelf slachtoffer. 'Er was paranoia. Iedereen in de bank had er last van. Als dit allemaal niet gebeurd was, was de staat nu misschien al helemaal uit ABN Amro vertrokken', zegt Ivo Bökkerink.

Een onthullend achter-de-schermen-verhaal over de verlammende relatie tussen overheid en bank. 'Die twee werelden spreken allebei ABN, maar ze begrijpen elkaar niet', zegt Pieter Couwenbergh.