Landgebruik, veevoer en kansen voor biomassa

Het is een van de grootste industriële en technologische omwentelingen van onze tijd. En zeker na de blokkade van de Straat van Hormuz beseffen we dat deze revolutie in hoog tempo moet gebeuren. Naar een circulaire economie waarin de chemische industrie van 'fossiel' - van aardolie dus - naar heel nieuwe grondstoffen als basis moet transformeren. Met organische, 'groene' en dus ook biologische grondstoffen als basis van de nieuwe chemie en de industriële sectoren die daarmee samenhangen. Boeren worden de nieuwe sjeiks, zou je bijna zeggen.

Jaap Jansen en PG Kroeger praten met hoogleraar Martin Junginger van het Copernicus Instituut voor Duurzame Ontwikkeling van de Universitieit Utrecht en twee avant-garde-ondernemers uit de sector van de nieuwe chemie, Marlies van Wijhe, ceo van Koninklijke Van Wijhe Verf, en Joost Paques, ceo van Paques Biomaterials.

***

Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Biobased Circular, een programma van het Nationaal Groeifonds. En met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!

Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact.

***

Martin Junginger spreekt van ‘een cruciale technologische revolutie in de komende decennia’. Want vanwege de sterke afhankelijkheid in Europa van fossiele grondstoffen van elders en vanwege de klimaateffecten van de inzet daarvan, is het voor de chemische industrie 'do or die'. Biogrondstoffen en recycling van bestaande chemische materialen moet deze industrie tot nieuwe bloei brengen.

En dat is in hoge mate een geopolitieke zaak geworden. China dumpt fossiele plastics en materialen om de EU-markten te ontregelen en domineren. Oekraïne is meest belovende leverancier van 'groene grondstoffen', onder meer dankzij het nationale symbool, de zonnebloem. Geen wonder dus dat Europees beleid nodig is om een van de wereldwijd grootste chemie-clusters, hier in onze delta, te transformeren naar een nieuwe, post-fossiele toekomst. Het rapport-Wennink wijst ook op de chemie-omwenteling, maar daarin blijft het opschalen van innovaties volgens Junginger onderbelicht.

We praten met twee familiebedrijven die voorop lopen. Met hun 'geduldkapitaal' zijn ze de sleutel. Een avant garde van innovatieve bedrijven, kennis en infrastructuur om te kunnen opschalen staat klaar. Maar een deel van de chemische industrie twijfelt. "Laat als land die kans niet liggen”, zegt Junginger.

Marlies van Wijhe is van zo'n chemisch familiebedrijf. Haar bedrijf maakte verf en coatings ooit uit lijnzaadolie, toen via de petrochemie en nu is de chemische omwenteling weer gaande vanuit die 'oude', biobased grondstoffen.

Ze heeft daartoe een eigen kenniscentrum opgebouwd, ‘want we waren er heel vroeg bij’.  Vergeleken bij de verduurzaming bij de groene energie is die naar groene grondstoffen en materialen voor haar in het beleid te weinig zichtbaar. "Dat gaat te langzaam, terwijl wij als familiebedrijven met ons geduldkapitaal het meest geschikt zijn om daarin te investeren.”

Joost Paques herkent met zijn bedrijf dat ongeduld. "Wij zijn vanuit afvalwaterzuivering naar productie van groen biogas gegaan en nu doorgegroeid naar plastic-vervangende biopolymeren." Als kennisland op dit terrein is ons land de voorhoede, maar Paques benadrukt dat je meer zult moeten doen: voortdurend doorontwikkelen en 'kennis waardedrager maken'. Het besef in Europa van de riskante afhankelijkheid van kritieke grondstoffen en van de bescherming van eigen kennis en waardencreatie tegen dumping noemt hij ‘een mega-opportunity’. Om daarmee tot 'marktcreatie' te komen is voor ons land als 'avant garde' essentieel. De Critical Chemicals Alliance in de EU kan daarbij helpen ‘omdat we zelf al veel kunnen’. “Wij staan in de voorhoede van de nieuwe chemie en moeten nu aan de slag."

***

Verder lezen

Cees Leeuwis en Harriëtte Bos - Met biokunststof ontsnappen chemie en landbouw aan de fossiele, doodlopende weg (FD, 12 juni 2026)

Kamerbrief over verduurzaming industrie (10 april 2026)

***

Verder luisteren

595 – Voedselzekerheid in een wankele wereld

576 – Oekraïense toetreding versterkt de EU, zegt rasdiplomaat Robert Serry

575 - Nederland staat niet langer op het menu, maar zit aan tafel

574 – Hormuz: eeuwenoud brandpunt van de wereld

571 - Het kabinet-Jetten in een geopolitieke orkaan

537 – De kracht van de vijf Nederlandse zeehavens

499 - EU-klimaatdiplomaat Tony Agotha, speciaal gezant in turbulente tijden

446 - Doe wat Draghi zegt of Europa wacht een langzame doodsstrijd

427 - Europa wordt een grootmacht en daar moeten we het over hebben

415 – Klimaatbeleid: de inhaalslag van Nederland in Europa

389 - De lange en hobbelige weg naar een klimaatneutraal Nederland

***

Tijdlijn

00:00:00 – Deel 1

00:29:51 - Deel 2

00:53:22 - Deel 3

01:03:07 - Einde 

See omnystudio.com/listener for privacy information.